Reisverslag 2017

Op 10 oktober gaan Ton en Sjoerd, uiteraard op eigen kosten, naar Tanzania om samen met onze partnerorganisatie SHIPO de lopende projecten te monitoren en eventuele nieuwe projecten te beoordelen.

 

Dinsdag 10 oktober

Het is altijd weer een goed gevoel om uit te zien naar de reis die je gaat maken. Wat zal er nu weer op ons pad komen, welke “mooie” mensen zullen wij ontmoeten, gesprekken mee hebben, ervaringen mee uitwisselen en projecten bezoeken. Zullen er vorderingen gemaakt zijn in de dorpen waar wij actief zijn?

 

We vertrekken met een Boeing 747 van de KLM  richting Nairobi, een redelijke wachttijd is daar ons deel. Daarna vliegen we met Kenya Airways door naar Dar es Salaam. Onze vaste taxichauffeur, Frank Mwakatunda, staat ons daar op de luchthaven keurig op te wachten. Het is midden in de nacht als hij  ons afzet op het busstation.

 

Woensdag 11 oktober

Je kunt je er geen voorstelling van maken hoeveel autobussen in de meest mooie kleuren daar in het holst van de nacht daar geparkeerd staan om ons en anderen naar hun bestemming te brengen. Het is nog lang geen vertrektijd maar gelukkig zijn de conducteurs al aanwezig dus we kunnen in de bus de komst van de chauffeur afwachten.

Er staat ons een busrit van ongeveer 12 uur te wachten om onze bestemming Njombe te bereiken. Het comfort in de bus staat zeker niet op een hoog peil maar we ondergaan het allemaal gelaten. We zijn immers in Afrika. Door een paar wegomleggingen duurde de reis helaas een kleine 2 uur langer dan vroeger. Maar eenmaal in ons hotel zoeken wij, na een goede maaltijd, behoorlijk uitgeteld ons bed op met last van allerlei spieren die in de knel hebben gezeten tijdens de busrit.

 

 

Donderdag 12 oktober

Het is gelukt om de tekort gekomen slaap te compenseren door niet al te vroeg op te staan. Na een relaxed ontbijt, met Spanish omelet natuurlijk, meldden we ons bij SHIPO. Een hartelijk welkom door de paar mensen die er waren. Program Manager Oygen Mwalongo had onze komst niet af kunnen wachten en Vincent was op klus ergens ver weg. Dus mooi tijd om Sjoerd vertrouwd te maken met de accommodatie van SHIPO. Terug in ons hotel kwam Oygen ons rond het middaguur begroeten. Dat werd een lang gesprek waarin een aantal, onder het oppervlak sluimerende, problemen werden aangeroerd en heel openhartig besproken. De onderlinge verhouding tussen SHIPO en Karibu-Tanzania alsmede nieuwe opstelling van de Immigration dienst en hun politionele optreden vormden daar een belangrijk onderdeel van.

‘s Middags is het met behulp van Amos Amoni, de financieel manager van SHIPO, gelukt om bij Vodacom een nieuw Tanzaniaans SIM kaartje te kopen en te installeren in Ton z’n Nederlandse toestel, waarna wij ons ook nog bij de CRDB bank aan konden melden voor een eigen Karibu-Tanzania account. Daarvoor zijn nogal wat papieren nodig die vanuit Nederland moeten komen. Ook zijn we er met Amos in geslaagd bij de Nazareth apotheek medicijnen te verkrijgen voor Sjoerd; hij was namelijk vergeten in Nederland anti Malaria medicatie te bestellen. Saillant gegeven: Ton was in Nederland voor zijn Malarone meer dan € 100,- kwijt en Sjoerd was hier voor een even probaat middel, voor  een paar Euro klaar!

Vrijdag 13 oktober

Going into the country: Malombwe. Op weg naar de Christiaan Stiemer Shule. Sjoerd is benieuwd wat hij daar zal aantreffen na er veel over gehoord te hebben tijdens de bestuursvergaderingen in Heiloo.

Eerst een mooie asfaltweg maar daarna de bekende zandwegen in Afrika. Wel heel iets anders dan onze wegen thuis!  Aangekomen in Malombwe komen Bob Goodsell, second headteacher Scholastika Kipambe en Vintan Mwinami ons tegemoet en later voegt ook Idd Mwita zich bij ons gezelschap. Bob is een Amerikaanse jurist die door het Peace Corps is uitgezonden en voor 2 jaar in Malombwe is geplaatst om daar ontwikkelingswerk te doen. Waarom juist dáár is hem ook niet duidelijk, maar wij zijn er heel content mee. Idd is de zeer deskundige agrarische ambtenaar van de gemeente Lyamkena waar het dorp Malombwe onder valt. Bob en Idd werken heel intensief samen om de Christiaan Stiemer school op een nòg hoger peil te brengen. Zij zijn de aanstichters van een paar nieuwe projecten voor de school.

In het kantoor van de headteacher volgt de officiële begroeting: de docenten, de chairman Mr. Mpika en vertegenwoordigers van het dorp zitten met ons om de tafel. Iedereen stelt zich voor en vertelt iets over zichzelf. Het kantoor hangt vol met gegevens en resultaten van de kinderen. Ook het aantal leerlingen wordt bijgehouden. Het zijn er nu 349. Ton overhandigt de cadeautjes  en brieven voor de leerlingen en leraren  die mama Joke heeft meegegeven en daarna moet er gewerkt worden. Eerst de plannen voor de watervoorzieningen en de keukeninrichting bespreken en daarna een rondgang over het terrein. Echt honderden bruine kinderogen kijken je in en buiten de school aan. Prachtig en ontroerend; we zijn een bezienswaardigheid als  mzungu (blanke). De mogelijkheid voor een avocado kwekerij wordt van ins en outs voorzien. De hoogteverschillen in het terrein worden ingemeten en genoteerd in een voorlopig plan van aanpak. Er komt heel wat bij kijken om het regenwater, dat hopelijk over een maand begint te vallen, op de juiste plek te krijgen, maar alles gaat naar wens.

We mogen niet eerder naar Njombe terugkeren dan nadat wij een warme lunch van ugali en kuku (kip) hebben verorberd. Morgen komen we terug om alles verder uit te werken.

Zaterdag 14 oktober

Vandaag dus weer naar Malombwe. Een kleine, werkbare delegatie gelukkig. Yudah Mtega brengt ons (Sjoerd en Ton) met de auto van Peter.

Gisteren, tijdens een gesprek met Oygen, bleek dat de plannen die we in ons hoofd hadden zo omvangrijk waren dat de daarvoor nodige opslagcapaciteit voor water, bouwkundig gezien niet zonder bouwvergunning gerealiseerd zouden kunnen worden. Het maken van een bouwaanvraag en de daaropvolgende wachttijd zou onaanvaardbaar lang gaan duren. Daarom zochten we naar een kleiner deelplan dat direct uitgevoerd zou kunnen worden en na de vergunningsprocedure toch deel kan uitmaken van het geheel. We kwamen uit op het maken van een dakgoot aan één dakvlak, aangesloten op twee te plaatsen grote plastic tanks van elk 5 m³   inhoud. Met de 10.000 liter in die tanks kunnen 100 avocado boompjes en bananenplanten in de boomgaard 3 weken in leven worden gehouden. Gelukkig valt er in de 3 regenmaanden genoeg water voor de overige weken en daarvoor gaan we proberen in de boomgaard een grote (90 m³) silo te maken.

Terug in ons hotel werken we deze plannen uit.

Zondag 15 oktober

Ook in Tanzania is de zondag een rustdag en daar maken wij dankbaar gebruik van. Lekker uitslapen en langzaam op gang komen. Wij hebben alleen een afspraak staan met Laban. Hij zal zich melden per telefoon en dat gebeurt ook, maar helaas alleen om te zeggen dat hij wegens familiebezoek verhinderd is. Ton spreekt met hem af om elkaar a.s. dinsdag in Malombwe te ontmoeten, waar dan begonnen wordt met het plaatsen van de touwpomp. Later horen we langs een andere weg dat er helemaal geen sprake was van de plotselinge komst van een oom: Laban was voor een safari in het Ruaha park! We nemen het er verder van en bestellen een biertje op de goede afloop. Na een prima maaltijd zoeken we onze kamers op. Morgen wordt het vroeg opstaan; om haf zeven loopt de wekker af.

