Verslag van het 4e werkbezoek van Ton Teunissen aan SHIPO in Njombe, Tanzania.

 Maandag 12 januari

20:00 uur, vertrek met Ans, per auto naar Arnhem en daar een paar uur bij Lisanne en JW geslapen.

 Dinsdag 13 januari

Door naar Düsseldorf. Ans terug naar Arnhem en ik wachten op de vlucht per KLM naar jawel, Schiphol! Nee, geen foutje, maar het gevolg van een heel merkwaardige prijspolitiek van onze eigen KLM: deze omweg leverde mij een prijsvoordeel op van € 405,- op ten opzichte van een rechtstreekse vlucht met KLM van Schiphol naar Dar es Salaam! Voor dit bedrag kunnen we bijvoorbeeld onze student Benjamin Mhada een jaar extra laten studeren! Kost ons alleen maar een retourtje per auto (540 km!) naar Duitsland en een uurtje of  8 reistijd op de heenweg. Op de terugreis ga ik natuurlijk proberen om in Amsterdam uit te checken i.p.v. weer die toestand via Düsseldorf.

De  city hopper (Fokker 50, propellervliegtuig) was niet vol en door slim te ruilen had ik 2 stoelen tot mijn beschikking. Na ruim 2 uur wachten op Schiphol in een Boeiing 700-200ER verder naar Tanzania. De 327 stoelen waren lang niet allemaal bezet en dankzij een Amerikaanse die op mijn plaats was gaan zitten maar na de start naar 2 vrije stoelen elders verhuisde had ik 3 stoelen tot mijn beschikking, wat goede mogelijkheden bood om af en toe languit een uurtje te slapen.

We hadden prima weer; boven de Alpen een schitterend uitzicht over de in de zon schitterende besneeuwde bergketens en verderop, boven Venetië, was de camping waar we een goed half jaar geleden nog met de camper stonden, duidelijk herkenbaar. En ook Istrië, aan de overkant van de Adriatische Zee, lag er zonnig bij. De Méditerranée was onzichtbaar door een dicht wolkendek, maar het zicht op de woestijnen van Egypte was vanaf zo’n 11 km. hoogte weer de moeite waard. Een eindeloze zandvlakte met hier en daar wat bergtoppen die uit het zand omhoog steken en helemaal nergens enig teken van leven! Aankomst Dar 22:40 keurig op tijd maar geen Frank en mijn GSM werkte niet met de debitelkaart. Op de luchthaven ook geen shops open om een Tanzaniaanse belkaart aan te schaffen, dus met een willekeurige taxi naar het Royal Miragehotel, waaromheen de bouwactiviteiten (008) onverminderd door blijken te gaan, maar op z’n Afrikaans, dus ”pole pole”.

Met 30 gr. C. is het hier zo warm dat mijn wintervoeten spontaan en in no time genezen!

Woensdag 14 januari.

Direct na het ontbijt Zantel-GSM kaartjes gehaald. Ik ben vanaf nu bereikbaar op +255 773 623 398. Taxi-Frank gebeld en samen een buskaart gehaald voor morgen. Daarna zette hij me af bij Gerald en Winnie. Bouwactiviteiten op hun school bekeken en mogelijkheden tot samenwerking besproken bij het plan om een Karibucontainer naar Tanzania te sturen. Vervolgens (weer met Frank) het landkaartenbureau opgespoord en daar een paar uur in de ambtelijke molen vertoefd om wat plattegronden van Njombe en omgeving te bemachtigen: gelukt!

Ook de missie naar bouwmaterialenhandel Doshi Hardware om info te vergaren over betonstaalmatten voor onze slabs werd met succes beloond, ondanks de Tanzaniaanse wachttijden en files overal in de stad. Alles gaat hier pole pole (kalm aan). Wat echter nog steeds niet lukte was: bellen. Na de aanschaf van een nieuw beltegoed kon er eindelijk een Sms’je naar het thuisfront en kon ik Vincent Mgina per GSM uitnodigen om samen ergens te gaan eten. Zijn studie schijnt goed te gaan: voor de 5 vakken een A-B-B-B-C-waardering (A is het hoogste en D het laagste).

