Inleiding

Voor de 12e keer sinds 2005 ga ik, van 26 april tot 25 mei, naar Tanzania om lopende en nieuwe projecten te bezoeken. Onze nieuwe medewerker, Johan Rietberg, gaat mee om kennis te maken met de mensen van SHIPO en met onze bezigheden in het “verzorgingsgebied” van SHIPO. Hij zal de projecten die nieuw binnenkomen gaan begeleiden.

Dinsdag 26 april.

Om 11:30 reed Rick voor om mij op te halen om en me in de stromende regen op Schiphol af te zetten. Dit keer vlieg ik met KLM naar Nairobi voor een overstap naar Dar es Salaam. Dat was de meest voordelige retourvlucht. Een groot en comfortabel toestel weliswaar, maar met als nadeel dat het een hele tijd duurt voordat alle dik 600 passagiers door die ene deur zijn ingestapt. Na een voorspoedige vlucht landden we kort na middernacht in Kenia.

Woensdag 27 april.

Omdat we redelijk ver naar achteren zaten en dus een lange uitstapprocedure vreesden, kregen we van de purser kort voor de aankomst in Nairobi 2 plaatsen voorin het toestel om zo de kans te verkleinen in Nairobi onze aansluiting naar Dar es Salaam te missen. Mede daardoor verliep onze overstap, naar het veel kleinere toestel van Kenya Airways, prima.

Bij de immigration op Julius Nyerere Airport hadden ze weer nieuwe formulieren bedacht die ingevuld moesten worden om het visum te verkrijgen. De papieren die we thuis van de website van de ambassade hadden gedownload en ingevuld, werden niet geaccepteerd, dus alles moest nogmaals worden gedaan. Ook had ik wat moeite om de immigration officer te overtuigen van het feit dat ik echt wel over de juiste inentingspapieren beschikte, maar dat die in mijn ruimbagage zaten omdat er in voorgaande jaren nooit naar werd gevraagd. En de Waka Waka’s in mijn koffer bleken bij het doorlichten ervan aanleiding te vormen om een en ander aan een nadere inspectie te onderwerpen, maar al met al passeerden we toch alle hindernissen.

Frank Mwakatunda, mijn vaste taxichauffeur, stond ons volgens afspraak keurig op te wachten en na het pinnen van een stapeltje Tanzaniaanse shillings, dat al bij de tweede pinautomaat lukte, konden we op weg naar het busstation. Omdat we daar om 04:00 aankwamen was het er tamelijk rustig, maar was ook de bemanning van onze Njombe Express nog niet aanwezig. We hadden dus wat tijd om in de taxi van Frank een oogje dicht te doen, wat mij echter nauwelijks lukte.

Toen het buspersoneel arriveerde hielp Frank nog even met het overladen van onze bagage en, wachtend op vertrek van de bus, kregen we van de conducteur, die ons zag worstelen om onze Europese benen op de juiste plek te krijgen, 2 plaatsen op de eerste rij. We zaten daardoor heel comfortabel, maar ook pal onder een lel van een speaker die de hele reis vol open stond. Ook waren we op die plek de passagiers die de hachelijke verkeerssituaties bij het inhalen van de vele tankauto’s als eerste zagen gebeuren.

Na een tocht van 11½ uur (met 2 korte sanitaire stops) kwamen we gelukkig toch heelhuids aan op het busstation in Njombe waarvandaan we ons per taxi naar het Dosmeza hotel lieten brengen. Gauw even wat eten, de koffers uitpakken en onder de wol! Na een reis van 33 uur was het niet moeilijk om de slaap te vatten.

Donderdag 28 april

Vandaag een dag in de planning om Johan bij SHIPO te introduceren en hem met gepaste trots het kantoorgebouw te laten zien. Het weerzien met de medewerkers was als vanouds heel hartelijk.

Er blijkt een touwpompcursus aan de gang te zijn, waardoor ook Morten present is. Maar heel verrassend is wel de aanwezigheid van Sara, een van de field officers die jaren geleden bij SHIPO vertrok, maar deze cursus voor een deel volgt om nieuwe technieken te leren. Een van de cursusgevers blijkt zowaar Henk Holtslag te zijn, ook een oude bekende uit een van mijn eerste SHIPO jaren.

We richten ons tijdelijk kantoor op de eerste etage in en proberen onze telefoons en laptops aan de gang te krijgen.

’s Avonds bij het diner schuift Henk aan en het blijkt dat hij en Johan in hun jonge jaren voor dezelfde hulporganisatie in Afrika hebben gewerkt. De wereld is klein!

We merken er niets van dat het regenseizoen hier voorbij is: het regent hier net zo hard als bij ons vertrek van Schiphol!

Vrijdag 29 april

Er zouden vandaag een paar ambtenaren komen om de problemen te bespreken over de nieuw te bouwen garages op het SHIPO terrein en de te maken nieuwe erfafscheiding rechts van het gebouw.

De garages hadden we eigenlijk niet zo moeten noemen want nu is men bang dat daar milieubelastende activiteiten plaats kunnen vinden vlak bij het dal dat daar als wateropvang functioneert.

Wat betreft de erfafscheiding vrezen we dat de weg te dicht bij het kantoorgebouw komt en dat dit problemen oplevert vanwege het grote hoogteverschil tussen de beide terreinen.

Helaas zijn beiden hun afspraak niet nagekomen dus moet Oygen een nieuwe afspraak maken.

Jackson heeft voor ons beiden nieuwe SIM kaartjes gehaald omdat de meegebrachte exemplaren niet werken of niet in onze telefoons passen. Ze bleken te werken en zijn ook geschikt om contact te maken met internet. De nummers zijn +255 766 172 978 (Ton) en +255 755 345 469 (Johan).

En ja, het is een paar keer gelukt om met onze laptops op internet te geraken, met Wifi dan wel met de vaste kabel.

Met Oygen hebben we de planning voor de komende weken uitgebreid doorgenomen en waar nodig aangepast.

Voor het diner had Eelco, die samen met Driss en Javier het huis van Ester en Walter bewoont, ons uitgenodigd. Lekker gegeten buiten bij de open haard. Er waren nog wat andere gasten aanwezig: onder wie Morten en Henk Holtslag. Gezellig, maar voor mij tamelijk vermoeiend vanwege mijn povere Engels.

Zaterdag 30 april.

Na het uitslapen rustig ontbeten en Johan uitgebreid geïnformeerd over de gang van zaken hier m.b.t. SHIPO, Wilde Ganzen, Connect International en Karibu-Tanzania.

De workshop rope pumps ging ook van vandaag door, dus konden we op kantoor terecht. Voor de workshop stond vandaag een rondleiding over het demonstratieveld van SHIPO op het programma, alsmede in de buurt rondom. Henk en Laban gaven uitleg over de vele typen rope pumps. Duidelijk is de ontwikkeling te zien die de pompen en boormethodes hebben ondergaan sinds 2005, toen ik hier voor de eerste keer was. De pompen en methodes worden steeds beter en goedkoper, terwijl het principe dat ze eenvoudig repareerbaar moeten blijven, overeind blijft.

Morten heeft mijn telefoon geschikt gemaakt om als hotspot te fungeren en ook gekoppeld aan M-Pesa. Dat is een betaaldienst die je kunt vullen door contant geld op een van de vele M-Pesa kantoortjes te storten of van je (Tanzaniaanse) bankrekening over te maken. Ik geef Morten Tsh 5000 en hij geeft ze mij terug via M-Pesa!

Na enkele pogingen werkte ook mijn hotspot, dus ik kon dit verslag naar het thuisfront sturen en zelfs de website bijwerken.

Zondag 1 mei

“Dag van de arbeid en verjaardag van Sara” staat er in mijn agenda. Ik stuur wel bericht naar Arnhem, maar later blijkt dit toch niet te zijn aangekomen. Mijn IP adres wordt niet geaccepteerd. Ik vind het allemaal best ingewikkeld. Ook mijn hotspot krijg ik niet meer aan de gang. Dat frustreert behoorlijk.