Maandag 16 oktober

Vandaag een kantoordag. We besteden ruim de hele ochtend aan een gesprek met Oygen. De wijze van samenwerking tussen SHIPO en Karibu-Tanzania wordt uitgebreid besproken en wederzijds worden verbeterpunten voorgesteld. Het blijkt dat de nieuwe manier van werken van de overheid daar grote invloed op heeft. SHIPO is voor haar voortbestaan erg afhankelijk van de lokale autoriteiten en kan zich geen enkele misstap veroorloven. Karibu-Tanzania is niet de enige buitenlandse organisatie die daar moeilijk begrip voor kan opbrengen.

’s Middags hebben we met Vincent 2 begrotingen gemaakt voor te realiseren projectonderdelen in Malombwe.

Dinsdag 17 oktober

De plannen zijn dus iets gewijzigd. Vandaag begint Laban in Malombwe met het maken van een boorgat. Dat zal misschien wel 40 meter diep worden en kost ongeveer 7 tot 9 werkdagen. Ton wil in elk geval de start daarvan bijwonen, ook om nadere afspraken te maken met Laban. Helaas moet Sjoerd het af laten weten: hij is de hele nacht bezig geweest met diarree en de gevolgen daarvan.

Met Vincent rond ik de begrotingen af voor de watervoorziening van de keuken in Malombwe en voor de avocadokwekerij.

Om 11 uur vertrekken we samen, met dezelfde auto en chauffeur als zaterdag naar de school in Malombwe. Al direct trek ik de kwaliteit van het vervoermiddel ernstig in twijfel, maar de chauffeur verzekert ons dat er niets aan de hand is. Al hikkend, hortend en stotend passeren we Njombe maar reeds na 15 km, in Kibena geeft de chauffeur het gelukkig toch op. We keren, bellen SHIPO, en Amos stuurt een andere auto die we halverwege tegenkomen. Het is een hele verbetering en we rijden als een speer naar Malombwe. Daar was Laban zojuist aangekomen, op de motor vanuit Njombe met achterop notabene Christoffer Mwigune, een voormalige fieldworker van SHIPO. Een hartelijk weerzien met deze sympathieke man, die ooit een paar dagen bij Ton in Nederland logeerde.

Met al deze technici nemen we de details van de voorgenomen projecten door en passen die aan waar nodig. Om straks in Nederland sponsors te vinden, maken we de nodige video-opnamen. Bob, Idd en Vincent geven daarin uitleg over de plannen.

Desgevraagd tovert leraar Vintan Mwinami uit een kast van de schooldirecteur nog een laptopje tevoorschijn. Ooit verstrekten we dat hier en het werd inderdaad heel af en toe gebruikt. Helaas is dat nu niet meer mogelijk omdat de accu van het zonnepaneel het heeft begeven heeft. Bob zal ze hiermee weer een beetje op weg proberen te helpen. Ook het ingeslapen TLM project op de kleuterschool, aan de totstandkoming waarvan Ans en Joke nog hebben gewerkt, zal hij nieuw leven proberen in te blazen.

Op de terugweg laten we ons in Makambako informeren over de verschillende soorten, prijzen en kwaliteiten van SIM tanks. We hebben er straks namelijk drie nodig voor de op te starten projecten. Terug in Njombe blijkt Sjoerd zover te zijn opgeknapt dat hij morgen denkt mee te kunnen naar Lugarawa, waar we een paar dagen zullen verblijven.

Woensdag 18 oktober

Een vol programma staat ons te wachten, dus vroeg uit de veren. De vertrektijd naar Madilu staat gepland voor 8 uur. Simon, de taxi-driver zal dan klaar staan bij het kantoor van SHIPO. Maar zoals gewoonlijk in Afrika, loopt alles anders. Allerlei kleine klusjes, zoals inkoop van proviand, geld opnemen, tanken, administratie regelen met de driver, enz. Om 10:00 is het dan eindelijk zover en zullen heel wat kilometers onder onze voeten voorbij gaan.

In Madilu bekijken we de vorderingen van de bouw van de jongens-slaapzaal. Het ziet er goed uit. Er is alleen een probleem met het loodgieterswerk. Door een misverstand bij SHIPO is daar geen post voor opgenomen in de begroting. Er kan dus geen loodgieter worden ingeschakeld bij de bouw en dat is op dit moment hard nodig voor het aanleggen van de nodige leidingen. Projectleider Vincent heeft daarom zijn eigen gereedschap meegenomen en gaat  de installatie nu zelf doen, samen met de mason (metselaar) van SHIPO.

Na de inspectie wacht ons nog een officieel welkom met een lunch die bestaat uit een paar gekookte aardappelen met stukjes kip waar je je tanden op stuk kunt laten gaan, zo taai.

We gaan verder in een prachtige omgeving, op weg naar het subdorp Ilawa waar chairman Tito Mlelwa en secretaris Lukelo Msigwa, ons in een piepklein hutje (het gemeentehuis) ontvangen. Na onze dank te hebben uitgesproken voor de werkzaamheden die gedaan zijn door de inwoners, gaan we de eenzaamheid weer in.

Wat is afgelegen? Misschien als je meer dan 60 km rijdt en niet één auto tegenkomt? Maar móói ……zoals de Provence in Frankrijk!!!!

Ilininda, het 2e subdorp van Madilu: de chairman op grote laarzen, zijn naam Menas Musa Mgimba, verrast ons na afloop van de welkomstceremonie met de aanbieding van een prachtige kip. Naast secretaris Octavian Lazaro Mtewele, was o.a. ook de wijkzuster van de dispensary, Zera Kibiki onder de 9 aanwezigen. Het was een warm welkom dat ons hier ten deel viel.

De omgeving wordt steeds mooier en groener. Plotseling stopt de driver en attendeert ons op een geluid van buiten: een monotoon hoog gepiep: krekels die het naderende regenseizoen aankondigen. Wat is de natuur toch mooi! De wegen daarentegen echter steeds slechter. Het is al bijna avond als we Amani binnenrijden. Het hotel is volgens Afrikaanse standaard uitgerust: wastafels zonder afvoer, emmer water om je te wassen en de (hurk)wc door te spoelen, geen handdoek, geen lakens, alleen een heel dikke deken die in een ver verleden wellicht een keertje is gewassen, geen ontbijt, maar wel veel lawaai. Maar wat wil je voor 4 Euro per nacht? Usiku mwema (welterusten!)

Donderdag 19 oktober

Na een onrustige nacht, met voor Ton heel erg weinig slaap, was het vroeg op voor een ritje naar de Mundindi Secondary School in Amani. Maar eerst een ontbijt in het lokale “restaurant”. Echte kippensoep met een flink stuk taaie kip erin. We waren precies op het afgesproken tijdstip bij de school maar, in Afrika ben je dan dus eigenlijk zeker een half uur te vroeg!

De school blijkt sterk aan het groeien en presteert ook heel goed. Een paar jaar geleden waren ze de beste van de hele provincie en kregen daarom een motorfiets cadeau van het provinciebestuur. De nummer twee, de Igwachanya Secondary School, kreeg eenzelfde geschenk. Wel toevallig dat wij projecten doen op beide scholen!

