Inleiding

Voor de 11e keer sinds 2005 maak ik me klaar voor een bezoek aan SHIPO om de voortgang van onze projecten in Tanzania te monitoren en te stimuleren. Net als vorige keer zal Niek ook weer van de partij zijn, zij het voor een gedeelte. We vertrekken morgen en Niek vliegt na 19 dagen terug, terwijl ik wat langer zal blijven om in Saja de montage van een watersilo te begeleiden.

Zondag 23 augustus

Het was best een hele uitdaging om zelfstandig de koffers in te pakken. Tot en met vorig jaar had Ans nog een leidende rol bij de samenstelling van mijn outfit op het gebied van kleding en het inpakken van de koffer(s). Maar gelukkig heeft Lisanne dit keer de taak van haar moeder overgenomen en hebben we samen zaterdag alles bij elkaar gezocht en klaargelegd. Na haar vertrek ben ik nog tot diep in de nacht bezig geweest om alles in een of twee koffers te stouwen.

Vanmorgen slaagde ik er gelukkig toch nog in om alles in één koffer en een rugzak te proppen. Beiden voldoen hopelijk aan de eisen van de luchtvaartmaatschappij en de tijd zal leren of we voldoende kleding hebben geselecteerd voor mijn recordverblijf van 32 dagen. Sonja en Brenda brachten ons eind van de middag naar Schiphol voor onze vlucht met Emirates naar Dubai in Arabië.

Maandag 24 augustus

Na onze aankomst in Dubai, vroeg in de morgen, hingen we een uur of 4 rond op de luchthaven. De vlucht naar Dar es Salaam verliep daarna zonder noemenswaardige problemen. Die begonnen pas in Dar waar ze op de luchthaven nog steeds geen adequaat systeem in gebruik hebben gesteld om de honderden passagiers binnen een redelijke tijd van een visum te voorzien. Onze vaste taxichauffeur Frank was keurig op tijd aanwezig, maar het pinnen van de benodigde Tanzaniaanse shillings bleek onmogelijk: noch de pinpassen van Ton, noch die van Niek werden door de pinautomaten geaccepteerd en ook de aanschaf van simkaartjes ging niet zonder de nodige moeite. Uiteindelijk was het toch bijna 19:00 uur voordat we arriveerden bij het guesthouse van Cefa, ons aanbevolen door Morten. Cefa is een Italiaanse NGO die de opbrengsten van het hostel gebruikt voor haar projecten in Tanzania. De melkfabriek in Njombe, vlakbij SHIPO, is er daar één van. We waren gelukkig wel op tijd voor een prima diner aan een ruim door Italiaanse NGOers bevolkte tafel.

Dinsdag 25 augustus

Onze eerste werkdag in Tanzania begon met een bezoek aan SHAMI Investment. Het bedrijf dat de inklaring verzorgt van onze zending naar Saja. Directeur Kastor Mlwilo liet weten dat de pallet met silo-onderdelen volgens plan op 20 augustus in de haven was aangekomen en dat een van zijn medewerkers er vandaag heen was om de boel te inspecteren. De container gaat dan naar het ICE (Inland Container Eport). Dat schijnt een CBW (Custom Bounded Warehouse) te zijn, maar SHAMI heeft alle formaliteiten al geregeld zodat we er op kunnen rekenen dat de vracht a.s. donderdag al op transport gaat naar Saja. Als ik daar over twee weken ben, kunnen we dus meteen met de montage starten!

Vervolgens deden we nogmaals bij een paar banken pinpogingen maar, bij gebrek aan succes, hebben we uiteindelijk gewoon euro’s omgewisseld voor Tanzaniaanse flappen, waardoor we op slag miljonair werden.

Daarna bezoek afgelegd bij Voltzon een Nederlands zonnepanelenbedrijf in het kader van een solarproject dat we wellicht gaan opzetten. De Nederlandse directeur heeft ons van veel informatie voorzien. Omdat er geen taalprobleem was kwam dit allemaal goed en duidelijk over, hetgeen bij het volgende bezoek aan het Engelse Solartec wat lastiger was omdat de Schotse medewerker die ons te woord stond voor Ton vrijwel onverstaanbaar was.

Na deze 3 bedrijfsbezoeken, allemaal op verschillende locaties in de stad, best wel moe terug naar Cefa, om onze verslagen te maken. Tijdens het diner uitgebreide conversatie met een paar van de Koreaanse vrijwilligers die, met een grote groep, ook bij Cefa logeerden.

Omdat we de volgende ochtend voor dag en dauw door Frank zouden worden opgehaald, de koffers nog voor het slapen gaan ingepakt en met Maria geregeld dat er ontbijtpakketjes klaar zouden liggen zodat we in de bus zouden kunnen ontbijten.

Woensdag 26 augustus

Toen Frank om 05:15 voorreed lagen die pakketjes er dus niet en er was geen tijd om daarover te reclameren.

In Ubungo heerste op en bij het busstation de gebruikelijk chaos van bussen, auto’s, handelaars, kruiers en passagiers maar toch waren we redelijk snel (6:15)op weg. De bus van Ota, aanbevolen door Morten, was de 10 Euro pp. relatief gezien meer dan waard, zij het dan dat de folie, die op de ruiten was aangebracht, het zicht naar buiten teveel belemmerde. Zoveel zelfs dat we het wild in het Mikumi reservaat, waar de asfaltweg ruim 30 km. dwars doorheen voert, slechts heel vaag konden waarnemen.

Een hinderlijk piepgeluid dat zich af en toe voor in de bus liet horen bleek later een signaal te zijn dat de motorkoeling niet naar behoren werkte. De chauffeur reed daarom hele stukken van het traject met een slakkengangetje, maar desondanks moest er 5 km. voor Njombe gestopt worden om koelwater bij te vullen. Dat verliep gelukkig zonder ongelukken en na een rit van bijna 13 uur draaiden we eindelijk het busstation van Njombe op, waar Eelco van der Pal van SHIPO al 1½ uur op ons stond te wachten. We namen onze intrek in het schuin tegenover SHIPO gelegen Agreement Hotel, waar we ook het enigszins tegenvallende diner konden gebruiken.

Donderdag 27 augustus

Na de hartelijke ontvangst bij SHIPO, waar weer heel wat wijzigingen in het personeelsbestand zijn opgetreden, weer rap aan de slag. Met fieldworker Albert, architect van beroep, en Vincent Mgina die we in Lyamkena oppikten, naar Malombwe waar de Nederlandse vlag was gehesen om ons te verwelkomen. De nieuwe keuken annex diningplace bleek een keurig gebouw dat nu al elders, in Madunda, is gekopieerd! De stookplaats en schoorsteen werkten hier in Malombwe helaas niet naar behoren, zodat het plafond al behoorlijk zwart was geworden door de rook. De vaste bankjes waren niet aangebracht en op de losse bankjes van 160 cm lang konden per bank zo’n 5 tot 6 kinderen zitten.

We bekeken ook de leraarswoningen waarbij ons bleek dat de directeurswoning werd bewoond door de leraar van de 2e klas met zijn gezin en dat de twee-onder- een-kap woningen leeg stonden omdat er geen single teachers aan de school zijn verbonden. In één van deze woningen was momenteel Standard VII geïsoleerd ter voorbereiding op het aanstaande eindexamen. Er blijken 2 leraren naar een andere school te willen.

Buiten gaven we instructies voor het graven van 2 kuilen van 1x1x1m om bij ons bezoek over twee weken foto’s van de bodemstructuur te kunnen maken en grondmonsters te nemen. Dit om te onderzoeken of het zinvol is om de aanplant van een bos te overwegen. Het schoolcomitë heeft een aanvraag gedaan bij het Government voor een gegraven waterbron omdat de touwpomp te weinig opbrengst heeft.

Uiteraard waren er natuurlijk de gebruikelijke plichtplegingen waarbij gespeecht werd door de chairman van het dorp, de voorzitter van het schoolcomité Josta Mpika en Ton. Een van de leraren las een uitgebreid verslag voor over het reilen en zeilen van de school. Mama Joke en Karibu-Tanzania werden uitbundig bedankt voor hun steun aan dit project. Ton kreeg ook hier een mooi bokje aangeboden dat in dank werd aanvaard, maar helaas niet zal worden toegelaten in het vliegtuig naar Nederland zodat het bij de school zal blijven om te worden verzorgd. Tenminste als het zal worden gevangen, want toen Ton afscheid van zijn nieuwe bezit wilde nemen trok het zijn touw stuk en nam de benen. Een hele horde leerlingen ging joelend achter het beest aan maar we hebben niet afgewacht of de jacht is geslaagd.