’s Middags met z’n achten in Mortens auto naar het stuwmeertje van Tanwat om van het mooie weer en lekkere hapjes te genieten. Op de heenweg bij 2 banken geprobeerd te pinnen, maar mijn Triodospasje wordt niet geaccepteerd. Die van Johan gelukkig wel.

’s Avonds gegeten bij de bar naast het Agreement hotel. Dat vergde heel wat van mijn stem vanwege de te overstemmen “muziek” . Er stond kip met banaan op het menu en het was best lastig om in het donker een mooi stukje te pakken te krijgen, maar het smaakte goed.

Maandag 2 mei

Vandaag met Albert Paula naar Malombwe. We gebruiken een van de drie prima auto’s waarover SHIPO nu beschikt in het kader van het grote MAMMIE project. Een SHIPO chauffeur rijdt ons.

Emmanuel Kihwele, de hoofdonderwijzer, blijkt intussen te zijn opgevolgd door Mr. Danny Mwena, die nu de directeurswoning bewoont, maar helaas door familieomstandigheden afwezig is. We dringen er op aan dat hij bij ons volgende bezoek, op 19 mei, wel aanwezig zal zijn. Dat wordt beloofd.

Op ons verzoek is slechts een kleine groep betrokkenen aanwezig: Gabriel Mpika (village chairman), Mrs. Sauda Abdul Mdee (districts executive officer), Scholastika Kipambe (ass. headteacher), Vintan Mwinami (academic teacher) en James Mpika (chairman bouwcomittee)

De school blijkt gegroeid naar 259 leerlingen met iets meer meisjes dan jongens. Op de kleuterschool, met 93 kinderen, is dat omgekeerd. De prestaties van de school zijn erg goed: Vorig jaar hoorde zelfs één van de meisjes bij de 14 best geslaagde leerlingen in Tanzania. Zij werd met een beurs toegelaten tot de middelbare school van mevrouw Kikwete, de echtgenote van de vorige president. Alle leerlingen van de examenklassen 4 en 7 zijn in 2015 geslaagd voor het landelijk schoolexamen. De goede prestaties van de school hebben er toe geleid dat de leraren tezamen een bonus van Tsh.150.000 kregen. Wij feliciteren het team met dit mooie resultaat waar zij terecht super trots op zijn.

Volgend jaar wordt een begin gemaakt met een grote onderwijsvernieuwing in Tanzania. Stapsgewijs worden de basisscholen uitgebreid van 7 naar 10 leerjaren. De eerste 4 jaren van het voortgezet onderwijs verdwijnen dan, en het Advantage level van de Secondary School blijft bestaan. Men wil daardoor het onderwijs verbeteren, maar dit houdt wel in dat alle basisscholen in Tanzania er 3 leslokalen bij moeten bouwen. Een nieuwe uitdaging dus, want de dorpelingen moeten dat gewoon zelf doen. Dat zal een hele toer worden met de 30 gezinnen, ofwel 180 personen waarvan er slechts 71 betaald werk hebben.

Het nieuwe curriculum brengt ook de introductie van een nieuw model schoolboek met zich mee. Volgend jaar zal de 1e klas hiermee gaan werken. De overheid zal voor deze boeken zorgen, dus ons boekenproject kan worden afgebouwd.

We opperen een idee om op het schoolterrein, dat vorig jaar flink is gegroeid door het extra perceel dat John Mgomba beschikbaar stelde, te benutten voor bos-aanplant. Karibu-Tanzania zou de jonge boompjes kunnen leveren en de school (leerlingen en leraren), ouders en andere dorpelingen zouden de aanplant kunnen uitvoeren. We vragen de aanwezigen om dit idee in de dorpsraad te bespreken en op 19 Mei, als we hier weer zijn, met een plan te komen.

Dinsdag 3 mei

We bezoeken Fr. Mtweve, het hoofd van het Caritas-bureau van het diocees Njombe. Mgr. Alfred Maluma, de bisschop, laat zich verontschuldigen, hij is onderweg naar Songea. Wij vertellen Fr. Mtweve over de kink die in de kabel is gekomen doordat Gered Gereedschap Kennemerland zich op het allerlaatste moment heeft teruggetrokken. Dat word door hem zeer betreurd en hij zal het heel erg op prijs stellen als we erin slagen GGK op andere gedachten te brengen. Van zijn kant zal hij er alles aan doen om de clearing te regelen. Ook het transport van de haven naar de scholen kan door Caritas worden verzorgd. Het is wel heel belangrijk dat we de gereedschappen voor de kerkelijke scholen niet gezamenlijk met die voor de andere scholen verzenden. Dat geeft namelijk enorme vertraging bij de inklaring.

Caritas blijkt in hetzelfde gebouw (van de kerk!) te zijn gevestigd als de CRDB bank. Voordat de chauffeur van Mtweve ons terugbrengt naar SHIPO pin ik daar dus nog even een flink pak shillings.

‘s Middags komen de door Oygen alsnog bestelde ambtenaren zowaar opdraven. Met zijn naamgenoot, de environmental officer, komen we de door ons bedachte nieuwe locatie voor de car parking overeen. Hij gaat akkoord met het voorstel en wij zullen een definitieve tekening ter goedkeuring voorleggen.

Met de ander (die 2 jaar in Rotterdam gestudeerd blijkt te hebben en een paar woorden Nederlands spreekt!) praten we over de aan te passen erfafscheiding aan de rechterzijde van het SHIPO gebouw. Belangrijk is daarbij dat de gemeente meewerkt aan het vaststellen van een gunstig hoogteverloop van de aan te leggen weg. Daartoe heeft hij de medewerking van een collega nodig en we spreken af dat we hen daarvoor op 18 mei om 09:00 ophalen zodat zij dat samen ter plaatse kunnen komen bekijken.

In de loop van de dag druppelt er bij SHIPO een invasie van Nederlanders binnen voor een meerdaagse bijeenkomst. Dat geeft een gezellige drukte, zowel bij SHIPO als in het Dosmeza hotel. ’s Avonds zitten we zodoende in het hotel met 11 mensen aan één lange tafel.

Woensdag 4 mei

Voor vandaag staat er een bezoek aan Ulembwe op het programma. We gaan daar de directeur van het Ulembwe Vocational Development College hetzelfde slechtnieuwsbericht brengen als gisteren bij het bisdom. Moeilijk en spijtig.

We zeggen natuurlijk wel dat we nog in gesprek zijn met GGK en ons uiterste best zullen doen om tenminste enig gereedschap te fourneren. Mogelijk kan het in de klassen gebruikt worden en aan het einde van de cursus als premie aan de beste en/of armste leerlingen worden meegegeven? Diezelfde boodschap wordt in de loop van de dag door hem en door ons ook aan de leraren en leerlingen meegedeeld.

De lekkende tank, waarvoor we het plan hebben om er een waterdichte binnenzak, een liner, in te hangen, wordt uitgebreid bekeken. Via een stalen ladder komen we op het 12 meter hoge betondak vanwaar je een prachtig uitzicht hebt over de omgeving. We kruipen door het mangat en dalen af in de 3 meter diepe tank. Daar wordt de maatvoering gecontroleerd en gecompleteerd. Als we weer veilig buiten op de begane grond zijn, volgen er uitgebreide discussies over de beste manier om de afsluitkraan van de washout te repareren. Die is namelijk nodig omdat de provisorische houten prop die deze buis nu nog afsluit, na aanbrengen van de liner niet meer gebruikt kan worden.

Na de lunch een uitgebreide gespreksronde met het schoolteam, waarbij tussen neus en lippen door gevraagd wordt of we misschien 20 à 25 gebruikte computers kunnen leveren. Johan ziet daar heel misschien een mogelijkheid voor via zijn vorige school.

We zijn bijtijds terug bij SHIPO, werken nog wat op kantoor, en eenmaal in het hotel lukt het zowaar om via de hotspot van mijn telefoon een stukje van het verslag op de website te zetten.

Om 18:00 uur gaan we met een grote groep in 3 auto’s naar de Kibena Club om te eten. Ik ontmoet daar natuurlijk weer een aantal oude bekenden. Terug in het hotel werk ik dit verslag bij.