Mundindi SS is bovendien aangewezen om ook het Advance-gedeelte van de middelbare opleiding te gaan verzorgen. Dat gebeurt door er, verspreid over 2 jaar, Form V en Form VI aan toe te voegen. De leerlingen hiervoor worden door de overheid aangewezen en komen uit heel Tanzania. Overal op het terrein worden nu de benodigde gebouwen uit de grond gestampt: lesgebouwen, een laboratorium, slaap- en toiletgebouwen en her er der nog wat kleinere voorzieningen. “Onze” dormitory’s zullen dan ook weldra volledig in gebruik zijn. Om de nieuwbouw te financieren krijgt de school een standaardbedrag per soort gebouw. Dit jaar € 1,1 miljoen in totaal. Zij moet dan zelf de bouw laten uitvoeren conform een standaard ontwerp.

Ook de “onderbouw”, het Ordinary-gedeelte, maakt een groeispurt door: dit schooljaar 207 aanmeldingen voor Form I. Weldra zal er dan ook weer een tekort aan slaapplekken zijn.

We krijgen een flinke uitbrander van de matron, mama Haule. We hadden onze komst vooraf moeten melden zodat ze voorbereidingen had kunnen treffen! Maar desondanks zag alles er piekfijn uit, zelfs naar Nederlandse maatstaven. Ook het bouwkundig onderhoud was heel redelijk. We zagen bijvoorbeeld nergens gebroken ruiten. Op heel veel scholen zie je namelijk nergens hele ruiten. Alleen de solarverlichting in de 4e meisjesdormitory werkte niet. Vincent stelde vast dat de regelunit defect was. De school zal hiervoor de installateur moeten laten opdraven. Van één dormitory waren een aantal ventilatieribben uit de deur van het toiletgebouw verdwenen. Die hadden vastgelijmd moeten zitten. Verder was echter alles prima in orde.

Onze bok, Mr. Tony, was ook prima in orde hij had voor een aantal mooie zwarte nakomelingen gezorgd.

Bij de verzamelde leerlingen van de nieuwe Form V hielden we, samen met Benjamin Mhada, nog een praatje. Tijdens een kop thee en een pannenkoek bij de plaatsvervangende second headmaster Scioscopy zagen we, tussen de vele documenten aan de muur, ook weer het overzicht hangen van de ongewenste zwangerschappen: al 3 jaar lang staat dit op nul! Een van de bijkomende pluspunten van meisjesdormitory’s in combinatie met een daarbij wonende matron. Voorheen moesten jaarlijks namelijk tenminste 10 meisjes hun middelbare opleiding om deze reden afbreken!

Met al deze ervaringen, en uiteraard met een verlanglijstje van deze en gene (microscopen voor de biologie, 2 giften voor mama Haule, een echte football en een ontwerp voor een huis voor Benjamin) togen we naar Lugarawa. Daar werden we ontvangen door de Parish Priest Fr. Alexander. Een luidruchtige en heel hartelijke man.  Tijdens het diner kwam ook Fr. Chrisantus nog opdagen. En natuurlijk ook Zr. Candida, maar daarover later meer.

Vrijdag 20 oktober

Een totaal andere dag staat ons te wachten. Geen lange autotocht, geen slechte wegen, geen spierpijn door het schudden van de auto. De kerkklok roept voor het bezoek aan de “Holy Mass” . Het is 06:00 uur. De kerk loopt vol. Wat een verschil met ons thuisland. We verstaan er wel geen woord van, maar voelen ons er thuis.

Na een ontbijt van oliebollen en pannenkoeken gaan we te voet op pad, richting de technische school. Leerlingen vertellen ons hoe de verschillende apparaten werken. Voor elektricien en automonteur zijn er behoorlijk wat studenten, voor timmer- en naaiopleiding is het aantal minimaal. Bij het bezoek aan de Secondary School zien we iets dat bij ons al lang niet meer mag: lijfstraffen in verschillende vormen.

Rond 10 uur ontmoeten we Zr. Candida. Ton vroeg om thee en meteen kregen we een hele maaltijd voor onze neus: surprise – surprise! Een groot complex voor allerlei medische opleidingen zoals laborant, verpleegkundige, OK assistent, e.d. lopen we door. Daarin is ook een prachtig laboratoriumgebouw gevestigd, de trots van Zr, Candida.

Samen met haar, dokter Godfried Haule en Vincent bespreken we de mogelijkheden voor een nieuw project: de bouw van een eerste dormitory voor meisjes. Ons voorstel om het project samen met de leraren en leerlingen van de VTC uit te voeren, lijkt haalbaar. SHIPO leidt het project en heeft de supervisie over leerlingen en leraren die begeleid worden door een mason van SHIPO. Het idee is om te starten met een gebouw voor 48 meisjes en dit in de toekomst eventueel uit te breiden met meer gebouwen. Dokter Haule zal begin volgende week de benodigde gegevens verzamelen en bij SHIPO inbrengen en Vincent zal er dan voor zorgen dat er een projectaanvraag wordt opgesteld.

Terug in de pastorie kunnen we letterlijk tot rust komen. Even de druk van de ketel, ieder gaat zijns weegs. Rond de kerk horen we later her en der Afrikaanse gezang van de, voor de zondag oefenende, koorleden. Dit is echt Afrika. . . . .

’s Avonds tijdens het diner leggen we het plan ook nog eens voor aan Fr. Alex. Die moet er als pastoor van de parochie en baas van de schooldirecteur ook akkoord mee gaan. Dat blijkt geen probleem en al helemaal niet als wij ook nog eens voorstellen om 10 sets timmergereedschap beschikbaar te stellen voor de deelnemende leerlingen. Dit gereedschap is nog steeds in voorraad bij Karibu-Tanzania in Heiloo.

Zaterdag 21 oktober

Met de auto van de parochie en Fr. Chrisantus als chauffeur gaan we naar ons “vakantieadres” in Lupingu. Voor vertrek worden we voor alle zekerheid nog even gezegend door Fr. Alex. Dat geeft een veilig gevoel, vooral omdat de veiligheidsgordel van Ton niet bruikbaar blijkt te zijn. Chrisantus neemt de shortcut door de bergen, die is 20 km korter, heeft veel haarspeldbochten en biedt ook nog eens veel mooiere vergezichten. Het wordt een prachtige tocht. In Ludewa door we boodschappen, lunchen we bij pastoor Fr. Mlowe, en pikken twee jongeren op die met spoed terug moeten naar een ziek familielid in Lupingu.

De bergweg dwars door de Livingstone Mountains naar Lupingu is een stuk verbeterd sinds vorig jaar, maar nog steeds heel spectaculair. Vooral het laatste stuk met veel steenslag en grote gaten. De 4-wiel drive trekt onze auto er echter vlot overheen. Bij het dorp Nindi gaan we nog even een zijweggetje in voor een bezoek aan een bijkerkje van de parochie en aan een paar zusters van een klein ziekenhuisje.

Voor Ton is de aankomst in Lupingu als een thuiskomst, maar voor Sjoerd is het alsof hij in een oase van rust en schoonheid terecht gekomen is. Na de lunch en een korte wandeling naar het Lake Malawi even rust. Hoe bloedheet het hier precies is komen we niet precies aan de weet want onze telefoons hebben geen verbinding. Maar warm is het zeker! We zitten lekker op het terras met een biertje, dineren in de koele kelder van de pastorie en maken ons verslag. Laat op de avond arriveert ook nog Fr. Erick , de jonge kapelaan van Lupingu. Zijn motor is ergens achtergebleven met een lekke band en in het donker heeft hij de levensgevaarlijke, kilometerslange afdaling naar het meer op een geleende motor af moeten leggen.

Maandag 23 oktober

De “vakantie” is voorbij. We verlaten Lupingu met een volle bak: 2 Fathers, een chairman, een evangelist, een jongeman met een halve emmer vol vis, en wij tweeën. Onderweg naar boven pikten we nog een liftster op die ‘’even” ging telefoneren op de enige plek met bereik: 2 uur gaans, bergop vanuit Lupingu. We zetten haar daar af in de haarspeldbocht en gelukkig stond er niemand, dus waarschijnlijk was er bereik. Soms staat er wel een groepje bellers vele urenlang te wachten op verbindingsmogelijkheid.