Omdat er op mijn sms’jes naar Ans geen reactie kwam, deze nog een paar keer herhaald. En ook geprobeerd een e-mail te versturen, maar Ziggo in Nederland blijkt onbereikbaar.

Donderdag 15 januari.

Wekker op 04:30 want Frank komt mij om 05:00 ophalen voor de bus.  Tegen de middag eindelijk telefoontje van Ans: mijn sms’jes zijn toch aangekomen maar wel met een enorme vertraging: misschien kan ik voor de volgende simkaart beter een andere provider kiezen?

Busreis als vanouds weer een flinke scheurpartij; het begint al te wennen. In het Mikumipark deze keer alleen grote kuddes antilopen gespot.

Voorbij Makambako per GSM bij Vincent een telefoonnummer van SHIPO opgevraagd om met Maria vervoer te regelen van het busstation naar het ARM hotel. Olotu en Sarah kwamen mij met de pick-up ophalen en brachten me, na een allerhartelijkste Tanzaniaanse begroeting naar het ARM-hotel, dat niet besproken bleek te zijn, maar er waren gelukkig nog wel kamers beschikbaar. Deze keer heb ik kamer 4 met uitzicht op de tuin en, naar later bleek, binnen gehoorafstand van de keuken met “muziek”op volle sterkte en een heen en weergeschreeuw van bestellingen uit het hotel. Misschien volgende keer kamer 3 proberen? Na een verdiende Kilimanjaro op het terras, het inruimen van mijn kamer(146), een “diner” in de eetzaal en het aanvullen van dit verslag kan om 22:30  het licht uit.

Vrijdag 16 januari.

Goed geslapen. Na ontbijt naar SHIPO waar iedereen verrast was mij te zien: niemand wist van mijn komst! Mijn mailtjes aan Frank en John waren kennelijk niet verder dan hen zelf gekomen. Directeur Frank Kaduma was ziek en naar de dokter in Dar es Salaam en John de Wolf, hoofd technische afdeling voor een half jaar, was naar Iringa voor een cursus Swahili. Als alles meezit zijn ze er maandag weer.

Jan van der Top, de Nederlandse expat die Esters plaats heeft overgenomen, was er gelukkig wel en kon mij bijpraten. Omdat er geen programma was zelf maar iets bedacht en begonnen met interviews bij de afdeling Community Development. Dat is de afdeling die misschien onze container en een deel van de inhoud kan plaatsen. Ook kunnen zij misschien ideeën aandragen voor het Rotaryproject. Afspraken gemaakt om volgende week 2 dagen op bezoek te gaan bij dispensaries (medische posten) die met behulp van SHIPO op- en/of ingericht zijn. Verder met Olotu het terrein en de vordering van de bouwwerken bekeken.

Inmiddels is er een gebouwtje neergezet voor de generator en is de kantine onder de kap (178). Ze hebben hem wel verlengd met een werkplaats en nog een kantoortje. Het terrein tussen de 2 zijvleugels hebben ze, in tegenstelling tot mijn tekeningen, netjes waterpas gemaakt waardoor we nu problemen krijgen met het hoogteverschil naar het dal achter het complex. In dat dal is vorig jaar in het kader van een boorderscursus o.l.v. Henk Holtslag een aantal touwpompen met kleine watersilo’s geplaatst (158).

Na werktijd met Jan mee voor een biertje bij hem thuis. Hij woont met zijn Amerikaanse echtgenote in het huis van Elly Severe, de chairman of the board van SHIPO. Jan had een groot installatiebedrijf in Alaska en heeft dat onlangs verkocht. Heeft vroeger ontwikkelingswerk in Kenia gedaan en spreek goed Swahili.

’s Avonds kwam er een mailtje van Ans en voor alle zekerheid bleef de Tanzaniaanse provider het eindeloos herhalen zodat ik mijn mobieltje tenslotte uit moet zetten om te kunnen slapen.

Zaterdag 17 januari.

Rustige dag. Gelegenheid om mijn planning voor volgende week uit te werken. Geprobeerd om te E-mailen bij Nazareth, maar ze zijn gesloten. En bij SHIPO ligt zowel de internetprovider als de elektriciteit er weer eens uit. Eind van de middag naar de Kibenaclub voor een barbecue. Het was lekker druk en weer een paar oude bekenden ontmoet.