Donderdag 5 mei

We gaan naar Igwachanya, maar Oygen heeft bericht gekregen dat pastoor Clement Mgohele daar niet voor 12:00 kan zijn, zodat we pas om 11 uur hoeven te vertrekken. Ik vraag Amos om Peter Haule te bestellen omdat die verstaanbaar Engels spreekt. Zijn aftandse auto blijkt voor reparatie in de garage te zijn, dus hij kan pas om 13:00 hier zijn. We gaan akkoord maar het werd uiteindelijk toch een uur later voordat we vertrokken. Intussen hadden we mooi gelegenheid om onze administratie bij te werken en de jalons, waarmee vorige week de nieuwe parking place was uitgezet, te vervangen door houten piketjes.

Om 14:00 arriveerden we in Igwachanya waar kapelaan Pravilio Ngili ons ontving. Father Clement kon elk moment arriveren; hij was met de 79 jarige Fr. babuu (=opa) naar de oogkliniek van het ziekenhuis in Idoma (?). Ze arriveerden uiteindelijk behoorlijk vermoeid en met weinig resultaat tegen 19:00 uur. Fr. Pravilio had ons intussen het parochie-complex en de technische school laten zien. Na het diner zaten we nog tot middernacht met de drie Fathers te praten over Tanzania, Nederland, reizen, geloof, kindermisbruik, enz. Ze waren ook heel erg geïnteresseerd in de video’s van Karibu-Tanzania die ik op een USB stick mee had, maar vielen tijdens de vertoning wel regelmatig in slaap.

De parochie Igwachanya is van Italiaanse oorsprong en gewijd aan de 3 aartsengelen Michaël, Gabriël en Rafaël, waarvan de eerwaarde heren de 3e en laatste zich niet meer konden herinneren. Gelukkig wist ik het wel, maar daarentegen wist ìk weer niet dat ook Lucifer aanvankelijk een van de aartsengelen was.

Na een goede nachtrust en een primitieve douche (een door Fr. Pravilio gebrachte emmer warm water) was het om 06:40(!) tijd voor de viering in de mooie kerk. Het werd zowaar een eucharistieviering met 3 heren; in ons land zelden vertoond, maar hier een normale gang van zaken: in een parochie met 3 priesters dragen ze ook gezamenlijk de H. Mis op. Het was gelukkig wel een redelijk korte viering, volledig in Swahili. Natuurlijk werden wij beiden wel even naar voren gehaald om aan de beminde gelovigen (vnl. leerlingen van de Vocational School) iets over het doel van ons bezoek te vertellen.

Na het ontbijt (aardappelen, gebakken ei, brood, thee en citroen) leidden Fr. Clement en Richard Chambile, de schooldirecteur, ons nog een keer rond waarbij Johan opnamen maakte bij 2 ex-leerlingen van de school, Godfreij Kapela Msigwa en William Mgahama, die in het dorp een succesvolle elektriciens workshop runden. We rekenen er op dat Niek daarmee straks in Nederland een mooie videoproductie maakt.

Directeur Richard laat ons nog zien hoe timmerlieden thuis hun gereedschap slijpen: gewoon handmatig op een langwerpige slijpsteen.

Rond de afgesproken tijd kwam Peter ons weer ophalen voor de reis naar de twee scholen in de gemeente Saja. Tot mijn verrassing had hij Vincent meegenomen i.p.v. Albert, die wegens familieomstandigheden was verhinderd. Na een uurtje rammelen over keiharde zandwegen werd de asfaltweg naar Makambako bereikt en iets daar voorbij sloegen we het volgende zandpad in naar Igomba. Deze school telt 244 leerlingen en 5 leraren. Samen met de ongeveer 100 omwonenden zijn er dus ongeveer 350 mensen die op de 34 m³ water in de tank zijn aangewezen. Gezien de huidige waterstand in de tank (20 cm. onder de overloopbuis) schat men in dat dit voldoende is voor 2½ maand. Het droge seizoen begint rond deze tijd en zal duren tot medio november, minstens 6 maanden dus! Men heeft dan ook besloten het water in de tank ongemoeid te laten tot er in de nabije omgeving echt geen water meer te vinden is.

Ik was blij met de aanwezigheid van Vincent want i.p.v. een bliksembezoek om de stenen silo te inspecteren, ontstond er een behoorlijk heftige vergadering. We vertelden de plv. schooldirecteur dat we het waterproject bij zijn school waren gestopt vanwege de onvoldoende inzet van de dorpelingen. Nadat hij even weg was geweest druppelden er steeds meer bij de bouw betrokkenen binnen. Zij beklaagden zich er over dat SHIPO zich niet aan de overeenkomst had gehouden door de 2e tank niet bij hun school maar bij die van Saja Village te bouwen. Nu hebben zij materialen ingezameld voor een tank die niet gebouwd wordt en is er minder water dan gepland. Vooral de vorige chairman van het bouwcommitee was flink ontstemd: hij kreeg namelijk van het hele dorp de schuld voor het debacle. Wij stelden dat het niet zijn schuld was, maar die van het hele dorp dat onvoldoende had meegewerkt. Men was nu van plan om een dispensary te gaan bouwen, maar de aanwezigen konden niet tot een besluit komen wat nu het belangrijkste was: de dispensary of misschien toch een 2e tank. Er werd afgesproken dat ze daar in de dorpsraad over zouden beraadslagen en de uitslag daarvan voor 22 mei aan SHIPO zouden melden. Intussen kunnen wij met SHIPO de verschillende mogelijkheden overwegen. Na buiten alles te hebben bekeken en de situatie voor een eventuele 2e tank te hebben opgenomen en –gemeten, bleek dat er een paar opties mogelijk zijn:

  1. De 2e tank wordt gebouwd op de geplande locatie, tussen het nog te verlengen hoofdgebouw en het nieuwe rechter lesgebouw en met een zodanige hoogte dat hij geschikt is om het regenwater uit de dakgoten van beide gebouwen te ontvangen. De bestaande tank met aansluitingen op het linker lesgebouw en het hoofdgebouw blijft ongewijzigd.
  2. Als 1, maar de nieuwe tank wordt zo groot gemaakt dat het hele hoofdgebouw erop kan worden aangesloten. Het linker lesgebouw wordt gecompleteerd met een dakgoot aan de rechterzijde en is dan de enige leverancier van regenwater voor de 1e tank.
  3. Als 2, maar de nieuwe tank wordt er een van Genap uit Nederland.

Na het tekenen van de vrede vertrokken we naar het dorp Saja waar de Genap silo bijna vol bleek te staan met mooi helder water. Mijn idee dat het vorig jaar aangetroffen, maar inmiddels gelukkig gerepareerde, gat in de bodem van de liner wellicht door binnengekomen muizen was veroorzaakt en voorkomen zou kunnen worden door de brede voegen tussen de betonsegmenten met specie te vullen, werd niet overgenomen omdat muizen dit door het nu aanwezige water niet meer zouden kunnen veroorzaken. Wel bleek de peilschaal niet op de juiste hoogte te staan zodat deze plank alsnog iets naar beneden verplaatst dient te worden en dat de overloop buis wat te ver naar boven stak waardoor hij werd dichtgehouden door het dekzeil. Hier zal een klein stukje schuin van afgezaagd moeten worden.

Het schoolhoofd had de tabel voor de wekelijkse waterstanden keurig bijgehouden. Hierdoor hopen we een indruk te krijgen in welk tempo de silo in het regenseizoen wordt gevuld en in het droge seizoen weer wordt geleegd. Tot nu toe bleek het waterverbruik rond de 3000 liter per week te liggen. Ook hier is dan ook eigenlijk een grotere silo nodig, dan wel een zuiniger gebruik.

In een korte bijeenkomst werden SHIPO en Karibu-Tanzania bedankt voor het oplossen van het waterprobleem bij de basisschool. Natuurlijk werd tevens de aandacht gevestigd op de nog bestaande wensen zoals nieuwe lesgebouwen, lesgebouw voor kleuters, latrines, leraarswoningen, schoolboeken, schoolbankjes, e.d.