Vrijdag 28 augustus

Vandaag staat Saja Ward op ons programma. Eerst Igomba, waar de stenen watersilo is gebouwd en daarna Saja Village waar we de stalen silo gaan plaatsen. Samen met Albert , Vincent en taxichauffeur Benson. Onderweg horen we dat de truck met de onderdelen van de silo al in Makambako op ons staat te wachten, dus we gaan eerst daarheen om de chauffeur naar Saja te begeleiden. Saja ligt ten noorden van Makambako ongeveer 20 km. de bush in. Na het afladen van de 585 kg. wegende pallet, waarvoor een man of 10 nodig waren, bleek de verpakking origineel en ongeschonden te zijn, zodat fysieke controle nu niet nodig was.

Vervolgens melden we ons in Igomba om de stenen silo te inspecteren. We vergapen ons aan de enorme stenen kolommen die fieldworker Anthony Delefa heeft laten oprichten om een paar meter horizontale pvc-buizen te ondersteunen. Er zit nog water in de silo, maar de schooldirecteur heeft geen sleutel van de afgesloten tapkraan: die is bij de chairman van het silo-comité en die is vandaag niet aanwezig! Toch willen we de kwaliteit van het water kunnen beoordelen dus Niek vult een flesje met water uit een emmer die gebruiksklaar in de keuken staat. Intussen klimt Ton via een stapel stenen en met een duwtje van Vincent op het platte betondak. Een trap is er namelijk (nog) niet. Na het openen van het betonnen inspectieluik blijkt ook de binnentrap niet aanwezig te zijn. Toch is te zien dat er nog zo’n halve meter mooi helder water in staat. Helaas blijken er, naast wat vuil, ook tenminste 7 verdronken muizen op de bodem te liggen in behoorlijke staat van ontbinding! Wat blijkt: er is geen rooster aan het eind van de goten of in de leiding geplaatst zodat de muizen vanuit de dakgoot de horizontale buis in kunnen lopen en aan het einde daarvan in het drinkwater vallen. Het enige rooster dat er is, zit in de leiding vak voor de kraan, waar we nu dus niet bij kunnen komen. Verder is er ergens in het dak nog een vierkant (lucht?)gat, losjes afgedekt met een paar balkjes die onvoldoende zijn om het binnendringen van vuil tegen te gaan. Net als de te brede naad rondom het mangat. We verbieden de directeur dus om dit water nog langer voor consumptie te laten gebruiken. Hoogstens voor de tuin is het te gebruiken. Hij belooft plechtig, en vriendelijk lachend, om zich hier aan te houden. Jammer voor de leerlingen, maar ze zullen vanaf nu dus weer 5 km. moeten lopen om water te hal en.

Na deze vervelende ervaring gaan we naar de Primary School waar we eerder de silo-onderdelen hebben afgeleverd. Het water uit de silo zal hier uitsluitend voor de school worden gebruikt. Het dakvlak dat het water voor de silo moet gaan leveren, wordt momenteel voorzien van nieuwe golfplaten en de dakgoot is bijna gereed, net als de fundering. De maatvoering wordt gecontroleerd en we bepalen in overleg met de head teacher William Baraka waar het tappunt moet komen. We laten ook de instructiefilm zien aan de belangstellenden die bij het project zijn betrokken. Een daarvan is een Duitse die graag ook zo’n watervoorziening zou willen realiseren voor de dorpelingen nabij de Lutherse kerk. We adviseren haar om contact op te nemen met SHIPO.

Inmiddels is het 16:00 uur en aanvaarden we de terugreis van 1½ uur, ongeveer 80 km

Zaterdag 29 augustus

Heerlijk, een vrije dag! We slapen uit en werken wat aan de computers. Eelco van der Pal, die met twee andere NGOers in Walters huis woont, nodigde ons uit voor de lunch. Na het uitwisselen van allerlei ontwikkelingservaringen nam hij ons mee naar het demonstratieveld achter SHIPO office waar ik mijn ogen uitkeek naar de metamorfose die het heeft ondergaan. Het heeft nu een parkachtige uitstraling met leuke paadjes die de bezoeker langs de vele SHIPO varianten van touwpompen voert.

Terug in ons hotel bleek er een probleem met de kamers te zijn. Die van Niek was ontruimd en al zijn spullen waren naar een kamer op de begane grond gebracht! En er werd bij mij op aangedrongen om ook te verhuizen omdat er morgen en overmorgen loodgieters aan de slag zouden moeten. Na lange discussies toch maar akkoord gegaan. Uitleg van de manager was niet mogelijk, want ook die was toevallig vandaag naar Dar es Salaam!

Toen we beiden waren geïnstalleerd en weer aan het werk waren begon het terrein van het hotel langzamerhand vol te stromen met politieagenten en militairen om de komst van de voorzitter van de CCM voor te bereiden. De weg werd afgesloten en vele tientallen auto’s draaiden de poort binnen of parkeerden langs de weg. Er kwam zelfs een 4WD het terrein opscheuren waar een groepje commando’s met kogelvrije vesten uit de laadbak sprong om de boel te beveiligen. Uiteindelijk volgde ook de voorzitter in een auto met standaard, gevolgd door een hele serie volgauto’s voorzien van CCM vlaggen, zwaailichten en geluidsinstallaties. Zoveel tamtam zal je in Nederland, bijvoorbeeld bij een bezoek door Alexander Pechtold, niet gauw zien gebeuren, denk ik. Het gebouw waarin wij sliepen werd de hele nacht zwaar bewaakt.

Zondag 30 Augustus

Voor vandaag hebben we een bezoek aan Father James Chaula op de agenda. Het ontbijt werd behoorlijk verstoord door alle partijbonzen van de CCM die weer aan het vertrekken waren. Toen de voorzitter, de Tanzaniaanse Mark Rutten, uiteindelijk met veel vertoon was vertrokken, werd ook de wegblokkade opgeheven en kon onze taxichauffeur bij het hotel komen om ons op te pikken voor de rit naar Kifanya. Eenmaal daar aangekomen bleek de CCM-voorman er op het dorpsplein juist een verkiezingsrede af te steken vanaf de laadbak van een 4WD. Wij verlieten de asfaltweg en gingen naar de parochiekerk, waar de Holy Mass al ruim 2 uur aan de gang was. De chairman van de kerk wees ons een plaatsje in een van de banken en we woonden de rest van de Mis bij. Er werd veel gezongen en gepreekt waar we dus niets van verstonden, maar op zeker moment begrepen we dat die chairman het over de United States van Europa had en ja hoor, alle ogen werden op ons beiden gericht. Ook Chaula bleek het over Uholanza (Nederland) te hebben en vroeg ons naar voren te komen, waar wij uitgebreid in het zonnetje werden gezet. Vanzelfsprekend moest Ton met zijn povere Kiswahili en Engels (letterlijk en figuurlijk) ook een duit in het zakje doen, maar de father vertaalde e.e.a. (flink opgeleukt, natuurlijk) voor de beminde gelovigen.

Na de Holy Mass werden we in de pastorie getrakteerd op soep, brood, pannenkoeken, fruit en koffie, om vervolgens met de Father op bezoek te gaan bij een bejaarde parochiaan die een van de 22 Wakawaka’s, die vorig jaar door Karibu-Tanzania bij SHIPO waren afgeleverd, van hem had gekocht. Hij had er 5000 Tsh voor moeten betalen welk bedrag door Chaula was besteed aan medicijnen voor het ziekenhuisje bij de kerk. Hij kon haast niet geloven dat dezelfde wakawaka in Nederland 120.000 Tsh kostte! De bewuste solarlamp stond tegen zijn huisje keurig in de zon opgesteld naast een andere solarlamp die het nog maar voor de helft deed en 15000 Tsh had gekost. Hij was heel erg blij met “onze” lamp die inmiddels wel behoorlijk vuil was geworden omdat hij hem niet schoon durfde te maken. Niek heeft hem laten zie hoe je dat veilig kunt doen. Een schoon paneel geeft immers een hogere opbrengst.

Vervolgens ging de reis naar een subdorpje waar de kerk een perceel grond heeft gekregen van één van de parochianen. Daar wil men een kleine bijkerk oprichten. Het nood”gebouw” , met een dak van landbouwplastik, stond er al: een priesterkoor met altaar, een aangebouwde biechtstoel en een stuk of 20 banken, alles getimmerd van ruwe wane delen. Op deze plek wordt ‘s zondags een Mis opgedragen door de pastoor zelf of door de kapelaan.