In Nindi lopen we vast bij een “brug” van rotte boomstammen waar we de auto achterlaten. Gelukkig is de middelbare school waar we naar toe moeten niet ver meer. Als eerste valt ons daar een prachtig nieuw lesgebouw op dat pas kort in gebruik is. De oude gebouwen staan grotendeels leeg. Het plan van de directeur is om er 3 laboratoria in onder te brengen en de rest te slopen. Voor de meisjesleerlingen is er, achter op het terrein, een acceptabel slaapgebouw maar voor de jongens zou er een nieuwe dormitory moeten komen. Wij denken echter dat je daar gemakkelijk, en veel goedkoper, een van de oude lesgebouwen voor zou kunnen verbouwen. De elektrische installatie is nog net zo ver als bij ons vorige bezoek: de kabels van Tanesco zijn het gebouw tot op een paar meter genaderd, maar er is geen geld voor de aansluitkosten!

Terug bij de auto, gaan naar de pastorie van Nindi om de motor met de lekke band, die Fr. Erick daar had achtergelaten, in te laden. Twee zusters, een moeder met een ziek kind en een oma beiden in op weg naar het ziekenhuis, konden er allemaal ook nog wel bij. Zo verzorgt pastoor Chrisantus en passant tevens een taxi-service voor noodgevallen. Als sardientjes kwamen we een paar uur later aan in Ludewa, waar we een lunch genoten en waar er nog een zuster instapte.  De rit door de bergen naar Lugarawa verliep vlot. Daar kregen we de ambulance-chauffeur van het ziekenhuis mee zodat die de auto weer terug naar de pastorie kon brengen. Er werd ook weer van passagiers gewisseld en binnen 2½ uur waren we met 2 priesters en 3 nonnen terug in Njombe. Al die geestelijken moesten zich verzamelen bij de bisschoppelijke gebouwen om morgen gezamenlijk naar de begrafenis van een onlangs overleden bisschop te reizen.

In Njombe nemen we onze intrek weer bij hotel Dosmeza; het is te laat om door te reizen naar Igwachanya waar we ook zouden logeren in een pastorie, maar die zal wel onbemand zijn door dat gedoe met die bisschop. We nemen een biertje op de goede afloop, werken nog even aan dit verslag en gaan bekaf naar bed.

Dinsdag 24 oktober

Na een goede nachtrust in hotel Dosmeza genieten we van een echt ontbijt. Bij SHIPO passen we samen met Oygen onze planning aan. Onder meer vanwege het vervallen van de overnachtingsmogelijkheid in Igwachanya. We gaan proberen om op één dag zowel Ulembwe als Igwachanya, Saja en Igomba te bezoeken en misschien later nog een extra keer naar Malombwe.

Ton gaat naar zijn werkplek boven om samen met Vincent 3 begrotingen te maken voor projecten in Malombwe. Naast een touwpomp met een rechargingsysteem en een nieuwe houtbesparende oven in de keuken, gaan we ook proberen een recharging systeem bij één van de schoolgebouwen te realiseren. Aan de touwpomp wordt momenteel al door Laban gewerkt en het zou goed kunnen dat die er inmiddels staat. De kookpotten staan klaar bij SHIPO en kunnen zeer binnenkort worden voorzien van de stalen frames waarin ze komen te hangen. Voor de rechargingsystemen hebben we 3 grote SIMtanks nodig.

In de namiddag vieren we samen de verjaardag van Ton onder het genot van een lekker koud Kilimanjaro biertje en een zak vol pinda´s, van die lieve zuster Candida uit Lugarawa.

Woensdag 25 oktober

Vandaag een vol programma. Vanwege die begrafenis van een bisschop vervalt ons verblijf bij Fr. Clement in Igwachanya Parish. We moeten dus de 4 (mogelijke) projecten daar “in de buurt” vanuit Njombe bezoeken. Dat gaan we dus vandaag proberen. Gelukkig is de auto van SHIPO beschikbaar en dat blijkt een prima vervoermiddel te zijn met Steven als chauffeur. Bonaventura Mdamu, een Community Officer van SHIPO, vergezelt ons.

Het eerste doel is Ulembwe. Onderweg belt Ton de schooldirecteur om onze komst aan te kondigen. Die blijkt echter met een deel van de studenten in Iringa te zijn voor een meerdaagse workshop. We moeten het dus doen met adjunct-directeur Mister Mwakasula. Dat blijkt geen probleem. Hij is juist met een groepje leerlingen van de agrarische afdeling het slachten van een koe aan het beoefenen. Het jonge dier heeft zich vannacht helaas verstikt in het touw waarmee hij vast zat. Zij is uit haar lijden verlost en ligt inmiddels in onderdelen op het grasveld en in twee kookpotten.

We inspecteren de hoge stenen tank die door de Uvinjo groep van Laban Kaduma van een waterdichte stuclaag is voorzien. Ook hebben ze de buitenkant van de tank een nieuw verflaagje gegeven en van een passende tekst voorzien. Er is geen lekkage meer. Inwendige inspectie leert dat de tank bijna helemaal vol staat en het gedeelte van de wand dat te zien is door het mangat ziet er prima uit.

Vervolgens gaan we naar de Igwachanya Secondary School van Helena Mwalongo, de echtgenote van Mr. Oygen. De guest of honor is de executive director van het district Wanging’ombe. Wij van Karibu-Tanzania mogen naast haar zitten! De hand over hangt van vele plichtplegingen aan elkaar, maar we doorstaan het allemaal gelaten. Eerst wordt gezamenlijk de gerestaureerde dormitory geïnspecteerd. Door kortsluiting was daar op een avond brand ontstaan maar gelukkig waren de meisjes op dat moment elders zodat er geen slachtoffers waren te betreuren. Wel waren ze al hun spullen kwijt en moest het gebouw worden hersteld. Dat is door de mensen van SHIPO en met financiële hulp van een paar van onze donors, met succes gedaan. Het ziet er allemaal prachtig uit en de 43 meisjes die er vanavond weer hun intrek mogen nemen kunnen er nauwelijks op wachten. Ook de andere helft van de leerlingen zullen blij zijn dat ze hun oorspronkelijke leefruimte weer terugkrijgen. Met 86 bewoners maandenlang opgepropt te leven in een beperkte accommodatie was een flinke uitdaging, ondanks dat het ze hun slaapplekken heel gezellig ingericht en aangekleed hadden.

De toespraken duurden schier eindeloos, maar werden gelukkig af en toe onderbroken door optredens van de meisjes. Zo was er een lied van 12 coupletten waarin de wensen, de challenges, stuk voor stuk werden bezongen. In het laatste couplet werd gemeld dat ze er nog heel wat aan hadden kunnen toevoegen! Natuurlijk kregen we ook enkele cadeau’s aangeboden: een mooi zwart olifantje en voor elk van ons beiden een typisch Afrikaans overhemd. Na een snelle gezamenlijke lunch konden we eindelijk proberen onze achterstand in tijd in te halen.

Igomba ligt een flink stuk uit de richting maar Steven had er niet veel meer dan een uurtje voor nodig om ons bij de Primary School van dit dorpje af te leveren. Een groot deel van de bevolking zat daar al een uur rustig op ons te wachten. Gelukkig zijn Afrikanen, door het vele oefenen, heel goed in deze activiteit. Bonaventura vertelt dat de gewenste hulp van Karibu-Tanzania voor de bouw van een dispensary (lokaal ziekenhuisje) voorlopig financieel niet mogelijk is. De beoogde medewerking van Wilde Ganzen blijft wel tot de mogelijkheden behoren.  Eerst zal de drinkwatertank moeten worden gerealiseerd die vanwege een gebrek aan medewerking van de bevolking nooit gerealiseerd is. Als de dorpelingen nu wel de benodigde bijdrage realiseren in de vorm van werkzaamheden en het bieden van slaapplek en voeding voor de mensen van SHIPO, dan zal Wilde Ganzen mogelijk de bouw van een dispensary financieel ondersteunen.