Ik heb Mr. Chongolo even gebeld dat hij de tank weer helemaal kan laten vullen omdat Albert nog steeds verhinderd is. Johan heeft nog een idee om de mogelijkheid van een behandeling met chloorrubberverf te onderzoeken. Mogelijk kan dat voordeliger uitpakken dan het aanbrengen van een liner.

Terug in Njombe waren we maar ietsje te laat om bij Driss, Eelco en Javier deel te nemen aan het avondeten. Met een kratje bier voegden we ons bij de vele gasten.

Zaterdag 7 mei

Een vrije dag! Maar helaas geen elektriciteit dus werken aan laptop en telefoon is onmogelijk. In de loop van de middag was dat gelukkig weer in orde zodat ik dit verslag kon bijwerken. Veel SHIPO gasten vertrokken vandaag zodat het daar volgende week bij hen een stuk rustiger zal zijn. Ook omdat wij maandag voor een weekje elders zullen vertoeven.

Zondag 8 mei

Nog een “vrije” dag. Evaluaties van vorige week gemaakt en reis naar Amani voorbereid.

Maandag 9 mei

Na het ontbijt afscheid genomen van Rik en Dinie die vandaag weer terug gaan met hun 4wd naar Malawi om verder te gaan met hun werk voor Jacana. Wij slaan een deel van onze bagage op in ons kantoor bij SHIPO op de 1e verdieping. Dan met spullen voor 1½ week met Vincent op weg naar Amani. Simon is onze chauffeur. De eerste 15 km. tot Nundu gaat vlot over de asfaltweg, maar daarna gaat het verder via zandwegen die welswaar keihard zijn, maar gedurende het net afgelopen regenseizoen behoorlijk zijn misvormd. De wielsporen zijn hier en daar zo diep dat de bodem van Simons 4wd over de harde grond schuurt. Even na de middag arriveren we in Amani bij guesthouse Lukungu. Niemand aanwezig maar Vincent haalt een jongeman van de straat die ons de sleutels geeft. We installeren ons en gaan naar de Mundindi Secondary School. Onderweg halen we de directeur, John Mtweve, in die juist op zijn motor terugkeert van een bezoek aan zijn zieke vader.

Op de school, die 2 km. buiten het dorp ligt, worden we ontvangen door leraar Benjamin Mhada die vanaf 2007 door Ans en mij gesponsord werd om zijn middelbare school te doen en een leraarsopleiding te volgen. Hij is aangesteld als patron en heeft dus de verantwoordelijkheid gekregen voor de jongensleerlingen. Daarnaast is hij leraar Engels en tevens de boardingmaster van de school. Samen met Frank Siogopi, ook leraar Engels, en later ook John Mtweve, leidt hij ons rond door de dormitories. Vincent vinkt mijn lijstje met aandachtspunten af en we wijzen hem op de laatste puntjes die nog dienen te worden aangepakt. Daarna terug naar het dorp voor een biertje op een “terras”. Ook een aangeboden 2e flesje Kilimanjaro konden we niet weigeren. Om 20:00 uur terug naar de school voor het diner. Benjamin vertelde dat hij afgelopen jaar geslaagd was bij het verwerven van een echtgenote: hij had haar vader met succes om haar hand gevraagd en de bruidsschat betaald! Hij huurt op 2 km. van de school 2 piepkleine kamertjes.

In het Lukungu guesthouse zijn nog geen verbeteringen gerealiseerd. Toiletreservoirs hangen er bij neer en werken dus niet. Er is wel een wastafel maar de afvoer daarvoor ontbreekt In de badkamer brand geen licht, er zijn geen handdoeken noch toiletpapier en er komt geen water uit de douchekop. Ook ontbreken er oplaadmogelijkheden voor telefoon en laptop, er is geen biertje te krijgen, en ’s morgens geen ontbijt maar ja, de prijs is daar wel naar: € 8,- p.p.p.n.

Dinsdag 10 mei.

Vandaag is de hand over (oplevering). We ontbijten weer in het voormalige huis van de headmaster op het schoolterrein. Het is onduidelijk waarom hij daar niet meer woont. In het dorp is hij een nieuw huis aan het bouwen vlakbij een knooppunt van 2 elektriciteitsnetten die hij aan het aanleggen is voor het dorp Amani en de school. Hij woonde daar vorig jaar ook al in een houten, met plastic zeilen bekleedde keet.

Ik laat Johan de kleine hydrocentrale zien die Mtweve jaren geleden in een beekje nabij de school heeft gebouwd. Het werkt nog steeds: met zelfgemaakte transformatoren voert hij de spanning op tot 830 volt en na 800 meter, bij de school weer omlaag naar 220V. Mtweve zelf wil ons persé ook de grotere centrale laten zien die hij 7 km. bergopwaarts heeft gebouwd. Ik was daar al eens eerder en nu werkt het inderdaad vlekkeloos: hij levert stroom aan het hele dorp! Er moeten alleen nog masten worden geplaatst voor een bovenleiding naar de school.

We kwamen uiteindelijk meer dan een uur te laat voor de festiviteiten op het schoolterrein maar dat was helemaal geen probleem want men was nog lang niet klaar met de voorbereidingen. We hingen nog een paar uur rond voordat e.e.a. eindelijk begon. De hoogwaardigheidsbekleders uit het district Ludewa waren weliswaar nog onderweg, maar we mochten alvast wel beginnen! In optocht werden eerst, onder aanvoering van een heel militaristisch aandoende verkennersgroep de dormitories en het matronhuis bezocht en bekeken. Ceremoniemeester Benjamin Mhada (ja, hij weer) praatte alles vlot aan elkaar en begeleidde ons naar een lange tafel onder een met plastic afgedekte baldakijn vanwaar we konden genieten van zang, dans en vooral de vele sprekers die elkaar afwisselden. Uiteraard was er weer een cadeau voor Karibu-Tanzania: eerst een grote emmer honing, toen een kip en een haan en vervolgens ook nog een flinke bok, net als een paar jaar geleden. Die was toen mister Tony genoemd en 2 jaar later ingeruild voor een geit, die ze “mama Ans” doopten. De bok van vandaag was daar weer een zoon van “Rick” dus.

Halverwege de festiviteiten kwamen ook de districtsbestuurders opdagen die ook weer rondgeleid moesten worden. Ze waren onder de indruk van alles wat hier tot stand was gebracht en we hadden leuke conversatie, vooral met de hoogste baas van het district Ludewa, Districtscommissioner Anatoli Choya. Terug onder het baldakijn moest ik naast hem gaan zitten en we hadden, terwijl het feest gewoon doorging, een prima gesprek.

Natuurlijk was er een afsluitende lunch in het kantoor van de schooldirecteur en na het opladen van de weerspannige bok en het pluimvee, werd er eindelijk vertrokken. Benjamin was mee om ons onderweg nog even aan zijn vrouw voor te stellen, maar zij was helaas niet thuis.

1½ uur later arriveerden we bij de pastorie van Lugarawa. De Fathers Jordan Mlowe en George Mtitu zijn in het buitenland, maar Fr. Tobias arriveerde even later wel. Hij ging met Johan en Vincent in het dorp een lekker koud biertje drinken terwijl ik dit verslag vervolgde. Na het avondeten rondde ik dat af om het morgen op de website te kunnen zetten.

Woensdag 11 mei

Vroeg op want de H. Mis is al om 06:30! Fr.Tobias zei gisteravond dat er maar een paar mensen in de kerk zouden zijn maar dat bleken er bijna 400 te zijn! Waarschijnlijk alle leerlingen van de technische school, de middelbare school en de laboranten opleiding een stuk of 20 zusters en wat gewone parochianen. Het is steeds weer een belevenis om mee te maken hoe enthousiast iedereen opgaat in zo’n viering en meedoet met zang en gebed. Die middelbare school is openbaar en valt niet onder de parochie, maar alle leerlingen, katholiek of niet, zijn verplicht iedere ochtend aan de viering deel te nemen, zelfs de 3 moslimleerlingen zijn elke ochtend aanwezig.

Ook hier werden we door Fr. Tobias gevraagd om de aanwezigen iets te vertellen over onszelf. Na het ontbijt werd de technische school bezocht waar we de vervelende boodschap moesten brengen dat Gered Gereedschap de samenwerking met ons had opgezegd. Maar we zeggen ook dat we ons best blijven doen om hen op andere gedachten te brengen, beloven kunnen we echter niets.