We gingen terug naar de pastorie voor een uitgebreide lunch met kip, pasta, rijst, soep, brood, groente, banaan, avocado en een biertje er bij. Na een wandeling in de omgeving van kerk en Primary school bezochten we nogmaals de kerk waar om 3 uur een kindermis werd gevierd. Wederom met veel zang en dans. Het was een voortdurend gaan en komen van steeds weer andere kinderen. Pastor Chaula hield een speciaal op de kinderen gerichte preek en betrok hen heel uitgebreid bij zijn verhalen. Al pratend kwam hij langzamerhand door het middenpad naar ons toe en nam Ton mee naar voren waar hij vandaag dus voor de 2e keer moest preken. Hij vertelde iets over zwarte en witte mensen, waar wij vandaan kwamen en hoe ver dat wel was. Zij vonden het kennelijk wel leuk, want er kwam aan het slot een eindeloze rij vragen over Ulaya (Europa) en de witte mensen daar.

Na afloop dronken we nog iets met de pastoor en reden terug naar Njombe, waar inmiddels weer een grote verkiezingstournee gaande was, nu door de tweede partij van het land. Het schijnt op 25 oktober, verkiezingsdag, heel spannend te kunnen worden tussen die twee.

Onze poging om bij de bank geld te pinnen lukte vandaag wonderwel. Mogelijk door het lagere bedrag dat we intoetsten?

’s Avonds op de kamer pizza gegeten en koffers ingepakt voor onze reis van morgen.

Maandag 31 augustus

We gaan met Vincent en Simon in zijn auto naar Amani. Simon heeft een assertieve rijstijl zodat we lekker opschieten. Eerst naar de stad om etenswaar in te slaan en plasticfolie om de koffers in de laadbak waterdicht te verpakken.

Ons eerste reisdoel is Kayao, een middelbare school en kandidaat voor de bouw van dormitories. We interviewen de headmaster Samual Msigomba, enkele leraren, de governement representative Godfried B. Mhagama, en enkele leden van het schoolcomité. Er bleken veel noden te zijn op allerlei gebied maar unaniem werd uitgesproken dat de eerste behoefte inderdaad een dormitory was voor de jongens. Die wonen nu in een gebouw van de kerk en moeten daarvoor betalen waardoor minder ouders hun zoons naar school laten gaan. Bovendien heeft de kerk aangegeven dat zij het gebouw zelf nodig heeft. Opvallend was de goede staat van onderhoud van het onderkomen van de meisjes: alles was schoon en heel, met uitzondering van één ruitje. Desgevraagd werd ons verteld dat de meisjes zo’n defect zelf moeten betalen en dat de matron erop toeziet dat dit ook gebeurt. In het uitgebreide rapport over de bestaande situatie staat de school 28 leraren heeft, 175 leerlingen en 13 leslokalen. De 96 meisjes hebben 2 dormitories en de jongens slapen dus in een gebouw van de kerk.

Verderop bezochten we de Secondary School van Madilu. Dit schoolcomplex was gesitueerd op een heel geaccidenteerd terrein, de staat van onderhoud was slecht en een gesprek met leraren en comité-leden leerde ons dat ook hier boysdormitories prioriteit nummer 1 hadden. Veel leerlingen lopen dagelijks meer dan 5 km heen en weer van huis naar school en de jongens die op school in een klaslokaal “wonen”, slapen noodgedwongen met z’n vieren in één stapelbed!

Na een lange reis door bergachtig terrein arriveerden we tenslotte in Amani waar we onze intrek namen in Lukungu Guesthouse, waar we al eerder logeerden. Er is nog steeds geen stromend water, maar zowaar wel enige elektriciteit. Mr. Mtweve, directeur van de Mundindi Secondary School had ons uitgenodigd om bij hem op school het diner te gebruiken waar we dankbaar gebruik van maakten. Hij bleek vorig jaar door de overheid te zijn overgeplaatst naar een andere school, maar weer teruggeplaatst omdat hij zich o.a. voor zijn elektriciteitsproject bij de Mundindi SS onmisbaar had gemaakt. We dineerden met Mtweve en enkele leraren onder wie Mr. Siogopi en Benjamin Mhada. Laatstgenoemde is onze beschermeling die we geholpen hebben met zijn studie waardoor hij nu is opgeklommen tot leraar Engels met gradatie voor A(dvantage) level. Hij wil definitief bij deze school blijven en gaat aanstaande zondag naar zijn aanstaande schoonouders in Songea om over de bruidsschat te onderhandelen.

Dinsdag 1 september.

We gaan vroeg naar de Mundindi Secondary, zoals een middelbare school hier in de wandeling kortweg word genoemd. Ontbijt in het huis van de adjunct directeur, want Mtweve’s huis is nog niet ingericht. Ergens tussen dorp en school in heeft hij een tijdelijk buitenverblijf gebouwd, ook weer van ruwe planken en plastic zeilen.

Op zijn kantoor praten we met hem en Titho P. Haule, village executive Officer, Eleneo Allene, en Agnes Mtitu, store keeper. Het blijkt dat de school nog steeds heel goed presteert, zo goed zelfs dat er volgend jaar door de overheid 80 nieuwe leerlingen worden geplaatst, half om half jongens en meisjes. De school wordt dan van O(rdinary)level opgewaardeerd tot A level. In twee jaar tijd komen er dan de klassen Form V en Form VI bij.

We inspecteren de in aanbouw zijnde 1e jongens dormitory en bespreken met Vincent en Amos enkele verbeterpuntjes. De ruwbouw is gereed, het dak zit erop en het stucwerk zou vandaag beginnen.

Ook de oplevering en de onderhoudstoestand van de meisjes dormitories wordt bekeken. Op het schoonmaakonderhoud is weinig aan te merken, alles heeft kennelijk onlangs een extra beurt ondergaan. Het sanitair ziet er echter bedroevend uit, slechte kwaliteit en nog slechter gemonteerd en bovendien vol met verfspatten; de afvoeren hangen los en lekken aan alle kanten.

We wonen een stukje Engelse les bij en Niek filmt met mijn camera want de zijne is gisteren gesneuveld. Docent Benjamin staat voor de klas en heeft een enthousiaste manier van lesgeven. Aansluitend interviewt Niek een van de dormitory bewoonsters uit Form IV over haar verblijf op deze school. Het duurt even, maar uiteindelijk overwint ze haar schroom en beantwoordt ze de gestelde vragen.

We gaan naar Mtweve’s “local house” voor een drankje; zonder Vincent want die is naar het dorp om condoleancebezoek te brengen aan de nabestaanden van een van de timmermannen die gisteren nog aan het dak van de dormitory werkte. Hij is gisteravond verongelukt: zittend achterop de motor van zijn zoon werd hij gelanceerd toen ze, verblind door het stof, van de weg raakten. Dat stof is inderdaad erg hinderlijk, bij elke tegenligger moet je de ramen sluiten en een dicht rookgordijn passeren.

Voor het diner rijden we weer naar het huis van de “second headmaster” waar weer een paar leraren verzameld zijn. Benjamin biedt mij een traditionele soeppot aan en we leren er weer een paar woorden Swahili bij.

Woensdag 2 september.

Na een goede nachtrust weer vroeg op stap. Er wordt weer op de Mundindi Secondary (warm) ontbeten. Ze eten hier bijna elke dag 3 keer warm en ik zal zeker niet van de honger omkomen. Voordat we naar Lugarawa afreizen krijg ik ditmaal van Mtweve, jawel, een mooie haan aangeboden. De poten zijn aan elkaar gebonden en ik laat hem in een kartonnen doos verpakken zodat Vincent hem vanmiddag mee kan nemen naar Njombe en aan Eveline geven. Dan hebben we volgende week weer iets te eten!

Het is een uurtje rijden en Niek vraagt onderweg Vincent het hemd van zijn lijf over de procedures bij SHIPO. In Lugarawa nemen we onze intrek in de pastorie; een hemelsbreed verschil met de gebrekkige accommodatie van het guesthouse in Amani: er komt water uit de kraan, er is WC papier beschikbaar, mijn kamer heeft een echte kast, als je op een schakelaar drukt gaat zomaar het licht aan, je kunt je telefoon opladen en zelfs gebruiken en het is heerlijk koel binnenshuis. Maar je kunt ook lekker op het dakterras in het zonnetje gaan zitten; het lijkt wel vakantie!