Het dorp had inmiddels al een begin gemaakt met de fundering voor een dormitory. Helaas echter met weinig succes. De in eerste instantie uitgegraven funderingssleuven waren veel te smal, dus zijn de aspirant “bouwvakkers” een eindje verderop opnieuw begonnen. Die sleuven waren beter maar rotsblokken waren er zonder enig verband of mortel ingegooid. Met SHIPO en Karibu-Tanzania als intermediairs wordt daar geen gebouw op gezet! Ook dat zal dus weer overgedaan moeten worden. Maar er werd afgesproken dat we eerst de bouw van een 2e tank aan gaan pakken. Als het kan zal die een inhoud van ongeveer 65 m³ moeten krijgen. We hebben beloofd hier spoed achter te gaan zetten.

Tenslotte reden we nog even naar de basisschool van Saja. Daar hebben we 2 jaar geleden een stalen silo van 50 m³ neergezet. Er stond nu nog 8000 liter mooi schoon water in, hopelijk genoeg voor de komende 2 à 3 weken. Dan kan de silo opnieuw vollopen met regenwater van het schooldak.

Het was uiteindelijk half acht ‘s avonds voordat we weer bij ons hotel werden afgezet en op een welbestede dag terug konden zien.

Donderdag 26 oktober 

Vandaag scheiden onze wegen. Ton gaat richting SHIPO Office om daar de programma’s op de laptop weer aan de gang te krijgen.

Sjoerd gaat op zijn eigen manier de omgeving verkennen. Te voet naar Njombe Town en onderweg “genieten” van de Afrikaanse gemeenschap. Als een Afrikaan onder een boom zitten en lekker niets doen is wel iets dat bij hem past. Tangawizi drinken, een horloge kopen voor Tsh. 5.000. Lekker slenteren over de markt en een praatje maken met agent William, het hoort er allemaal bij.

Ton krijgt met behulp van Jackson, de systeembeheerder van SHIPO, zijn apparatuur weer aan het werk. Er is een enorme voorraad emailberichten die beantwoord moeten worden, of waarop actie moet worden genomen. De begroting van 3 kleine projecten voor Malombwe behoeft noch een kleine aanpassing en de door Oygen opgestelde overeenkomst voor de realisatie van die projectjes wordt zorgvuldig bekeken en gecorrigeerd. Zeer tegen de strenge regels van SHIPO in, is de Uvinjo groep van Laban op voorhand al begonnen met het maken van een boorgat voor een touwpomp. Er is namelijk bijna geen water meer beschikbaar, dus een 2e pomp is hard nodig. Laban meldt dat de boorploeg tot 23 m’ diepte is gekomen, maar nog steeds geen water! Er zal nog minstens 7 meter dieper geboord moeten worden. Ook de 3 grote SIMtanks moeten eigenlijk besteld worden om de projecten straks niet te stagneren.

Via de mail meldt Bob Goodsell twee kostenramingen betreffende bomenprojecten: één voor de school en één voor het hele dorp Malombwe. Beiden in relatie tot, maar ook afhankelijk van, onze water harvesting projecten. Het plan dat Bob bedacht heeft omvat de levering van 5 kleine avocadoboompjes voor elk van de 350 gezinnen in Malombwe. Die boompjes worden als leerproject op het schoolterrein door de dorpelingen uit zaden (pitten van de avocado) opgekweekt tot plantjes van zo’n 30 cm. hoog. Daarna wordt er een stekje op geënt en als dat voldoende pakt, gaan de jonge avocado’s (parapichi) naar de dorpelingen van Malombwe om na 2½ à 3 jaar de eerste vruchten voort te kunnen brengen. De avocado’s zullen het eenzijdige eetpatroon van de inwoners flink verbeteren. Een raming leert dat dit slechts € 1,50 per boom gaat kosten. 

Naast dit project is er ook nog de schoolboomgaard. Eerder door de leraren met heel goede bedoelingen aangelegd, maar nog niet erg succesvol. Daarom zijn onze water-win-projecten bedacht. We gaan dakgoten aan de schoolgebouwen maken en het regenwater, dat straks hopelijk met bakken uit de hemel valt, opvangen in grote tanks en een silo. De nu nog voor hun leven vechtende bananenplanten en avocadobomen moeten dan gedurende het komende regenseizoen een flinke groeispurt beleven. De weggevallen en mislukte exemplaren worden aangevuld met nieuwe en uiteindelijk zal een florerende boomgaard de schoolmaaltijden een stuk gezonder laten worden. 

’s Middags om 16:30 komen Ton en Sjoerd elkaar weer tegen. Tevreden keren ze weer “huis”waarts.

Vrijdag 27 oktober

Ton gaat verder met de afhandeling van zijn email-verkeer, af en toe is daar toch Jackson weer bij nodig. Samen met Amos gaat hij ook even naar de CRDB bank om de inschrijving van Karibu-Tanzania te regelen. Helaas was de betreffende figuur niet aanwezig maar we lieten de documenten achter en zullen worden teruggebeld. Aan het eind van de dag was Ton weer helemaal bij met zijn e-mail en begrotingen.

Sjoerd ziet het einde van zijn verblijf naderen en haalt zijn busticket in de stad. Op de heenweg reden we met de busmaatschappij Galaxy en dat was een prima keuze, dus terug maar weer dezelfde maatschappij.  Omgerekend 12 Euro voor een rit van circa 750 km. inclusief water en een versnapering.

Ons avondeten hadden we bij Diricilla Naidoo, een Zuid-Afrikaanse ontwikkelingswerker die al jaren in het huis van Walter en Ester aan de overkant woont. Het was heel gezellig op de veranda bij het open haardvuur. We gingen uiteindelijk bijtijds naar bed.

Zaterdag 28 oktober

Een vrij weekend wacht ons. Het SHIPO gebouw is gesloten en de mensen daar kunnen ook genieten van een paar dagen niet met het werk bezig te zijn.

Sjoerd heeft de e-reader van Ton ontdekt en gaat lekker zitten te lezen. Ton daarentegen kruipt weer achter zijn laptop en gaat de boel opschonen, als dat wil lukken tenminste. Er moet zoveel beantwoord worden op de ingekomen e-mails met vele vragen, waaronder ook overbodige.

‘s Middags kunnen we twee keer genieten van Afrikaanse bruiloften op het hotelterrein, vlak voor onze deuren. Knetterharde muziek begeleidt de feestgangers. Er wordt volop gedanst en Ton wordt ook de groep danseressen ingetrokken. Hij is het nog niet verleerd, wat een bewegingen heeft die man op 78-jarige leeftijd!

Het is gelukt om alle 257 foto’s van Sjoerd op Tons laptop te zetten. Zo kunnen die later in het reisverslag gevoegd worden.  Het heeft heel even geregend! Zou het regenseizoen beginnen? Dat zou heel welkom zijn want de natuur staat hier echt volledig uit te drogen.

’s Avonds bleek het in ons restaurant behoorlijk druk dus weken we uit naar het naburige Agreement Hotel. Daar waren we de enige gasten en het eten bleek een gouden greep. Anderhalf keer zo duur als bij Dosmeza maar toch nog spotgoedkoop naar onze Nederlandse maatstaven en superlekker!

Zondag 29 oktober

Ja, het regenseizoen is echt begonnen. En hoe! Vanaf 04:00 heeft het onafgebroken geregend, maar tegen het eind van de ochtend stapten we toch droog in de auto van Nick en Birgitta Bedford op weg naar Uhekule.

Onderweg sloten Neil en Kalyani Goonetilleke uit Sri Lanka zich bij ons aan. Als technisch directeur van de Kibena Tea Plantation reden ze niet in een of ander simpel vervoermiddel: we zweefden over alle hobbels en bobbels van de in aanleg zijnde weg naar het weeshuis van Bibi Kay. Deze Amerikaanse Kay Oursler kwam lang geleden als Peace Corps vrijwilliger naar de plaatselijke basisschool. Vandaag was haar laatste dag als directeur van het door haar opgerichte en bestuurde weeshuis, Sunrise Childrens Centre. Haar afscheid werd op gepaste wijze gevierd. Wij maakten kennis met haar 15 weeskinderen, haar koeien, kippen en konijnen. Ook elk plantje en boompje werd uitgebreid getoond. Ze blijft hier in Tanzania wonen maar neemt afstand van haar weeshuisje.