’s Middags ben ik nog even bezig met instructies aan een paar leerlingen van de timmermansopleiding die gaan proberen de scheefgezakte koeienschuur te herstellen. Ze zeggen dat ze alles begrijpen, maar ik heb mijn twijfels. Prosper Mkolongo zegt dat ik volgend jaar gerust kan komen kijken hoe hij een en ander heeft opgelost. In en bij de kerk zijn 4 koren bezig met zangrepetities en ik maak zoveel video-opnamen dat mijn laatste SD kaartje vol raakt. Gelukkig heb ik er nog een paar mee, die echter eerst moeten worden overgezet op mijn laptop.

’s Avonds is er in de pastorie een eenvoudig diner ter ere van het afscheid van de Italiaanse dokter Rino, die hier regelmatig komt assisteren en morgen weer terugvliegt naar Bologna. Ook nu laat ik mij weer door Fr. Tobias overhalen om iets tot de Italiaan en de overige 13 gasten te zeggen.

Donderdag 12 mei.

Na Mis en ontbijt geef ik Prosper nog een schetsje voor een simpel modelletje dat hij zou kunnen maken om aan hem en zijn medeleerlingen het begrip stabiliteit uit te leggen. Weer zegt hij het te begrijpen, maar de blik in zijn ogen zegt het tegendeel.

Vandaag staat Madilu op ons programma. Een dorp op 2 uur rijden van Lugarawa dat in aanmerking zou kunnen komen voor hulp bij het bouwen van een dormitory voor de jongensleerlingen. Bij de Mundindi Secondary School hebben we met geld van het PCC uit Alkmaar, Bergen en Heiloo en van Wilde Ganzen vijf van die gebouwen neergezet en er is nu voldoende slaapgelegenheid. Het leerlingenaantal groeide daar minder snel dan verwacht. Daarom is er besloten het resterende budget bij een andere school te besteden. Samen met SHIPO zijn we tot de conclusie gekomen dat Madilu daar het meest voor in aanmerking komt. De jongens slapen daar nu namelijk in een klaslokaal waarin 18 stapelbedden zijn gepropt. In elk stapelbed slapen 2 tot 4 jongens. Alleen de fors gebouwde leerlingen hebben een eigen bed, de rest deelt het bed met een ander.

We spraken met het school comité, de directeur, enkele leraren en een paar bestuurders van de gemeente en de situatie werd zorgvuldig opgenomen. Het was wel duidelijk dat een dormitory hier hard nodig was. SHIPO had goede ervaringen met de samenwerking van de dorpelingen bij eerder gerealiseerde projecten en men verzekerde ons dat het in aanbouw zijnde slaapgebouw voor meisjes binnen een maand klaar zou zijn, waarna men direct het volgende project zou kunnen aanpakken. SHIPO zal nu de eindafrekening van Mundindi opstellen, alsmede een begroting voor een kleine en een grote dormitory met 48 dan wel 72 bedden. Afhankelijk van die calculatie kan dan een keuze gemaakt worden voor aantal en afmeting van de nieuwbouw.

Natuurlijk was er een flink feest voor ons georganiseerd met een traditionele dansgroep uit een naburig dorp en een paar groepen leerlingen. Tijdens de traditionele dansen konden wij er, gekleed in een nieuw Afrikaans overhemd, niet onderuit om even mee te doen.

Terug in Lugarawa bleek Fr. Chrisantus intussen te zijn gearriveerd uit Lupingu. De poten van twee van onze kippen werden bij elkaar gebonden voor transport naar Njombe. Vincent en Simon zullen ze daar bij Evelien afgeven. De derde kip, ook uit Amani, laten we achter bij Fr. Tobias. Bok Rick bieden we aan aan Fr. Chrisantus en hij zegt er heel blij mee te zijn.

Prosper is er niet in geslaagd om het instructiemodel dat we met hem bespraken voor elkaar te krijgen. Morgenochtend de volgende poging.

Vlak vóór het diner kwam Zr. Candida ons ontvoeren: we moesten allebei met haar mee naar het zusterhuis want ze had iets belangrijks te bespreken (lees: “vragen”) En wat bleek: er is grote behoefte aan dormitories! Ze heeft geen slaapgelegenheid voor de studenten van haar verpleegsters- en laborantenopleiding. We zeggen dat ze daarvoor een verzoek kan indienen bij SHIPO om vervolgens samen een projectplan op te stellen. SHIPO kan dan een begroting maken en een donor zoeken. Voor die donor zou Karibu-Tanzania dan misschien kunnen zorgen. Na een snel diner vlug terug naar de pastorie om samen met de Frs. Chrisantus en Tobias nogmaals te dineren.

Vrijdag 13 mei.

Na de kerk en het ontbijt snel naar de werkplaats om samen met Prosper de latjes voor het model te zagen en af te werken. Intussen zijn de poten van Rick weer aan elkaar gebonden en wordt hij vastgeketend op de vloer achterin de 4wd van Fr. Chrisantus.

We gaan via de districtshoofdstad Ludewa naar Lupingu. Onderweg stoppen we na 2 km. even bij het grote terrein dat het hospitaal heeft overgenomen van een Chinees bedrijf en waar de dormitory zou kunnen komen. Er reizen nog twee patiënten uit het ziekenhuis met ons mee naar Lupingu. Fr. Chrisantus verleent dit soort service gratis aan zijn parochianen, maar dan moeten de dorpsbewoners wel de bergweg naar het dorp begaanbaar houden. Regelmatig vinden daar namelijk aardverschuivingen plaats waardoor de weg steeds wordt geblokkeerd.

Bij de pastorie van Ludewa krijgen we van Fr. Mlowe een prima warme lunch en is buiten op straat zowaar verbinding met internet te krijgen zodat ik e-mail kan ontvangen en dit verslag op onze website kan zetten. Of dat ook echt gelukt is, kan ik pas maandag vanuit Nindi (misschien) controleren. Na een bezoek aan de markt en de aankoop van een kratje bier wordt met een volgeladen imperiaal vertrokken.

Onderweg naar Lupingu, over een weg die over grote stukken heel lastig is, worden zo hier en daar mensen uit zijn parochie opgepikt en afgezet. Samen met de bok, de bagage en deze passagiers dient Johan zich achterin de auto behoorlijk op te vouwen. De “nieuwe” weg die naar Lupingu leidt verdient dit predicaat bij lange na nog steeds niet.

Bij de pastorie wordt alles uitgeladen en Rick aan een boom vastgebonden. Hij zal hier de beschikking krijgen over een harem van 3 geiten en voor nieuw bloed moeten zorgen. Wij betrekken onze kamers en ik krijg weer die van de bisschop. Op het hooggelegen balkon met uitzicht over het lake Malawi, dat men hier liever lake Nyassa noemt, genieten we van een lauw biertje en de niet te evenaren, weldadige stilte die de tropische omgeving hier biedt. Aan die biertjes zullen we moeten wennen, want de zonnepanelen geven onvoldoende stroom om de primitieve “koelkast” naar behoren te laten werken.

Zaterdag 14 mei.

Na een prima nachtrust en de kerkdienst van 07:15 begint onze vrije zaterdag met een ontbijt in het souterrain van de pastorie. Daarna een wandeling door het dorp waar vooral Johan van de nodige informatie wordt voorzien. Voor mij is het een weerzien van de omgeving en haar bewoners. Johan maakt een afspraak met een van de vissers om vanmiddag een uurtje met hem in de traditionele kano het meer op te gaan. Ik geef de voorkeur aan een duik in het lake Nyassa waarbij ik niet hoef te vrezen voor de krokodillen want die zitten een stukje verderop naar het zuiden.

’s Avonds zaten we met de pastor en drie van zijn huishoudsters Flora (18), Jessica (19), Joyce (24) in de huiskamer waar Johan sprookjes begon te vertellen. Dat werd nog knap lastig met ons karige Swahili, maar Fr. Chrisantus vertaalde alles keurig. Voor Flora werd het verhaal van Roodkapje heel erg spannend, vooral toen Johan zich met een klein tafelkleedje ook nog tot de hoofdpersoon in het sprookje transformeerde.