We gebruiken onze vrije middag om wat video-opnamen te maken over een les Mechanics : de leraar vertelt een stuk of 10 leerlingen hoe een automotor werkt. Hij gebruikt daarbij de beide vrachtwagenmotoren die we een paar jaar geleden in onze container naar Tanzania verscheepten. We bezoeken ook de timmerwerkplaats, waar ze nu deuren aan het maken zijn. Vorige week hebben ze de kozijnen voor de Mundindi Secondary afgeleverd en morgen checken we of de order voor ramen en deuren al is ontvangen. Het kwaliteitsgehalte is heel erg hoog en we zijn benieuwd naar de prijzen die Amos met hen heeft afgesproken.

Het is erg rustig in de pastorie en we beginnen te vrezen voor ons diner, maar ’s avonds arriveren er toch twee Fathers: George Mtitu en Tobias, de voormalige pastoor van Lupingu. We komen dus alvast heel wat te weten over ons reisdoel van morgen. Eerstgenoemde is de chef van de opleiding automonteurs en is erg te spreken over de gereedschappen en de 2 motoren die door Karibu-Tanzania zijn geleverd.

Donderdag 3 september.

Vandaag gaan we naar Lupingu, maar de dag wordt grotendeels besteed aan de belangrijkste Afrikaans activiteit: WACHTEN.

Fr. Chrisantus (35) was, met 14 passagiers in zijn auto, erg vroeg in Lugarawa aangekomen om samen met ons naar Lupingu te reizen, maar we hadden nog een paar kleinigheden te regelen. Van het een kwam het ander en het was al middag voor we konden vertrekken. Intussen waren er in de eye unit afspraken gemaakt over het brillenproject, waren we geïnformeerd over de aanwezige solarinstallatie, kwamen we er in de carpentry achter dat ze zaten te wachten op de opdracht van SHIPO voor de productie van deuren en ramen voor de dormitory in Mundindi. Ook reikten we aan 12 ex-leerlingen van de Vocational School de beloofde gereedschapsets uit. Ze waren daarvoor even teruggekomen naar school. Weliswaar met de nodige reserves want ze konden nauwelijks geloven dat ze dat gereedschap ook echt zouden krijgen.

Inmiddels waren ook Morten en Eelco aangekomen en samen met hen reden we achter Chrisantus aan naar Lupingu aan het lake Malawi, het op een na grootste meer van Afrika. De route ging via Ludewa, de districtshoofdstad. In de pastorie van de parochie werd geluncht en toen begon het grote wachten. Zelf kochten we bier en wat andere eerste levensbehoeften, maar Chrisantus had eindeloos veel meer te doen. Na vele uren begonnen we eindelijk aan de tocht over de Livingstone Mountains. Gaandeweg werd de onverharde weg smaller, steiler en bochtiger. Weliswaar zat er een paar kilometer “nieuwe ” weg tussen maar dat was eigenlijk nergens aan te zien. Het had meer weg van een weg die dringend een grondige opknapbeurt nodig had.

Een paar km. voor Lupingu (600 inw) sloegen we plotseling een nog moeilijker weggetje in naar Nindi, een dorpje met circa 550 inw en een bijkerkje waar Chrisantus eens per maand de Mis opdraagt. Daar zwierven wat jongelui rond die leegstaande ruimten van slooprijpe gebouwen in gebruik hadden genomen. Hun Secondary School was in de verte aan de overkant van het dal te zien. Er bleek hier kortelings elektriciteit te zijn aangelegd waar nog slechts een paar panden op waren aangesloten waaronder een klein ziekenhuisje.

Toen we uiteindelijk Lupingu bereikten, was de zon al lang ondergegaan in het meer. Maar hopelijk maken we dat morgenavond wel mee.

Vrijdag 4 september

We gaan verder met de kennismaking in Lugarawa. De Holy Mas is om 7:15 waarbij Chrisantus ons natuurlijk weer naar voren haalt om een kort woordje tot de parochianen te doen. Na het ontbijt kijken we op het tropische strand naar de hoofdactiviteit van de inwoners. Hoewel, ze vissen’s nachts, en overdag word de gevangen vis geprepareerd, gedroogd en verkocht. Ze werken met netten aan drijvers vanuit uitgeholde boomstammen als boot.

In de gebouwen bij de kerk is onder andere een timmerwerkplaats ingericht. Een timmerman doet klussen voor de kerk en ook voor de dorpelingen. Er is amper stroom en er zijn dus ook geen houtbewerkingsmachines. Chrisantus zou dat graag verbeteren, de timmerman laten bijscholen en hem eventueel aanstellen als leermeester voor een paar werkloze jongeren.

Een ander idee van hem is het oprichten van een nieuwe Vocational School, maar de vraag is of dat financieel mogelijk is.

We keken ook naar een terrein dat de gemeenschap kan en wil verwerven voor de bouw van een ziekenhuisje. Ze hebben daarvoor al 800.000 Tsh van de benodigde 6.000.000 Tsh bij elkaar gespaard. De bewuste grond is grotendeels van de overheid en voor een deel van enkele dorpsbewoners die schadeloos moeten worden gesteld omdat ze hun broodwinning verliezen. Er is weliswaar ook grond beschikbaar van de kerk, maar de bisschop wil dat niet afstaan in verband met andere conflicten die hij met de overheid heeft. De weg zal erg lang zijn: het sparen gaat traag, dan moet de overheid akkoord gaan, er moet een plan gemaakt worden en geld voor de bouw worden gevonden. Weliswaar staat er even buiten het dorp een mooie dispensary, maar daar zijn alleen de basisvoorzieningen beschikbaar en bovendien is het gebouwtje heel onhandig op de top van een redelijk steile heuvel gesitueerd: soms moeten de patiënten, liggend in een groot kleed dat aan een door twee mannen gedragen lange stok hangt, naar boven worden vervoerd.

In het dorp is ook een kleuterschool met twee, niet opgeleide leidsters, een kok en zo’n 60 kleuters in twee leeftijdsgroepen. Slechts de helft van de ouders betaalt gemiddeld de helft van het schoolgeld van 15.000 Tsh per jaar voor het onderbrengen van hun kleuter(s). De kerk betaald de rest omdat gebleken is dat kinderen die geen kleuterschool bezochten, in Standard I van de Primary School nauwelijks mee kunnen komen.

Aan het einde van de middag worden we vergast op een optreden van de Jinala Kikundi, een groep van zo’n 18 local dansers met een heel bijzondere performance. In smetteloos wit gekleed voeren ze de Jinala Ngoma uit, een traditionele dans Masina ya wana chama / viongozi met een speciaal voor ons gemaakte tekst die onder andere gaat over de vrede, die in zoveel Afrikaanse landen ver is te zoeken. In ons dankwoord zeggen we dat wij erg blij zijn dat we de gast waren van het mooie Lupingu, en dat we hopen dat de inwoners er zelf alles aan zullen doen om de vrede in Tanzania te bewaren. Natuurlijk hebben ze ook een wens: ze treden namelijk op in het hele land en willen dat graag uitbreiden. Daarvoor zouden ze graag videoproductie willen laten maken. Gelukkig heeft Niek uitgebreide opnamen van hun optreden gemaakt, en we beloven dat ze een professionele video toegestuurd zullen krijgen.

De mlkitu van de groep is Ignas Nkwera en de katibu is Raymund Mwinuka.

Zaterdag 5 september

Na de Holy Mass, waar we natuurlijk weer worden toegesproken en zelf een afscheidswoordje moeten zeggen, en het ontbijt, aanvaarden we de terugreis. Dit keer niet onder begeleiding van Chrisantus, zodat we geen last hebben van de door zijn auto veroorzaakte stofwolken en goed zicht hebben op het spectaculaire landschap van de Livingstone Mountains. We hadden Ignas Nkwera, die ook de chairman van het dorp blijkt te zijn, mee omdat hij “even” wilde telefoneren. Na een kilometer of 4 kom je namelijk, in een hooggelegen haarspeldbocht met een mooi uitzicht naar beneden, bij de telefoonspot van het dorp. Lopend is dat ongeveer 2 uur. Er stonden nu 3 mensen te bellen met hun GSM’s zo hoog mogelijk in de lucht om contact te krijgen.

Na de districtshoofdstad Ludewa wordt de weg beter en schiet het lekker op. Ergens halverwege gaan we nog even een zijweggetje in om te kijken bij een MAMMIE project van SHIPO. Onder leiding van Javier word daar bij de Primary School van Wecha een van de 11 dining places naar voorbeeld van die in Malombwe gebouwd. We zullen later bij SHIPO Javier en Bennie nog wat tips geven om enkele puntjes te verbeteren. Ergens onderweg halen we bij een “wegrestaurant” wat frites vermengd met daarin meegebakken eieren en eten dat al rijdend op.