Het avondmaal in Njombe genoten we weer in het Agreement Hotel. Het restaurant van Dosmeza was weer erg druk met al die Amerikaanse jongelui van gisteren.

Maandag 30 oktober

De laatste keer dat ik wat mag schrijven voor het thuisfront. Morgenochtend om 5 uur gaat de wekker en ga ik weer naar het vertrouwde plekje in de Wogmeer.

Afscheid nemen met gemengde gevoelens. Ik houd van Afrika met al zijn tekortkomingen, maar er staan zoveel prachtige uitingsvormen tegenover. De warmte die mensen uitstralen in de omgang met elkaar is er maar één van. Heel veel indrukken heb ik weer opgedaan en die neem ik mee naar huis. Voorlopig zal ik die niet vergeten. We hebben veel gereisd  – veel gezien – veel gepraat – veel projecten bezocht – veel verzoeken tot hulp gekregen – veel mensen leren kennen – veel advies kunnen geven – veel achter de computer gezeten om vragen op te lossen – veel leuke dingen gedaan in de privé sfeer.

Vanavond nog een klein afscheidsfeestje en dan inpakken en wegwezen.

Kwa heri    Tanzania  !    Sjoerd

(Ton blijft nog twee weken)

Dinsdag  31 oktober

Zo, Sjoerd zit in de bus naar Dar es Salaam en Frank, onze taxichauffeur, is gewaarschuwd. Hij zal hem in Ubungo, het busstation oppikken. De laatste twee weken staat Ton er alleen voor.

Bij de school in Malombwe wordt hard gewerkt. De boorploeg heeft een paar dagen gezwoegd om door een harde rotslaag heen te komen, maar nu lijkt het toch iets vlotter te gaan. Ze zitten op een diepte van 27 meter en denken 3 meter dieper voldoende water aan te treffen. De pvc-buizen voor  de casing, de mantelbuis, en de dunnere opvoerbuis liggen klaar, net als het touw met de rubbertjes die het grondwater naar boven moeten voeren. En natuurlijk ook een mooie nieuwe pampa ya kamba (touwpomp).

De bouwmaterialen voor de oven en de water-win-projecten moeten de dorpelingen zelf regelen. Er is nog niets van aanwezig. De stenen moeten nog worden gebakken maar dat gebeurt deze week. Ook het zand en grind moeten nog worden aangevoerd. Het zal dus zeker tot volgende week woensdag duren voordat de SHIPO metselaars aan de slag kunnen. Intussen kan Kisangani wel de potguards voor de oven in elkaar lassen. In deze kooien komen de kookpotten te hangen.

’s Middags ga ik met Amos naar de CRDB bank. Een bankrekening openen blijkt behoorlijk veel ingewikkelder te zijn dan de bankdirecteur ons eerder vertelde. Ik moet een verklaring halen bij de Nederlandse ambassade en daarmee naar het Tanzaniaanse ministerie van buitenlandse zaken.

Woensdag  1 november

Ik kom droog op kantoor, maar dan barst de bui los. Tot ver in de middag komt het met bakken naar beneden. We bestellen de bouwmaterialen voor Malombwe en brengen spullen naar Kisangani, de smid die de potguards voor de kookpotten gaat lassen. Ik doe wat administratieve klusjes en sorteer de grote voorraad foto’s die Sjoerd en ik gemaakt hebben.

Donderdag  2 november

We rijden bijna de hele weg naar de gemeente Madilu in de wolken. Het dorp Mfalasi ligt wat lager zodat we daar iets van de armoedige omgeving kunnen zien. Het “gemeentehuis” past daar perfect in. De chair(wo)man van het dorp heeft wat problemen en wordt vertegenwoordigd door Bonifest Mwapinga. In plaats van de gemeentesecretaris, ook verhinderd, is de Agriculture Executive Officer Ebrick Mpembela aanwezig. Later schuiven ook headteacher Anatory Mlelwa en een chairman van een subvillage nog aan. We praten over de constructie van de dormitory’s en de inzet van de bewoners van Mfalasi. Er is een rooster dat aangeeft wie wanneer aan het werk moet bij ons bouwproject. Over een voetpad is dat een uur lopen. Het is heel merkwaardig dat de kinderen uit dit dorp niet naar de middelbare school van Madilu gaan. De Kayao Secondary is namelijk dichterbij. Misschien verandert dat als de dormitory’s klaar zijn?

In Mgaya is een grotere delegatie aanwezig. Chairman Angelus Mwestra en Executive Officer Odetha Mganwa heten ons welkom. Verder is nog een aantal belanghebbenden aanwezig die allemaal hun dank aan Karibu-Tanzania en de leerlingen van het PCC uitspreken.

Het weer klaart op en overal zien we mensen druk bezig met het klaar maken van hun stukjes grond. De aardappelen zijn gerooid en met ezeltjes naar hooggelegen verzamelpunten gebracht. Morgen komt er een handelaar langs om de boel op te kopen.

In Madilu inspecteren we de bouw van de 1e dormitory. De dakplaten liggen er nu op en de stukadoors zijn ongeveer op de helft. Als we de vertraging door het zandprobleem even niet meetellen, is er een achterstand van 5 weken op de planning. Vincent en Angelus zijn heel optimistisch en denken in de 1e week van december te kunnen opleveren. De geplande hand over van vandaag gaat sowieso niet door. We leveren de meegenomen verf en 2 hurkclosetten af aan de store keeper.

Op de terugweg naar Njombe splijt de hemel weer open om het agrarische bevolkingsdeel te gerieven. We gaan direct door naar Kisangani waar Robin ons de gemaakte potguards voor Malombwe laat zien. Ze zijn bijna klaar en ik kan ze morgen ophalen.

Vrijdag 3 november

Vannacht heeft het weer flink geregend, maar overdag is het gelukkig droog gebleven.

Er zijn nauwelijks bijzonderheden te melden. Vincent en ik hebben de hele dag besteed aan het bestellen en verzamelen van bouwmaterialen en ondernemers die volgende week in Malombwe aan de slag zullen gaan. Als alles lukt wordt er donderdag met de werkzaamheden begonnen. Dan is ook Bob Goodsell weer aanwezig en ik hoop dat hij min of meer als opzichter zal gaan functioneren.

Het is mij vandaag ook nog gelukt om eindelijk de landkaart van de bisdommen Njombe en Ludewa, die ik vorig jaar had bemachtigd, ingelijst en wel aan de wand in de hal op te hangen. De kaart geeft een heel goed beeld van alle wegen en paden die de verschillende dorpjes met elkaar verbinden.

Zaterdag  4 november

Een vrije dag zonder verplichtingen! De dag begint de laatste tijd steeds met flinke mist die rond de middag optrekt. Regen blijft uit en de zon laat zich af en toe zien. Ik vermaak me in het hotel met klusjes op de laptop.

Zondag  5 november

Lekker uitgeslapen ga ik aan de slag met de plannen voor Igomba. We hebben beloofd dat we de 2e tank daar alsnog gaan realiseren, dus er moet een tekening en een begroting komen. De vraag is echter of er voldoende gegevens beschikbaar zijn. Gelukkig blijkt Johan die nog te kunnen produceren. Wat is die e-mail toch een handige uitvinding!

Maandag  6 november

Toch weer regen vandaag. De planten hóór je gewoon groeien.

Op kantoor maak ik de een tekening voor de brick tank die in Malombwe gemaakt zou moeten worden aansluitend op een van de drie projecten die we vanaf woensdag gaan opstarten. Eén dakvlak van een schoolgebouw wordt voorzien van een dakgoot die uitmondt in twee SIMtanks die elk 5000 liter regenwater kunnen bevatten. Dat zal begin december zo ver zijn en daarmee kan de aan te leggen boomgaard en ook de boomkwekerij drie weken lang van water worden voorzien.