Zondag 15 mei

Vandaag is het Pinksteren, dus een extra plechtige viering in de kerk. Maar liefst 2½ uur! Het koor had de afgelopen dagen extra veel geoefend om goed voor de dag te komen en omdat de pastor de promotievideo die Niek heeft gemaakt van het Lusangakoor zo geweldig vindt, zou men nu ook heel graag iets dergelijks van het kerkkoor willen hebben. Wij zeggen toe de opnamen te willen doen, maar we weten niet of mister Niek daar ook een video productie van kan maken. Alles wordt dus buiten de kerk in de brandende zon opgesteld en men begint vrolijk opnieuw! Gelukkig zijn het “maar” 6 songs die ze op die video willen hebben, maar die blijken wel een Afrikaanse lengte te hebben en er moet tussendoor ook nog twee keer van outfit worden gewisseld!

’s Middags neemt Fr. Chrisantus ons mee in zijn boot naar het bijkerkje van Nkaranga, een paar kilometer naar het zuiden, aan de oever van het meer. Om de week draagt hij daar de Mis op voor zo’n 50 mensen, maar het gebouwtje, met een groot gat in de zijgevel, staat eigenlijk op instorten en men heeft al een fundering gemaakt voor een nieuwe kerk. Wij denken echter dat het bestaande gebouw nog wel gered zou kunnen worden en dat dit wel eens voordeliger zou kunnen uitpakken dan het bouwen van een hele nieuwe kerk. In elk geval zou er een kostenvergelijking gemaakt moeten worden. We zullen het daar dan ook met SHIPO over hebben. Voor het aanvaarden van de terugtocht duiken Johan en ik nog even in het heerlijk frisse en schone water. Onderweg naar Lupingu zien we even later aan de overkant van het meer de zon in het water zakken: prachtig!

Maandag 16 mei

Vandaag staat Nindi op het programma. Daarvoor moeten we weer de z.g. “nieuwe” weg terug in de richting van Ludewa over een afstand van zo’n 16 km. Ik zat achterin en kwam handen en voeten tekort om me vast te houden. Fr. Chrisantus verkeek zich in Nindi een beetje op de breedte van een uit boomstammetjes bestaande “brug” en gleed er met een achterwiel vanaf. Dat kostte ons een klein uurtje en we bereikten de Nindi Secondary School uiteindelijk via een andere weg. Het schoolterrein zag er keurig uit, maar de gebouwen vertoonden het traditionele beeld: verveloos, kapotte ramen en ruiten, lekkende daken, enzovoorts. Van de meisjes is ongeveer de helft intern, de rest gaat elke dag naar een logeeradres in het dorp, ongeveer 2 uur lopen. Net als de jongens overigens. Water komt via een pijpleiding uit een nabije rivier en Tanesco heeft elektriciteit aangelegd tot 3 meter vanaf het eerste schoolgebouw. Het laatste stukje gaat ongeveer € 480,- kosten, maar dat geld heeft de school niet dus blijft men gewoon de 4 zonnepanelen gebruiken.

Op de terugweg passeerden we de kerk van Nindi, een van de 16 bijkerkjes van Lupingu. Bij de pastorie daarvan kan soms verbinding met het netwerk gemaakt worden en het lukte inderdaad om contact e krijgen met Anatoli Choya, de Districts Commissaris die mij in Amani had aangeboden voor ons transport naar Mawenge te zorgen. Hij zou iets gaan regelen. Bij het nabijgelegen en lege ziekenhuis werden we door zuster Antelma voorzien van een drankje en geroosterde pasta: lekker! Weer een paar uur verder was nog één kans om contact met Choya te krijgen en zowaar! Hij zal ervoor zorgen dat we morgenochtend om 8 uur in Lupingu worden opgehaald. Ik probeer ook om via m-Pesa een nieuwe belbundel te kopen, maar dat lukt helaas niet.

Terug in Lupingu een snelle lunch en naar het strand om de DvD’s die Niek heeft gemaakt aan de Lusanga-groep te overhandigen. Maar niet dan nadat ze voor een enthousiast publiek eerst nog twee van hun traditionele dansen hebben opgevoerd. In de kantine werd vervolgens op een klein beeldscherm, met groot enthousiasme, de productie van Niek bekeken. Terug in de pastorie werd dit verslag weer bijgewerkt en de koffer ingepakt, want morgen verlaten we Lupingu, helaas. We vinden dit een prima vakantie-oord

Dinsdag 17 mei

We zijn benieuwd hoe laat het aangeboden vervoer naar Mawenge arriveert. Natuurlijk rekenen we niet op het afgesproken tijdstip van 8:00 uur, maar toen we om 11:15 nog steeds zaten te wachten en een heftige regenbui over ons heen hadden laten komen, besloot Fr. Chrisantus om ons toch maar zelf naar Ludewa te brengen. Dat werd nog een heel spannende rit: de bergweg die in het afgelopen regenseizoen al behoorlijk was misvormd was nu ook nog eens spekglad en meermalen gleden we wel heel erg dicht naar de berm waarvan de diepte vaak niet was in te schatten. Maar Fr. Chrisantus had een groot vertrouwen in zijn werkgever en loodste ons veilig naar Ludewa waar de beloofde chauffeur van de DC nog steeds niet bleek te zijn vertrokken: hij zat nog te wachten op papieren die mee naar Lupingu moesten! We kregen een andere auto ter beschikking die ons naar Mawenge bracht.

Bij het bijkantoor van SHIPO aldaar stond Javier, de medewerker van SHIPO die de MAMMIE projecten doet, op ons te wachten om in Kywe de dining place van de Primary School Wecha te bekijken. Er blijken wat problemen met de timmerlieden te zijn en dat is aan het uitgevoerde werk wel te zien. Men heeft zicht niet helemaal aan het ontwerp gehouden, maar daar zijn we intussen wel aan gewend. Afgezien van het ontbreken van een windverband, de zitbankjes langs de muren en voldoende grote rookopeningen in de schoorsteen, zag het gebouwde er echter toch wel redelijk goed uit. Met name het gemetselde fornuis voor 2 grote kookpotten had onze bijzondere belangstelling omdat het kookgebeuren in Malombwe nog verbeterd moet worden.

Al met al is het te laat geworden om nog door te reizen naar Njombe dus nemen we onze intrek in de zoveelste pastorie, nu die in Mawanda bij Fr. Walter Mkaya. Ook weer een voormalig, in de jaren ´30 door Duitse Benedictijner monniken gebouwd, klooster. Het zou ons niet verbazen als hier dezelfde architect als in Lupingu bij betrokken is geweest. De pastorie is bijna geheel selfsupporting met eigen koeien, bijen, varkens, timmerlieden, huishoudsters, mais, graan, avocado’s, sinaasappelen, bananen en ga zo maar door. Alles onder leiding van die ene pastor, die er de wind wel aardig onder blijkt te hebben. En intussen renoveert hij ook het kloostercomplex nog eens; maar helaas kennelijk zonder deskundig advies. Zo zit er in de gastenkamer van Johan een stopcontact pal onder de douche en heeft Ton een badkamer van ongeveer 80 x 400 cm.

Woensdag 18 mei

Chauffeur Peter Haule uit Njombe was besteld om ons op te halen. Hij was redelijk op tijd maar meldde zich aanvankelijk op het verkeerde adres. Onderweg naar Njombe hadden we daarna wat oponthoud door een voor ons uitrijdende grader die het door de regen misvormde wegdek weer in vorm probeerde te brengen. Met groot geweld werden flinke rotsblokken aan de kant geduwd.

Na een rit van ruim 3 uur en een paar onzachte ontmoetingen tussen mijn schedel en het autodak, kwam ik geradbraakt aan bij SHIPO om met een bloedgang het toilet op te zoeken. We ruimden onze kamers bij het Dosmezahotel in en gingen naar de landmeetkundige dienst om te overleggen over de problemen die er mogelijk komen bij de geplande wegwerkzaamheden naast het SHIPO kantoor. De betreffende ambtenaar kwam na zijn dienst nog even bij ons langs om de situatie ter plaatse te bekijken. We spreken af dat wij de hoogteverschillen tussen de weg en het SHIPO terrein in kaart zullen brengen voor verder overleg.