In de buurt van Ulembwa wijken we nogmaals van de route af om wat informatie te halen bij een zekere Luca, vertegenwoordiger van Divergie. Deze onderneming probeert zonne-energie projecten op te zetten in gebieden waar nog geen elektriciteit aanwezig is. Centraal geplaatste panelen geven dan stroom aan groepjes huizen die het verbruik prepaid per telefoon kunnen betalen.

Om 17:30 bereikten we tenslotte het Dosmeza Hotel in Njombe waar we voor de rest van ons verblijf onze intrek nemen. De luxe is hier ongekend in vergelijking tot onze voorgaande onderkomens. Na een warme douche gaan we met Morten, Eelco en Drisz (uit Paraquay) naar een feest ergens voorbij Kibena. Daar wordt op een landgoed van ene Johnson de 59e verjaardag gevierd van Bi (Birgit), de vrouw van Nick, een rozenkweker in de buurt van de Luca die we eerder vandaag bezochten.

De heer Johnson bediende zelf de DJ installatie met de volumeknop flink hoog, er was voldoende voedsel en drank aanwezig, dus het feest ging door tot in de kleine uurtjes.

Zondag 6 september

Na een goede nachtrust en het opladen van onze apparatuur zijn we weer beschikbaar voor de buitenwereld.

Lekker uitgeslapen en na het ontbijt wat administratieve zaken geregeld. Niek bleek ook ’s middags nog het één en ander te doen te hebben , maar ik had daar even geen zin in en ging met Morten (DK) Eelco (NL), Drisz (SA) en Javier (ESP) mee naar het Kibenameer. Even geprobeerd om (na zo’n 35 jaar) te surfen maar dat viel niet mee zonder surfschoenen op een board zonder zwaard.

Voor het diner bij Dosmeza (chicken massala, erg lekker!) hadden we eerdergenoemde overburen uitgenodigd. Inclusief drank waren we daarvoor het luttele bedrag van 25 Euro kwijt, voor 5 personen dus!

Maandag 7 september

Met Vincent, Albert en Eugenia naar Saja om een begin te maken met de opbouw van de silo bij de basisschool. Maar voordat alle benodigdheden waren ingeladen, er getankt was en we in Njombe nog het een en ander hadden ingekocht was het al met al toch 10:30 voor we reden. Simon was onze taxichauffeur.

Na 1½ uur en 83 km. reden we het schoolterrein op en kon de montage beginnen. Het installeren van de leidingen onder de silo bleek nogal lastig, maar gelukkig was Felix, een van de SHIPO fieldworkers al aanwezig. De dakgoten had hij al klaar en bij het plaatsen van de afvoerleidingen hadden we hem hard nodig.

De silo bestaat uit stalen golfplaten van zo’n 80 cm breed. Ze zijn al enigszins rond gebogen zodat het niet moeilijk is om daar een ring van op te bouwen. Wel lastig is het om die ring mooi rond te krijgen en op het midden van de reeds aanwezige fundering te positioneren. Maar dank zij het vele personeel, de taxichauffeur, de chairman van het dorp, de SHIPO officers en een stuk of 10 scholieren uit Standard V kregen we de eerste ring keurig voor elkaar en werd ook de bodem binnen deze ring tot de juiste hoogte aangevuld.

Tegen 18:00 waren we weer terug bij SHIPO. Morgen verder!

In het hotel wachtte mij een verrassing: De kamer was schoongemaakt, het bed keurig gedekt en er was een schitterend muskietennet geïnstalleerd. En na het diner stond er ook nog ongevraagd een ober voor de deur met een thermoskan warm thee- dan wel koffiewater!

Dinsdag 8 september.

In tegensteling tot gisteren zouden we nu om 07:30 echt onmiddellijk vertrekken maar ja, het is Afrika. De chauffeur was er nog niet en Vincent en Eugenia moesten eerst een vergadering over het MAMMIE-project bijwonen. Al met al verloren we dus weer 3 hele uren voordat we alle boodschappen gedaan hadden en Njombe verlieten. In Saja bleek dat we om 15:00 weg moesten zijn want er zou een contingent militairen en politieagenten komen om de school gedurende de examens van morgen en overmorgen te beveiligen tegen fraude. Niemand zou er gedurende die dagen toegelaten worden. Ondanks dat slaagden we er toch in om 2 ringen van de golfplaten te monteren. Drie platen lieten we open om de silo toegankelijk te houden. Het bodemvilt werd aangebracht en het beton boven de afvoerleidingen gestort. Ik heb het domestic point globaal uitgezet zodat men al vast met het graafwerk kon beginnen. Vrijdag gaan we verder. In het hotel merk ik dat ik mijn dossiermap in Saja heb achtergelaten. Gelukkig heb ik het telefoonnummer van de chairman en hij zal op school gaan kijken of de map daar nog ligt. Vandaag aanvaardt Niek de terugreis naar Heiloo. Hij rijdt met Morten mee naar diens huis in Iringa en pakt morgen de bus naar Dar es Salaam.

Woensdag 9 september

Een SHIPO dag. Met Albert, Felix en Bennie geprobeerd de plaats van de 6 nieuwe garages in het terrein te bepalen. Best lastig want het hoogteverschil van voor tot achter is over een lengte van 35 meter bijna 6 meter. De grenspaaltjes kloppen echter niet allemaal met de tekening van de landmeetkundige dienst en bovendien loopt er nog een hoogspanningskabel over het terrein die ook al niet klopt met de tekening. Voor het handmatige grondwerk benaderen we Jacob die morgen met een offerte zal komen.

De hele middag draait de generator omdat Tanesco het af laat weten waardoor we dus ook geen internet hebben. Ook ‘s avonds valt steeds de stroom weer uit. Erg lastig onder het eten, de serveersters Veronica en Lulu hebben het er duidelijk moeilijk mee, maar geven geen krimp; ze zijn dit wel gewend. Ik ben erg blij met mijn Waka waka. en ook nu zit ik dit verslag er weer mee te maken.

Het uitvallen van de elektriciteit heeft gelukkig ook een pluspuntje: de imam van de naburige moskee, die ’s avonds urenlang zeer luidruchtig “zingt” en preekt, is ook telkens even monddood. Het is al erg genoeg dat hij elke ochtend zo rond 5:20 en, als ik net weer ingeslapen ben, rond 6 uur de slaap van half Njombe meent te moeten verstoren.

Donderdag 10 september.

Er wordt besloten om de locatie van de garages af te stemmen op het tracé van de hoogspanningsleiding. Aan het eind van de dag is het eerste garageblok uitgezet en heeft Albert intussen alle spullen voor Saja bij elkaar gezocht zodat we morgenochtend zonder tijdverlies kunnen vertrekken, hoop ik.

’s Avonds geef ik Benny nog wat tips voor de diningplace die hij in Wecha voor de Italiaanse NGO aan het bouwen is.

Na twee dagen uitzetten in het geaccidenteerde terrein ben ik behoorlijk geradbraakt door al dat klimmen en dalen en steeds maar over de op kruishoogte gespannen meetlijnen te moeten stappen. Mijn spieren en gewrichten voelen ongeveer net zo aan als na de 2e dag Nijmeegse Vierdaagse.

Vrijdag 11 september

De 3e dag die we besteden aan de water silo in Saja. De start is bijna vlekkeloos; iedereen is op tijd aanwezig, alleen het verhuurbedrijf waar we de bestelde generator zouden ophalen is onbemand en de eigenaar is ook thuis niet te vinden. Dus vandaag maar geen ankers in het beton boren.

We gaan wel via Igomba om nog even te kijken of de head teacher ons advies heeft opgevolgd en het silowater niet meer als drinkwater laat gebruiken. De man is niet aanwezig en 2 van zijn wel aanwezige leraren blijken niets over de dooie muizen in het drinkwater te weten. Het water wordt op school nog gewoon gebruikt. Gelukkig wordt het wel eerst gekookt. Ik maak foto’s van de goten en leidingen met de bedoeling om daarin een voorziening aan te brengen die het muizenprobleem op kan lossen.

Er zijn op deze school 6 leraren die 2x per week elk 10 emmers met 10 liter water uit de silo tappen. Per week wordt er dus 1200 liter water gebruikt. De inhoud van de silo is 34 m³ en als die aan het eind van het regenseizoen, medio maart, helemaal vol zou zijn, is er dus water tot half september. De 6m³ water die nu nog in de silo zit is dus een meevaller en de silo zou zodoende groot genoeg zijn voor deze lagere school. In Saja gaan we een peilbuis bij de silo installeren, zodat de gebruikers hun gebruik af kunnen stemmen op de nog aanwezige watervoorraad.