Als de twee tanks vol zijn gaat de rest van het water naar een nog te graven vijver waar later, als onze  crowdfunding actie er genoeg geld voor opbrengt, een goedkope grote silo wordt gemetseld. Voorlopige berekeningen geven aan dat daar ruim 125.000 liter in moet kunnen. Een flink zwembad dus.

Dinsdag  7 november

Mijn onverwachte komst in Igomba bracht wel enige verwarring teweeg. Er waren geen leraren aanwezig maar de second headteacher Victor Makinya werd snel opgetrommeld. Het bleek niet vergeefs dat ik onze gegevens van vorig jaar nog even kwam controleren. De ontbrekende afmetingen van de schoolgebouwen en vooral van de dakhoogten zijn van belang om een goed ontwerp te maken voor de tank die we daar komend jaar hopen te realiseren. Ook de oorspronkelijke chairman, Inocent Ngunda, kwam zich op de hoogte stellen van onze plannen. Nogmaals beloofde hij betere inzet van zijn dorpelingen.

(Van Bonaventura hoorde ik de volgende dag dat zowel de chairman als het district Mwanging’ombe, waar Igomba onder valt, hem over mijn bezoek en onze plannen hadden gebeld. Het district wilde liever dat wij eerst de dispensary zouden bouwen, maar had er begrip voor dat dit, gezien de kosten, voor zowel Karibu-Tanzania als voor Wilde Ganzen onmogelijk was. Pas als de dorpelingen laten zien dat ze bij de bouw van de 2e  tank een betere medewerking kunnen opbrengen, kan hulp bij een eventuele dispensary worden overwogen.)

In Igwachanya waar een uitgebrande dormitory met behulp van Karibu-Tanzania was hersteld, heerste geen verwarring. Mijn extra bezoek werd daarentegen erg op prijs gesteld. Ik maakte duidelijk dat video opnamen nodig waren om zowel onze website als de donors van het gerealiseerde project, van informatie te voorzien.

Met een willekeurig groepje leerlingen uit Form I t/m IV had ik op het schoolplein, een heel open gesprek waarbij opviel dat hun Engels bijzonder goed was. Geen van hen had moeite met het stellen van vragen over Nederland, Karibu-Tanzania, mijn persoon en over de verschillen tussen Europa en Tanzania. Hun leraar engels, Academic teacher Mr. Chatanda Awelye, heb ik dan ook uitbundig gecomplimenteerd over het resultaat van zijn lessen.

Tijdens een rondgang over het terrein werden de challenges, zoals ze die hier overal noemen, weer uitgebreid getoond. In willekeurige volgorde noem ik de belangrijkste er van: het afbouwen van de grote hal waarvoor de betonkolommen al jaren lang klaar staan, de “keuken” waar nog steeds dagelijks een enorme partij brandhout doorheen wordt gejaagd, de open lucht(!) badruimte voor de meisjes, het ontbreken van een eetzaal, het voortdurende gebrek aan water en het ontbreken van slaapruimte voor jongens.

Een van de meisjes die onder een boom en tussen het wasgoed met hun ontbijt bezig waren, vertelde mij wat ze zaten te eten: porridge. Tot grote hilariteit van de anderen nam ik ook een lik uit haar bakje: een mierzoet mengsel van water en meel!

Desgevraagd meldde één van hen zich spontaan aan om mij iets over haar slaapplek te vertellen: Rehema Njarike bleek de welbespraakte leader te zijn van de  vorige week heropende dormitory. Zij liet mij trots haar gezellig ingerichte slaapplek zien die ze met enkele klasgenoten deelde. Ook vertelde ze over de toekomstplannen die ze had na het behalen van haar einddiploma van de O-level opleiding op deze middelbare school.

Ook ging ik met een viertal jongens-leerlingen hun slaapplek in het dorp, aan de overkant van de (asfalt!)weg  bekijken. Zij komen uit dorpen hier ver vandaan en huren een slaaplek of slaapkamertje bij een van de dorpsbewoners. Je weet niet wat je ziet, en als ik dit schrijf schieten me de tranen weer in de ogen. Eric Katema had een donker hol gehuurd in een van de huisjes. Op de stenen vloer lag een flinterdun matrasje waarop iets dat op een lakentje leek. Zijn spullen lagen elders op de vloer.

Lazaro Msigwa had het iets beter voor elkaar: hij bewoonde in een andere woning ook een donker hok maar had de beschikking over een echt bed en een tafeltje met stoel.

Johane Mdzovela en Othman Vegula huurden gezamenlijk een iets grotere ruimte, waarin hun bedden een plek hadden. De watervoorziening in het dorp bleek zeer beperkt. Er waren verschillende diepe putten met op de bodem af en toe een beetje grondwater. Met behulp van zelfgemaakte winches en een emmertje aan een touw kon zo het vuile water opgetakeld worden. De putten waren echter allemaal met deksels en hangsloten tegen misbruik beveiligd. Inwendige inspectie was helaas onmogelijk.

De watervoorziening op school is zeer onvoldoende. Een elektrische pomp haalt grondwater naar boven, als dat er is. Na een paar uurtjes is het grondwaterniveau namelijk zover gedaald dat weer heel lang gewacht moet worden tot de volgende mogelijkheid. Ik heb de schoolleiding gewezen op de mogelijkheid van het installeren van touwpomp op een andere plek en tot grotere diepte. Zij kunnen hiervoor te rade gaan bij SHIPO of de Uvinjo groep van Laban Kaduma.

Het hotel-restaurant day to day in Kibena, waar Bibikay (77) af en toe een kamer huurt, ziet er ongelofelijk mooi uit, zowel van binnen als van buiten. Haar kamer is van alle gemakken voorzien en heeft een groot terras van waaruit je een geweldig uitzicht hebt over de aangrenzende vallei. Gezien de luxe is het onbegrijpelijk hoe dit hotel draaiende blijft; wij zijn de enige gasten en de 5 of 6 personeelsleden staan geheel tot onze beschikking. En toch betaalt ze maar € 12,50 per nacht. Een schijntje vergeleken bij de € 7,50 die ik bij Dosmeza kwijt ben.

Het diner is van prima kwaliteit en we wisselen gegevens uit over onze wederzijdse activiteiten in onze thuislanden en in Tanzania. Vorige week heeft zij haar weeshuis in Uhukule overgedragen aan haar opvolgers, maar ze blijft waarschijnlijk daar in het huis van het Peace Corps wonen.  Morgen gaat ze echter in gesprek met een NGO die haar hulp heeft gevraagd bij de realisatie van een groot project  en gefinancierd door de Bill Gate Foundation. Beschikbaar budget: 777 biljoen Tsh. (= 311 miljoen  Euro!) Dat bedrag is echter in handen van de Tanzaniaanse overheid en zie dat maar eens vrij te krijgen!  Zij wil graag mijn advies en is teleurgesteld als ze hoort dat mijn agenda helaas vol is tot maandag mijn bus naar Dar es Salaam vertrekt. We wisselen visitekaartjes uit en ik ben uitgenodigd voor een bezoek aan haar, volgend jaar in Arkansas, USA.

Woensdag  8 november

Vincent, die deze week vakantie heeft, meldt vanuit Madilu dat het niet gaat lukken om vandaag de bouwmaterialen voor Malombwe af te leveren. Dat wordt dus morgen! Ook een van de masons van SHIPO die de klus daar zou gaan doen, kan wegens onbegaanbare wegen niet op tijd bij SHIPO zijn. Hier breekt later op de dag ook dat onbarmhartig noodweer los waardoor de stroom voortdurend uitvalt, internetverkeer stil ligt en het netwerk van SHIPO veiligheidshalve wordt uitgeschakeld. Behelpen dus!