’s Avonds eindelijk weer eens redelijk gegeten; die pastoors doen gerust wel hun best, maar het is toch duidelijk dat ze het niet bepaald breed hebben.

Donderdag 19 mei

Ik ben best wel redelijk bij met het schrijven van dit verslag, maar het publiceren lukt steeds maar niet. Ook contacten met Nederland via de telefoon zijn al een hele tijd onmogelijk en dat geeft heel wat ergernis en teleurstelling, waarschijnlijk ook aan de ontvangende kant. Maar vandaag op de terugweg van Malombwe is het toch gelukt om bij de vodacom-shop mijn telefoon op te laden met beltegoed en internettoegang.

In Malombwe bij de dining place van de Christiaan Stiemer Shule bieden we John Mgomba, de oude man die een flink deel zijn grond om niet heeft afgestaan aan de school, een certificaat aan waarop hij samen met mama Joke staat afgebeeld en wordt bedankt voor de gelegenheid die hij de kinderen uit zijn dorp biedt om zich voor te bereiden op hoger onderwijs.

Het pikzwarte plafond uit de keuken was op ons verzoek verwijderd zodat we Albert konden uitleggen hoe hij het dak zodanig dient aan te passen dat de rook die niet via de schoorsteen afgevoerd kan worden een uitweg via het dak kan vinden. De schoorsteen zelf zal worden gecontroleerd op eventuele verstoppingen. De rookvanger boven de kookplaats zal naar beneden toe worden uitgebreid.

Met Laban Kaduma hebben we de watervoorziening bekeken. De touwpomp, die zo’n 10 jaar geleden bij de nieuwbouw is geplaatst, blijkt van alles te mankeren. Hij geeft nog wel water, maar lang niet genoeg voor de alsmaar groeiende school. Ook het dorp Malombwe groeit omdat er steeds meer mensen uit de stad Makambako een stukje grond kopen en daar komen wonen. Veel van hen doen ook een beroep op het grondwater waardoor het peil zakt. Laban stelt voor om tussen de kleuterschool en de touwpomp een silo te metselen om daar in de regenperiode een buffer water in op te bouwen voor direct gebruik. Daarbij zou ook een boorgat in de grond moeten komen om het teveel aan regenwater op 6 meter diepte aan het grondwater toe te voegen. Het grondwaterpeil zal dan zoveel stijgen dat met de te vernieuwen touwpomp het droge seizoen kan worden overbrugd. Hij zal morgen met een offerte komen.

De nieuwe schooldirecteur Danny Mwena, die ook in de voor hem bestemde directeurswoning woont, zegt desgevraagd onvoldoende kennis te hebben om met de laptop van de school om te gaan. Hij zal zich bij SHIPO melden voor hulp. Verder blijkt dat alle 6 of 7 leraren gediplomeerd zijn en dat 1 van hen in een van de twee leraarswoningen woont.

Op de terugweg naar Njombe wippen we nog even aan bij de winkel en de werkplaats van Laban.

Vrijdag 20 mei

De laatste kantoordag bij SHIPO. Vincent komt zowaar de Wakawaka afrekenen die ik voor hem had meegebracht en ik geef hem de oude Dell laptop die Rick mij een paar jaar geleden meegaf en hier nog in de Karibu-Tanzania-kast lag.

We ruimden op, maakten wat tekeningen, en werkten de administratie bij in ons kantoor op de 1e verdieping. Plots stapten er onaangekondigd drie figuren binnen die vroegen wat we hier aan het doen waren. Desgevraagd toonde één van hen haar identificatie waaruit bleek dat zij van de immigratiedienst waren. Ze wilden onze paspoorten zien en die hadden we gelukkig toevallig bij ons. Na controle daarvan verdwenen ze weer naar beneden waar ze met Oygen en Danièlle een Italiaanse medeweker van WeWork, in gesprek gingen. Even later kwam Javier, de Spaanse medewerker van SHIPO die de MAMMIE projecten doet, naar boven en fluisterde ons in dat die ambtenaren op zoek waren naar buitenlanders die illegaal aan het werk waren. Wij moesten dus vooral niet laten merken dat we bij SHIPO werkten. Maar ja, ze hadden ons natuurlijk al aangetroffen achter onze bureaus vol met papieren, tekeningen, meetapparatuur, enzovoorts. Even later kwam dan ook één van de drie ambtenaren weer naar boven om ons uit te nodigen om mee te gaan naar het bureau van de immigratiedienst. Hoewel ze best wel vriendelijk deden voelde het toch wel een beetje als een soort arrestatie toen we zo afgevoerd werden. Toen Oygen onderweg aan de vrouwelijke immigratie officier vertelde dat ik degene was die destijds (gratis) het SHIPO building had ontworpen vroeg zij meteen of ik ook niet een huis voor haar zou kunnen tekenen. Wellicht een ontsnappingsroute? Maar dat was gelukkig niet nodig; na uitgebreide discussies eerst met een hogere ambtenaar, en daarna met de nog hogere Senior Assistant Commissioner of Immigration, Mr. Charles Washima, werd eerst Daniële vrijgelaten zodat zij haar vlucht in Mbeya nog kon halen, en een kwartiertje later ook wij. Maar niet dan nadat we nogmaals hadden verzekerd geen werkgelegenheid van Tanzanianen af te nemen en dat Oygen in het vervolg de komst van vrijwilligers bij de SACIS zou aanmelden, zodat wij dan van een soort vrijgeleide zouden kunnen worden voorzien.

Eindelijk terug bij SHIPO ruimden we onze spullen verder op en reikten we de certificaten uit die ik, op hun verzoek, voor de medewerkers aan het Saja project had gemaakt. Ze waren duidelijk erg trots op hun mooie certificaat met foto, stempels en handtekeningen.

Tot slot maakten we met de zojuist gearriveerde Morten afspraken over de planning voor de komende reis naar Makungu (zondag t/m dinsdag).

Zaterdag 21 mei.

Een relaxte dag vandaag. Het enige dat moet gebeuren is inpakken want morgenvroeg vertrekken we uit Njombe. We weten alleen nog niet hoe vroeg, maar dat hopen we nog van Oygen te horen. Ik heb gisteren al een gedeelte van mijn kleding opgeslagen in de kast van Karibu-Tanzania: dat scheelt volgende reis weer in de bagage heen en weer naar Nederland. Bij Dosmeza moest er nog wat onduidelijkheid over onze vorige afrekening worden opgelost. Volgens Mr. Nazareth had men per abuis niet alles van ons eerste verblijf inrekening gebracht. Zijn primitieve, ingewikkelde administratie kon geen duidelijkheid verschaffen, maar na langdurige discussie kwamen we er toch uit.

Zondag 22 mei.

De wekker gaat om 06:30 en dat was eigenlijk te laat, want een half uurtje later meldde Laban zich al om ons naar Makambako te brengen. Oygen had niet meer gereageerd en we moesten nog ontbijten en ons laatste verblijf afrekenen. Maar toch verlieten we Njombe om 08:00 na nog even snel 400.000 shillings uit de muur gehaald te hebben bij de CRDB.

In Makambako begaf de auto van Laban het maar we konden overstappen in de auto van Morten die daar met Eliud en Jim Honey, een Amerikaan die zich bezig houdt met gravity systemen, op ons stond te wachten.

In Makunguli meldden we ons bij twee leden van het water committee die ons naar de watertank in het dorp en langs de pijpleiding naar de intake in de bergen begeleidden. Dat bleek een barre tocht, mede door de regen die ons vergezelde. Het ging omhoog en omlaag door manshoog gras, bamboe en struikgewas, waarbij een aantal beekjes en moerassen moesten worden overgestoken. Dat was, gewapend met een camera best wel een opgave, maar uiteindelijk bereikten we met drijfnatte voeten, na een dik uur de intake. Dat is een gedeeltelijke afsluiting van een rivier die met geweld via een stroomversnelling naar beneden dendert. Een deel van het water wordt er naar twee betonnen compartimenten geleid. Daar bezinkt het meegevoerde zand en grind en het zuivere water gaat via een pijpleiding naar de silo in het dorp, waar we later de voor het onderhoud verantwoordelijke dorpsbewoner kort interviewden.