In Saja aangekomen vind ik gelukkig mijn map met tekeningen terug; de chairman heeft hem gevonden en veilig gesteld. We gaan verder met de montage: Vincent en Felix draaien de bouten vast op de juiste spanning van 20 Nm. Dat neemt veel tijd in beslag want het gaat om meer dan 600 stuks! Met Albert maak ik de bekisting voor het domestic point klaar en een paart dorpelingen maken de mortel klaar en storten de fundering. Felix doet ook het leidingwerk en met Albert hang ik de wand beschermende viltbekleding op. We monteren nog één golfplaat en dan is het genoeg. Om 18:00 zijn we weer terug in Njombe en iedereen is bereid om morgen verder te gaan. Nog twee golfplaten en dan kan de binnenbekleding opgehangen worden!

Zaterdag 12 september

Felix heeft in Saja bij één van de teachers overnacht, maar kon weinig doen omdat hij de sleutels van de school niet had en er geen water was om met het metselen van het domestic point te beginnen.

We hebben eerst de laatste staalplaten gemonteerd en alle bouten op de juiste spanning gebracht. Vervolgens het beschermingsvilt aan de binnenzijde van de wand opgehangen en daarna de liner, de waterdichte binnenzak, gepositioneerd. Dat laatste was nog een heel karwei omdat in de bodem er van 3 aansluitpunten zitten voor de leiding naar het tappunt, voor de overloopleiding en voor de wash out (schoonmaak). De liner is gemaakt van Aquatex Extreme een soort rubber dat 10 jaar gegarandeerd word op waterdichtheid. Tijdens het plaatsen moest het enorme pakket rubber zodanig gemanoeuvreerd worden dat de drie aansluitingen precies over de 3 leidingen schoven. Toen dat eenmaal gelukt was kon de wand van de liner voorlopig opgehangen en was het welletjes voor vandaag. Felix bleef weer achter om de muur voor het domestic point af te maken. Wij gingen met de auto van Peter, waarvan op de heenweg de koppeling het had begeven, terug naar Njombe. Omdat de koppeling niet was te gebruiken schakelde hij eerst in z’n 2 en startte pas daarna, waarop het vehikel sprongsgewijs begon te rijden, meestal tenminste. Op steile hellingen lukte dat niet altijd en ook midden in het drukke Makambako veroorzaakten we de nodige opstoppingen. Maar met behulp van enkele omstanders konden we toch verder.

Om een uur of 3 bereikten we toch SHIPO en kon Peter met zijn auto naar de garage en ik met een lekker koud biertje aan dit verslag. ’s Avonds weer eens gegeten bij het Agreement Hotel, Beef curry, best wel lekker. Ik werd door het keukenpersoneel herkend als “ mister Hakunamatata!” Ze vinden mijn kleine beetje Swahili kennelijk erg grappig.

Zondag 13 september.

Uitnodiging om weer mee te gaan naar het Kibenameer afgeslagen. Vandaag maar eens wat met de laptop spelen en de werkzaamheden voor de laatste volle week voorbereiden. Dat is nog een hele lijst geworden, maar ik denk dat het wel gaat lukken.

Maandag 14 september.

De laatste dag voor Saja, dacht ik. Maar natuurlijk ging er weer het een en ander mis. De pvc buis om de dakgoot met de container te verbinden bleek onvindbaar en de boormachine die Vincent mee had genomen om de betonankers aan te brengen bleek ongeschikt voor het werk met de klopboren die hij had gekocht. Toch zijn we de hele dag druk bezig geweest en ik was pas om 18:45 terug in het hotel, net op tijd voor mijn afspraak met Oygen. Dat werd een dinerafspraak waarbij het hele reilen en zeilen van SHIPO en alle Karibu-Tanzania projecten de revue passeerden.

Dinsdag 15 september

De silo in Saja is vandaag gereed gekomen en voor a.s. maandag heb ik de handover gepland. We hebben ook een peilschaal gemaakt waarop de gebruikers straks kunnen zien hoeveel water er nog in de tank zit. Op de terugweg naar Njombe zijn in Igomba de dakgoten nog even voorzien van gaasbarrières zodat er geen muizen meer in de silo kunnen vallen. Bij SHIPO heb ik het meegebrachte water uit de Igombasilo in een testbuisje gedaan zodat we over 48 uur weten of het water al dan niet besmet is.

Woensdag 16 september

Bij SHIPO was er niet op gerekend dat Malombwe vandaag op mijn programma stond. Er was dus geen vertegenwoordiger van SHIPO beschikbaar. Maar, hakuna hashida, dan ga ik toch gewoon alleen, de weg naar Malombwe weet ik zo intussen wel. Gelukkig was de voor 9:00 bestelde chauffeur er al om 9:45, dus dat viel al erg mee. De jongeman had een prima auto met een top van 120 km/u dus we waren binnen ¾ uur ter plekke. Wat niet meeviel was dat head teacher , Emanuel Kiwehle, wederom afwezig was, maar er was een geldig excuus: de uitvaart van de vader van een van zijn teachers. De second head teacher, Scholastika Kipambe deed erg haar best om hem te vervangen, maar zij spreekt geen woord Engels. Een van de andere leraren loste dat echter redelijk goed op. Hij nam mij mee naar het nieuw aangelegde voetbalveld waar de klassen 5 en 6 een behoorlijk fel partijtje speelden. Ze schijnen in schoolvoetbal toernooien behoorlijk mee te kunnen.

De meisjes gaven een demonstratie korfbal weg, er werd ook touwtje gesprongen en de kleuters vermaakten zich voor mijn camera in de speeltuin. Op mijn verzoek werd ook het TLM project van Dinie (Teaching and Learning Materials) gedemonstreerd, maar dat was geen succes. Het lesmateriaal was incompleet en erg rommelig opgeslagen.

In de 3e klas zaten 12 jongens zodat ik daar heel goed de 12 autootjes die Carlos had meegegeven kon verdelen. Ze vonden het heel erg leuk, want dit soort speelgoed hebben ze nog nooit gezien.

Ik kon 9 schoolboeken die nog bij SHIPO in mijn kast lagen overhandigen: English 1,4,7 ; Kiswahili 1,4,7 Hisabathi 1,7 en Sayansi 7. De school zal een overzicht opstellen van aanwezige en benodigde boeken.

Ik werd ook nog meegetroond naar John Mgomba, die ooit het perceel geschonken heeft om de school op te realiseren. Het bleek dat hij nog een tweede kavel beschikbaar heeft gesteld. Ik heb hem ook namens Karibu-Tanzania voor zijn gift bedankt. Hij was erg blij dat hij op deze manier iets kon doen om de kinderen uit zijn dorp een toekomst te bieden die voor hem zelf onbereikbaar was. Het was heel ontroerend om dat van deze bejaarde man te horen.

Voor het grondonderzoek was een te kleine en te diepe kuil gegraven, maar hopelijk kan er aan de hand van de gemaakte foto’s en het verkregen grondmonster worden bepaald of, en zo ja welke bomen zouden kunnen worden geplant. Ook op privé kaveltje dat ik ooit kreeg aangeboden, was een kuil gegraven. Deze was echter te klein èn te ondiep dus ik betwijfel of we daar iets aan hebben.

Terug in Njombe bleek daar bij SHIPO nog steeds de generator te draaien. De hele dag geen stroom van het netwerk van Tanesco. Je vraagt je af hoe een economie ooit en beetje kan functioneren op deze manier: een hele dag lang geen elektriciteit! Dat kost een vermogen aan diesel en andere brandstof bij bedrijven die een generator beschikbaar hebben en bij de andere een kapitaal aan verloren arbeidsuren; alle medewerkers zitten geduldig te wachten tot er weer stroom is; desnoods de hele werkdag lang. En dit gebeurt gemiddeld zo’n 2 à 3 keer per maand.

De koeling werkt niet zodat ik mijn welverdiende koude biertje moet missen. Dit verslag maak ik om 17:30 bij het licht van mijn WakaWaka. Tegen 19:00 gaat het licht ineens weer aan, maar 10 minuten later moet de generator weer opgestart worden. De hele avond bleef dat zo doorgaan. Ook tijdens het diner had ik mijn WakaWaka voortdurend nodig. Uit arren moede stapte ik onwijs vroeg (21:00) in mijn bedje.

Donderdag 17 september

Er is zowaar weer elektriciteit, maar sinds vannacht komt er geen water meer uit de kraan, dus ook niet uit de douche. That’s Africa! En wat er ook niet meer is, is mijn blocnote. Alles afgezocht, maar nergens te vinden. Bonaventura slaagde er in de school in Malombwe aan de lijn te krijgen en inderdaad de blocnote was daar achtergebleven.