Toch lukt het om de gisteren in Igomba verzamelde gegevens om te zetten in een plan met tekening voor de te maken tank in Igomba. Aan SHIPO nu de taak om daar een reële begroting aan te hangen.

Het is woensdag, dus ‘s avonds naar de Kibena Club voor een lekkere halve kip, frites en een biertje. De bezoekers daar zijn voornamelijk Europeanen en Indiërs die in de omgeving hier werkzaam zijn voor de vele buitenlandse ondernemingen. Zij zorgen er onbedoeld voor dat de koloniale sfeer van lang geleden hier nog steeds hangt!

Donderdag  9 november

We laden de bouwmaterialen in die in Malombwe nodig zijn voor de nieuwe stove. Vincent brengt die in een vrachtwagentje naar de bouwplaats. Ik volg een uurtje later met de SHIPO car van Steven, maar we zijn daar toch eerder dan Vincent.

Met Bob en Idd bespreek ik de plannen die al zijn opgedragen aan SHIPO en waarmee vandaag word doorgegaan, te weten de hout besparende stove en het water-win-project bij de keuken en voor het bomenproject. De crowd funding actie voor de avocadobomen, die via deze website loopt, leverde vandaag een eerste donatie op: de eerste 50 bomen zijn binnen!

Onder leiding van Idd en Mr. Mpika, de chairman van het dorp, werd door een paar dorpelingen een aantal bomen omgehakt om ruimte te maken voor de boomgaard en de boomkwekerij. We bepaalden ook de locatie midden in de boomgaard voor de aanleg van een grote vijver waarin het regenwater van het komende seizoen kan worden opgeslagen. Na het regenseizoen kan daar dan eventueel een brick tank worden gerealiseerd.

We inspecteerden ook het door de Uvinjo groep gemaakte recharging system bij de kleuterschool. Dat bleek helaas niet te werken. Ondanks de overvloedige regen van vannacht, getuige de vele plassen en modderpoelen op het terrein, zat er geen druppel water in de stenen tank. Leraar Vintan Mwinami wees ons erop dat het water in de dakgoot de verkeerde kant op liep: het afschot liep niet naar de gemaakte tank toe, maar er vanaf! Bovendien hing de goot te laag waardoor veel regenwater over in plaats van in de goot terecht kwam. Laban zal dus nog een keer teruggeroepen moeten worden.

Bij de Lyamkena Secondary School ontmoetten we Tanya, een Peace Corps medewerker die daar de Engelse lessen verzorgt. We informeerden haar, de schooldirecteur, en een ambtenaar van het district, over de dormitory’s die SHIPO realiseert en de kosten daarvan. Vooral het door ons gesignaleerde, sterk teruglopende, aantal schoolmeisjes dat wegens onverwachte zwangerschap de studie definitief moet afbreken, maakte indruk. Ook op de Lyamkena SS verlaat jaarlijks een flink aantal meisjes de school om deze reden. We adviseerden Tanya om samen met SHIPO, een projectaanvraag in te dienen en het Peace Corps alsmede het districtsbestuur om een financiële bijdrage te vragen.

’s Avonds had ik tijdens het diner in mijn hotel met Oygen Mwalongo, de Program Manager van SHIPO, een lang en openhartig gesprek over het reilen en zeilen van SHIPO. Personeelsmanagement en kostenbeheersing kwamen daarbij uitgebreid aan de orde.

Vrijdag  10 november

Mijn laatste werkdag bij SHIPO. Rudia vroeg een paar dagen geleden of ik haar trouwfoto wilde zien en natuurlijk kon ik dat niet weigeren. Ze kwam dus aanzetten met een usb-stickje waarop ongeveer 750 (!) foto’s waren te bewonderen. Het bleek een echte Afrikaanse bruiloft te zijn geweest met zo’n 200 gasten. Ze was een heel mooie bruid, maar het bekijken van de foto’s duurde wel even.

De verslaglegging is ook weer bijgewerkt en in de stad pin ik nog wat van die vieze vodjes en koop een ticket voor de bus van maandag. Ik volg het advies van de verkoper en kies met mijn lange Europese benen stoel nummer 1, links vooraan.

Ik neem afscheid van de aanwezige medewerkers, pak mijn spullen in en ga naar Dosmeza voor een lekkere grote fruitsalade. Mijn oordopjes heb ik daar weer nodig vanwege de zoveelste bruiloft voor mijn deur.

Zaterdag  11 november

In de loop van de ochtend kwamen er foto’s uit Malombwe waarop te zien was dat de mason (metselaar van SHIPO) daar bezig was om de ringbeam van de keuken door midden te hakken. Deze balk is essentieel voor de stabiliteit van het gebouw, dus paniek in de tent. Telefoontjes, mailtjes en foto’s over en weer. Met Vincent besloten om daar morgenochtend vroeg naar toe te gaan om een en ander recht te zetten. Dus al vast maar de koffer inpakken en vroeg naar bed.

Zondag  12 november

Na een slechte nacht met veelvuldig toiletbezoek bleek Simon Mgaya een van de weinige Tanzanianen te zijn die zich goed aan gemaakte afspraken kan houden. Exact om 08:00 stond hij voor de deur.

Met Vincent de situatie in Malombwe bekeken. Het bleek dat vorig jaar bij het “verbeteren” van de rookafvoer een fout is gemaakt. Er is toen een rookvanger boven de stookplaats gehangen die boven de ringbeam op het rookkanaal is aangesloten. Dat was prima, maar ten onrechte is toen het rookkanaal achter die betonbalk dichtgemaakt met een rotsblok. Dat was nergens voor nodig en breekt ons nu op. Het rookkanaal is nu nodig om de nieuwe afvoeren van de houtbesparende oven op aan te sluiten.Om dat rotsblok weg te krijgen is de ringbeam nu bijna volledig doorgehakt waarbij twee van de vier wapeningsstaven zijn gesneuveld. De betonbalk moet nu helaas toch plaatselijk geheel worden verwijderd maar de wapening moet intact worden gelaten en de twee doorgesneden wapeningsstaven zullen worden gelast. Na het verwijderen van het rotsblok  wordt de betonbalk opnieuw aangestort, zodat die zijn functie weer kan vervullen. Metselaar Anthony is geïnstrueerd.

Terug bij Dosmeza bleek ik niet bij machte om de volledige inhoud van mijn maag onder controle te houden. Dus naar bed i.p.v. naar het Kibena-meer waar ik was uitgenodigd om afscheid te nemen. De rest van de dag gevast en alleen een klein beetje yoghurt genomen. Men zegt dat de bacteriën daarin een goede uitwerking hebben op die in de darmen. Sjoerd had daar ook succes mee, dus waarom niet?

Maandag  13 november

Weer stond Simon klokslag op tijd voor de deur om mij naar de bus te brengen. Bussen naar Dar es Salaam vertrekken hier om 06:00 uur en ook dat ging volgens plan. De reistijd is vergeleken bij vroeger echter flink opgelopen. Door de vele ongelukken zij er erg veel snelheidsbeperkingen ingevoerd en die worden ook intensief gecontroleerd en “zwaar” beboet: een overtreding kost omgerekend maar liefst € 7,50!

En de vele wegverbeteringen die we onderweg zien, hebben omleidingen tot gevolg. Kortom, de reistijd is gestegen van 10 naar 12 uren. Toch was ik ruimschoots op tijd op het busstation in Ubungo, waar Frank volgens afspraak stond te wachten. De reis van Ubungo naar het Julius Nyerere vliegveld kostte echter door de enorme drukte bijna 3 uur! En de yoghurt-kuur bleek zowaar effectief; op de luchthaven heb ik met succes geprobeerd weer iets naar binnen te krijgen.

Om 23:10 werd dit verslag in het restaurant op de luchthaven afgesloten. Een reis die mij nog heel lang zal heugen.

Ton Teunissen

YouBeDo
Keer op keer
Dutch Design Office
PCC Alkmaar
ncdo
Kroon Olie
Wilde Ganzen
Rotary Clubs
Eriks
Genap
Online Stempels