Daarna reden we naar Makungu, het dorp dat nog geen verbinding heeft met de intake in de rivier. Op verzoek van de Rotary Heiloo gaan we daar de situatie verkennen om te zien of het nodig en verantwoord is om een watervoorziening naar dat dorp financieel mogelijk te maken. Een groot deel van de kosten bestaat uit de constructie van een intake maar die is hier dus al eerder, met hulp van USAid, gerealiseerd. Nu gaat het alleen om een nieuwe tank en een kilometerslange pijpleiding naar Makungu en eventueel ook naar een tree-nursery.

Na een lunch in het dorp meldden we ons dan ook bij Green Resource, een bedrijf dat seedlings maakt. Dat zijn jonge boompjes die fabrieksmatig uit  Zuid-Amerikaanse zaadjes worden opgekweekt. Het gaat daarbij om miljoenen stuks waarvoor per dag zo’n 300.000 liter water nodig is. Bedrijfsleider Prosper, die op deze zondag voor ons speciaal uit Mafinga was gekomen (2½ uur), liet weten dat de huidige watervoorziening zeer onvoldoende is en dat hij graag gebruik zou willen maken van water uit de nieuwe pijpleiding die wij naar Makungu willen aanleggen. Voor de bijdrage in de aanlegkosten is echter de toestemming nodig van de nieuwe CEO van Green Resource.

Het is te laat om nog naar Mafinga te gaan dus nemen we onze intrek in een lokaal guesthouse.

Maandag 23 mei

We gaan naar de water engineer van Mafinga die ons veel informatie kan verschaffen over het uit te voeren project en dit waarschijnlijk zal kunnen begeleiden. Dat is 2½ uur rijden en de betreffende ambtenaar blijkt door zijn baas ergens anders heen gestuurd te zijn. Na een klein uurtje wachten worden we naar zijn rechterhand gestuurd, maar ook die is weer op een andere plek in vergadering bij de Districts Execetutive Director (DED). Hij neemt ons meer naar deze vergadering waar deze dame een vergadering met 19 mannen voor blijkt te zitten. Zij lijkt nogal hoog van de toren te blazen tegen de aanwezigen. Eliud introduceert onze groep en wij stellen ons ieder op de gebruikelijke Tanzaniaanse wijze persoonlijk voor. Later blijkt dat mevrouw de voorzitter verbolgen was over het feit dat de districts engineer door ons geconsulteerd zou worden zonder dat zij daarvan in kennis was gesteld. Maar zij is uiteindelijk toch wel blij dat Karibu-Tanzania zich in wil zetten voor de watervoorziening in haar district.

Na deze onverwachte bijeenkomst met een hotemetoot van het district Mufindi, gaan we weer naar het kantoor van de water engineer. Waar we met een van zijn rechterhand Paolo Mheena en met een vertegenwoordiger van Green Resourse (GR), Charles Rhaymond Mariki, uitgebreid over de mogelijkheden spraken. Het ging ons er natuurlijk om om de mate van bereidheid te peilen wat betreft de eventuele financiële bijdrage van GR. Paolo kon natuurlijk niets beloven, maar hij zegde wel toe dat er binnen 3 à 4 weken een gratis gedetailleerd onderzoeksverslag zou zijn over de mogelijkheden voor Makungu. Ook beloofde hij dat GR voor het transport van de aan het werk deelnemende dorpelingen zou zorgen. Dat lijkt niet veel, maar wij zijn hier erg blij mee want er moeten heel veel mensen worden ingezet om alle materialen te voet de bergen in te brengen. Een zak cement weegt hier 50 kilo en met dat gewicht op je hoofd is het best lastig om alle hindernissen te nemen!

Na deze bespreking verplaatsten we ons over een traditionele zandweg, met af en toe op de gevaarlijke plekken een stukje asfalt, naar Iringa, de woonplaats van Morten. We zetten Jim af bij zijn hotel, op loopafstand van Mortens huis. Ik werk dit verslag bij en kan dat zowaar op de website plaatsen! Vroeg naar bed, want de wekker zet ik op 05:30.

De kaartjes voor de bus zijn al door Louise gehaald en vanmorgen heb ik onze komst bij taxichauffeur Frank in Dar es Salaam aangekondigd. Hij zal ervoor zorgen morgen op het busstation present te zijn als we daar arriveren.

Dinsdag 24 mei

Na een matige nacht en een vlug ontbijtje met het gezin van Morten zet hij ons af op het busstation. We reizen deze keer met Sutco, een goede keuze van Louise blijkt later, want er wordt niet overdreven hard gescheurd en we hebben zelfs twee keer een sanitaire stop. Mede door de vele snelheidsbeperkingen, waar de chauffeur zich stipt aan houdt, duurde de reis wel wat langer dan normaal: pas om 15:15 draaiden we het busstation van Ubungo op. Nadat ik Frank daar had opgespoord vertrokken we zo snel mogelijk om nog even in de stad naar het kaartenbureau te gaan om een stafkaart van Mufindi zien te bemachtigen. De mevrouw daar was echter wegens familieomstandigheden afwezig, dus we moesten morgen maar terugkomen. We gaven echter niet op en vonden in een magazijn een mannetje die met kaarten doende was en ons na enig aandringen naar zijn chef in een gebouw een paar straten verderop bracht. We vonden een van  de gewapende bewakers daar bereid om mr. Rungwa naar buiten te halen en we kregen die weer zover dat hij ons meenam naar een nòg hogere chef op de 4e verdieping. Nadat we daar ons verhaal nogmaals gedaan hadden en gezegd hadden dat we die kaart echt nodig hadden om in Nederland een mooi plan te maken om de arme bewoners van Makungu van veilig water te voorzien, stuurde hij ons met de heer Rungwa mee naar beneden waar we weer in het eerste kantoor terecht kwamen bij een vriendelijke dame die ons naar het kaartenbureau bracht waar we met veel moeite samen met twee andere medewekers de gewenste kaart op een computer konden signaleren. Een kopie van die kaart zou tegen betaling gemaakt kunnen worden, maar dat zou wel een tijdje duren. Gelukkig bleek het ook mogelijk om de bewuste kaart digitaal naar mijn USB stickje te kopiëren. We tikten Tsh 30.000 af en verlieten het kantoor waar ons “kwaheri” door een van beide mannen werd beantwoord met “doei!” Dat vereiste natuurlijk nadere uitleg en hij bleek een cursus te hebben gevolgd in Enschede, een Nederlandse plaatsnaam die hij ook nog eens behoorlijk goed uit zijn mond kreeg. Dit bezegelde onze nieuwe vriendschap, we wisselden adressen en kaartjes uit en kregen de verzekering dat we te allen tijde een beroep op hen konden doen als we meer gegevens nodig hadden! Blij met het bereikte resultaat zochten we Frank weer op en kropen door het spitsverkeer naar de luchthaven waar we ons om 19:30 in het restaurant nestelden.

Woensdag 25 mei

We hebben met ons tweeën 4 stoelen tot onze beschikking op deze rechtstreekse vlucht van Dar es Salaam naar Nederland. Geen tussenlandingen en een perfecte KLM verzorging. We landen op de polderbaan van Schiphol. Dat kost dus een kwartier extra om naar de pier te taxiën, maar desondanks zijn we daar toch nog 5 minuten voor de geplande aankomsttijd. Johan gaat per bus naar zijn huis in Alphen aan den Rijn en voor mij staat Rick bij de aankomsthal te wachten.

We kijken terug op een nuttige reis tijdens welke er, zoals langzamerhand gebruikelijk, weer er een aantal (mogelijke) nieuwe projecten aan onze agenda kunnen worden toegevoegd!

Genap
Online Stempels
YouBeDo
Keer op keer
Dutch Design Office
PCC Alkmaar
ncdo
Kroon Olie
Wilde Ganzen
Rotary Clubs
Eriks