Vandaag ga ik met Oygen naar de technische scholen in Ulembwe en Igwachanya. Ik ben daar nog niet eerder geweest en ben benieuwd of de gereedschappen die we eerder samen met Gered Gereedschap klaar maakten en verzonden, goed zijn aangekomen en ook zijn uitgedeeld aan de geslaagde scholieren.

In Ulembwe, zo’n 17 km. van Njombe, stonden alle leerlingen van het Ulembwe Folk Development College ter weerszijden van de toegangsweg opgesteld om ons welkom te heten. De headmaster, Yohannes Chongolo heette ons welkom en hand in hand met hem liep ik door de erehaag richting schoolgebouwen. Zo moet Sinterklaas zich ook voelen als hij ergens arriveert.

Na een kort gesprek met de directeur werd van ons de gebruikelijke toespraak verwacht en dat gaat mij inmiddels steeds gemakkelijker af. Ik vertel iets over Gered Gereedschap, hoe wij aan de gereedschappen komen en hoe een en ander na revisie door vrijwilligers in Tanzania terecht komt.

Daarna werden we uitgebreid rondgeleid over het schoolcomplex dat er relatief goed uitzag maar naar Nederlandse maatstaven niet echt door de beugel kon. Voor de jongens was ook hier slaapgelegenheid waar ze met z’n drieën in één stapelbed sliepen en voor de meisjes waren er slaapkamers van ongeveer 6 m² waar ze met z’n zessen 2 stapelbedden tot hun beschikking hadden. Voor de watervoorziening was er een kapotte plastic tank en een gemetselde die aan alle kanten lekte. Reparatiekosten ongeveer 1.000.000 Tsh. We bezochten de werkplaatsen en enkele klassen en het gereedschap dat nog niet was uitgedeeld werd getoond.

Na een eenvoudige lunch in de bibliotheek die er heel goed uitzag met mooie bureaus en luxe bureaustoelen, afkomstig uit Zweden, kregen we een enorme zak mais aangeboden en elk een mooie polo met het logo van de school erop.

De volgende school was die in Igwachanya, een flink eind verder noordoostwaarts. Daar waren minder plichtplegingen, maar we hielden natuurlijk wel een peptalk voor de verzamelde leerlingen. Deze Vocational School was onderdeel van een missiepost met een prachtige kerk en een professionele machinale houtbewerkingsafdeling waar op dit moment een serie kerkbanken in productie was voor een Lutherse kerk. De parish priest Fr. Clement, kwam pas aan het eind van ons bezoek opdagen omdat hij met de bisschop op stap was. Binnenkort wordt zijn parochie namelijk opgesplitst in 2 nieuwe. Toch hadden we een aardig gesprek met een aantal raakvlakken over scholen, kerken en priesters die we eerder deze reis her en der hadden bezocht en/of ontmoet. Hij liet ons ook nog een watersilo in aanbouw zien. Een gemetselde van zeker 100 m³, bijna helemaal onder het maaiveld; zeker 5 meter diep en helemaal met de hand uitgegraven.

Tot slot werd ook een bezoek gebracht aan de middelbare school van Igwachanya. De school waar mama Agnes, de vrouw van Oygen, de scepter zwaait. Het zag er allemaal heel erg keurig en goed onderhouden uit. Deze school heeft behoefte aan een grote hal waarin les gegeven kan worden aan 3 klassen tegelijk. Ze hebben namelijk maar één scheikunde leraar en wel 3 paralelklassen. De hal zal ook gebruikt worden als aula en eetzaal. De fundering is klaar en de betonkolommen staan, maar het geld is op. Wij adviseren om als eerste de ringbeam, een betonbalk die de kolommen van boven met elkaar verbindt, te construeren en daarop het dak. Dan kan het gebouw al vast gebruikt worden voor een aantal activiteiten. Gevels van baksteen en kozijnen kunnen dan later, als er weer geld is, worden toegevoegd. Desgevraagd werd deze hal toch als meest noodzakelijke voorziening genoemd ondanks het feit dat de jongens allemaal ergens in het dorp een slaapgelegenheid moesten zie te vinden en dat de meisjes gehuisvest waren in slaap”zalen” ter grootte van een klaslokaal, en daar stonden dan 20 stapelbedden in voor 60 meisjes!

Voordat we terug reden naar Njombe nog even naar de Christiaan Stiemerschool om mijn vergeten blocnote op te pikken. Daarvoor moesten we een flink eind omrijden. Aangekomen bij de school was de duisternis ingevallen en de bewaker wist te melden dat er niemand meer aanwezig was. Geen van de leraarswoningen was bewoond. Hij bracht ons wel via allerlei smalle bospaadjes naar het huis van een van de leraren een flink eind bij de school vandaan. Die had een sleutel en hielp ons uiteindelijk aan mijn blocnote. De terugreis over de donkere asfaltweg naar Njombe deed mij heel erg denken aan de reis over dezelfde weg, maar in omgekeerde richting bijna 3 jaar geleden, toen ik werd teruggeroepen omdat Ans ernstig ziek bleek te zijn.

Het was uiteindelijk 20:30 voordat we weer in Njombe waren. Onderweg kregen we nog wel een berichtje van de secretaris van de bisschop dat ik morgenochtend om 07:30 bij Hem terecht kon voor het onderhoud waar ik al maanden op heb aangedrongen.

Vrijdag 18 september.

Vroeg op. Weer geen water. Afspraak bij bisschop Alfred Maluma al om 07:30. We hadden een helder gesprek, voornamelijk over de tax resumption procedure. Er is een nieuwe Caritas Director bij het bisdom aangesteld en als alle papieren voor de aankomst van een zending naar hem worden gestuurd zal alles beter verlopen (zegt hij) Fr. Nestor Mtweve legt alles uit. Naast de bekende 4 documenten is ook een brief nodig waarin wordt vermeld wie de eigenaar wordt van de zending. Verwarrend kan zijn als er in één zending materialen zijn voor verschillende ontvangers. Duidelijk in de brief vermelden dus. Fr. Luciano Mpoma is nog wel werkzaam bij Njoiri maar niet meer verantwoordelijk voor het clearen van zendingen. Als er belastingvrijstelling wordt verleend moet er een cheque ter waarde van het vrijgestelde bedrag van het Governement naar de belastingdienst gebracht/gestuurd worden. Pas als dit bedrag bij de belastingdienst is ontvangen wordt de clearing veleend. Helaas duurt dit soms erg lang, vooral als het Governement even geen geld heeft!

Het Holy cross en het communiebankhek dat Karibu-Tanzania jaren geleden aan het bisdom gaf is nog steeds in opslag. De handige kaart die we bij Fr. Chaula zagen is van het bisdom maar de bisschop heeft er zelf geen. We mogen hem kopiëren, desnoods in Dar es Salaam, maar het origineel moet dan via het Bethania House terug naar het diocees met vermelding van “urgent” op de enveloppe.

Mgr, Maluma vraagt om technical egineers, met name hydro technical. We zullen hem het adres van de PUM sturen.

Terug bij SHIPO doe ik wat tekenwerk voor een paar kleine klusjes die moeten worden uitgevoerd: een nieuwe weg rond de motorstalling, een dak voor de container en een muurdoorbraak tussen 2 kantoren.

De test van het silowater in Igomba is afgerond: het water met de 7 dooie muizen blijkt veilig om te drinken, maar mij niet gezien!

Voor Saja maak ik een tabel waarin de gebruikers wekelijks de stand van het silowater moeten noteren. We krijgen dan inzicht hoeveel regenwater er in het regenseizoen op hoeveel m² dakvlak valt en hoe lang een x aantal gebruikers daarmee dan kunnen doen.

Aan het eind van de dag ga ik met Oygen en een van zijn zoons mee om zijn percelen grond te bekijken. Hij blijkt zo ongeveer grootgrondbezitter te zijn. Verschillende percelen in de buurt van het nieuw aan te leggen busstation waarvan gezegd wordt dat het het grootste en mooiste van heel Tanzania wordt. Op een deel van de percelen zijn bomen aangeplant. Het lijkt mij een goede investering.

’s Avonds eet ik bij Javier en Driss in Walters huis

Zaterdag 19 september

Terwijl ik rond het middaguur lekker buiten onder de palmen aan dit verslag zat te werken arriveerde er luid zingend een groot gezelschap om hier bij het hotel een fotoreportage te maken. Ik werd er onmiddellijk bij betrokken want het was natuurlijk heel apart om met een mzungu op de foto te gaan.

’s Middags met Oygen naar Kifanya om bij Fr. Chaula de kaart van het bisdom op te halen. In Njombe vonden we echter geen copyshop die dit formaat kon kopiëren dus probeer ik het maandag in Iringa.

Terug bij SHIPO al het hooi en gras dat Jacob afgelopen weken op het SHIPO terrein bij elkaar heeft geharkt in de fik gestoken. De guard zal het vuur min of meer bewaken.

Zondag 20 september

Tekening gemaakt voor het aanvullen van een diepe door het water uitgesleten greppel. In het regenseizoen kan deze aanvulling dan mooi aanklinken zodat er later op gebouwd kan worden.

Tevens een tekening gemaakt voor het metselen van een meterput om een paar aansluitingen, aftakkingen en leidingen van het waterleidingbedrijf, die bij die greppel te voorschijn zijn gekomen, veilig te stellen.

De uitnodiging om naar het Kibenameer te komen afgeslagen. Ik moet mijn koffers vandaag pakken, geld halen bij de bank en nog het een en ander aan administratie en verslaglegging doen. Voor dat bezoek aan de bank maak je hier gebruik van een daladala, een minibusje dat bij elke mogelijke passagier langs de weg de claxon gebruikt en als de bewuste wandelaar z’n hand opsteekt kan die mee voor Tsh 500 (€ 0,20). Je zit of staat of hurkt wel als een sardientje in een blik, maar het systeem werkt goed. Heen wa sik een van de ongeveer 30 passagiers, maar terug had ik zelfs een zitplaats!

Bij de CRDB bank ging er (misschien) iets mis. Na het opnemen van Tsh 400.000 verscheen er een bericht op het scherm dat ik het geld niet had aangenomen en dat het teruggetrokken was. Het zou gedebiteerd worden. Maar ik had echter wel 390.000 Tsh te pakken. Ben benieuwd hoe de administratieve verwerking daarvan er uit zal zien.

Aan het eind van de middag arriveerde Morten uit Iringa. We hebben wel het een en ander aan gegevens uit te wisselen voordat ik weer naar Dar vertrek.

Maandag 21 sept

Zo, de laatste werkdag bij SHIPO is begonnen. De ochtend wordt geheel gevuld met het geven van de laatste instructies aan Oygen, Amos, Albert, Vincent, Jacob , Maria, Jackson en Eugenia. Ze beloven allemaal dat een en ander voor mijn volgende bezoek gereed zal zijn. Zal mij benieuwen.

Om 12:30 ga ik met Bonaventura, Vincent en Morten naar Saja. Daar doen we de handover van de eerste Genap-silo in Tanzania. Ik heb een peilschaal laten maken en die op de muur van het tappunt laten bevestigen. Daarop kan de inhoud van de silo worden afgelezen en het is de bedoeling dat de head teacher wekelijks de waterstand opneemt, op een lijst noteert en eenmaal per maand die gegevens doorbelt aan Eugenia. Op die manier krijgen we een idee hoeveel regen er per m² dakvlak in hoeveel dagen valt en hoeveel water er in het droge seizoen per week wordt verbruikt. In onze toespraken drukken we de onderwijzers en dorpelingen nogmaals op het hart de silo conform de aanwijzingen te gebruiken en te onderhouden. We worden natuurlijk uitvoerig bedankt en de gebruikelijke documenten worden ondertekend en uitgedeeld. De hele procedure is vrij snel afgelopen omdat de chairman er niet bij is. Hij is door een politieagent meegenomen in verband met een onderzoek naar de diefstal van een koe die door een van zijn dorpelingen gepleegd zou zijn. De bewuste man zit inmiddels in de gevangenis.

Na de overdracht rijden we nog even langs Igomba omdat Morten graag met eigen ogen de fouten wil zien die Delefa daar bij de bouw van de watertank heeft gemaakt. Ik stel voor om een begroting te maken voor een aanpassing. Het zou goed mogelijk zijn om het schoolgebouw met de lage dakgoten van de silo af te koppelen. De goten van het hogere gebouw zouden langs de kopgevel kunnen worden samengevoegd en op een hoger niveau naar de tank worden geleid. De tank kan dan met zo’n 50 tot 70 cm worden verhoogd. Dat lijkt mogelijk door het betondak een stuk op te vijzelen, de wanden op te metselen en het dak dan weer te laten zakken op de verhoogde wanden. We gaan onderzoeken of dat mogelijk is en wat de financiële gevolgen zijn. De 6 belachelijk zware kolommen die daar gebouwd zijn om een paar meter pvc buis te dragen zijn dan overbodig en kunnen misschien als speelwerktuig worden gebruikt?

Vervolgens gaan we richting Iringa. Bij de asfaltweg zetten we Vincent en Bonaventura af. Zij gaan rechtsaf met de bus terug naar SHIPO en Morten en ik linksaf naar zijn huis in Iringa. Onderweg bespreken we de lopende en komende projecten. Als we bij zijn huis arriveren is het inmiddels donker geworden. Louise had mijn busticket al laten halen. Na het diner ga ik op tijd naar bed om morgen goed uitgerust de terugreis naar Nederland te beginnen.

Dinsdag 22 september

Ondanks mijn vermoeidheid heb ik niet veel geslapen en was al wakker voor de wekker. Om 7 uur bracht Morten mij naar het busstation en de luxe bus van Upendo vertrok nagenoeg op tijd. Iringa ligt boven op een flinke berg en de afdaling naar de hoofdweg en een eerste stop beneden duurde al een half uur, maar eenmaal daar aangekomen ging de reis voor spoedig. Naar Ubungo, het busstation Van Dar es Salaam, is nog en kleine 500 km. Toch duurde het 8 uur voordat we er waren; de chauffeur was er een van het rustige en veilige type en bovendien zijn er sinds kort lange stukken met een snelheidsbeperking. Elke afdaling is, sinds een zwaar ongeluk vorig jaar, voorzien van 50 km. borden en er zijn erg veel radarcontroles. Onderweg bestelde ik via SMS onze vaste taxichauffeur Frank en hij was inderdaad op tijd aanwezig om mij naar het vliegveld te brengen. Ik laat het SIM kaartje uit mijn telefoon bij hem achter voor een groepje vrienden van Morten die binnenkort hier aankomen. Er is helaas geen tijd om de landkaart van Fr. Chaula te laten kopiëren, maar ook dat zal Frank in de komende tijd voor mij doen en origineel + kopieën met dezelfde mensen meegeven naar Morten. In het restaurant van Julius Nyerere Airport eet en drink ik wat, werk aan dit verslag en laad mijn apparatuur op. Om 22:00 is het sluitingstijd en moet ik beneden inchecken en wachten op het vertrek met Emirates om 23:50. De douane had nog wel wat problemen met de grondmonsters die in mijn koffer zaten. Maar na uitleg over de herkomst en het plan om dat in Nederland te laten testen op geschiktheid voor de gratis aanplant van bossen ion Malombwe, mocht ik mijn koffer toch weer inpakken.

Woensdag 23 september

De vlucht naar Dubai verliep volgens plan en voor de aansluitende vlucht had ik 2 uur overstaptijd.

Helaas was ik niet in de gelegenheid om via internet een boardingpas te regelen. In beide toestallen had ik een raamplaats i.p.v. de gewenste plek aan een van de gangpaden. Van slapen kwam weinig terecht.

Bij aankomst op Schiphol bleek de accu van mijn telefoon, ondanks het opladen in Dubai, toch weer leeg te zijn waardoor het nog een heel gedoe werd om contact te krijgen met Gerard, die met zijn auto in de druilerige regen buiten stond te wachten dan wel, vanwege het parkeerverbod, rondjes reed. Maar uiteindelijk lukte het toch en kon hij mij een half uurtje later thuis afleveren. Daar zat een flink ontvangstcomité om mij te verwelkomen en de eerste mondelinge verhalen te vernemen.

Terugblik

Het was dit keer een erg lang verblijf met een veelheid aan projectbezoeken. En ook de niet geplande kleine activiteiten, zoals het uitzetten van de garages en inspecties van het SHIPO gebouw, namen heel wat tijd. Maar al met al kunnen we toch met een voldaan gevoel terugzien op deze reis.

Verstorende factoren waren deze keer de komende Tanzaniaanse verkiezingen van 25 oktober en de schoolexamens op de primary schools van 10 en 11 september. Volgende keer zullen we toch proberen om dit soort gebeurtenissen te ontlopen want zij veroorzaken flinke vertragingen en aanpassingen in onze agenda’s.

Keer op keer
Dutch Design Office
PCC Alkmaar
ncdo
Kroon Olie
Wilde Ganzen
Rotary Clubs
Eriks
Genap
Online Stempels
YouBeDo