Zondag 18 januari.

Nog een vakantiedag. Mooi weer, gelukkig is er in de hoteltuin een groot zonnescherm, maar de bankjes daar onder zitten voor geen meter. ‘s Avonds diner in het hotel, maar daar moet ik snel iets anders op vinden. De wachttijd is bijna een uur en het vlees is taaier dan de zolen van mijn schoenen. De e-mailtjes van Ans blijven intussen binnenstromen: de tellet staat  nu op een kleine 30 stuks.

Maandag 19 januari.

Vandaag gaan we dan echt beginnen. Helaas is Frank nog steeds in Dar es Salaam met zijn oorontsteking, dus nu gaan we zelf maar de beslissingen nemen. Helemaal op het eind van de dag lijken we een klein beetje internet te hebben en lukte het zowaar een bericht naar het thuisfront te sturen. ’s Avonds heel lekker bij John en Marjolein gegeten. Ze wonen in het huis van Ester en hebben voor de huishouding ook Evelien overgenomen, die op de een of andere manier een flink deel van haar Afrikaanse schroom heeft verloren.

Dinsdag 20 januari.

De vorig jaar begonnen buitenlatrine is nooit voltooid en verdwenen onder een berg bakstenen die gebruikt worden voor de in aanbouw zijnde kantine/werkplaats.

Daarom gaan we nu een nieuwe maken. De pit (kuil) is gisteren al gemaakt (011), nu het huisje nog. Daarvoor gaan we de interlocking bricks gebruiken. Dat valt nog niet mee, want ze zijn van slechte kwaliteit (069).

Ook met Erick van het Development Department 3 dispensaries (kleine ziekenhuisjes) bezocht. De eerste, in Utelewe (041), heel mooi, met Shipo gebouwd en voorzien van stromend water, zonnepanelen voor de verlichting en flessengas voor de koeling van het medisch materiaal. Het is er erg druk: tientallen patiënten staan buiten en in de hal op hun behandeling door de zuster te wachten.

De volgende in Igodivaha  is wat ouder, niet met Shipo gebouwd, voorzien van water, een zonnepaneel met accu en een koeler op flessengas. Hier moet men soms heel lang wachten op een nieuwe gasfles, zodat ze dan hals over kop de inhoud naar een andere dispensary moeten brengen. Er is ook een ziekenzaaltje met een paar bedden (046).

De derde, in Wangama, is ook niet met Shipo tot stand gekomen, al 2 jaar klaar, maar nog niet in gebruik omdat de apparatuur en het meubilair nog ontbreekt! Het armetierige, te kleine en totaal verouderde gebouw even verderop functioneert nog zo goed en zo kwaad als het kan.

’s Avonds weer bij John en Marjolein gegeten.

 Woensdag 21 januari.

Het latrinebouwwerk weer af laten breken: het werd allemaal te gammel. Nu eerst een simpel funderinkje eronder, kijken of het dan stabieler wordt. Ook hebben we dan meteen de mogelijkheid om iets nieuws met een ontluchtingsvoorziening te maken. Verder ook de brickmachine (088)opgesteld en instructies gegeven om morgen een proefserie bricks te persen met diverse mortelsamenstellingen zodat daar  over 4 weken kwaliteitstesten mee kunnen worden uitgevoerd.

Op bezoek bij Tanwat, de Wattle company. Een fabriek waar ze tannine halen uit de boomschors van tanninebomen, timmerhout zagen van dennenbomen en elektriciteit maken van afvalhout. Heel interessant. Ook een rondleiding gehad van de medical officer in het bedrijfsziekenhuis. Tanwat heeft zo’n 400 personeelsleden waarvoor ze de medische verzorging in eigen beheer uitvoeren. Mogelijk valt hier iets te regelen. Ik heb namelijk wel wat spullen die zij zouden kunnen gebruiken en de Wattle Company verzorgt regelmatig containertransporten, zodat ze mij daarbij wat kunnen helpen.

Vanavond eten in de Kibenaclub waar ik de general director van Tanwat (Brahm) weer ontmoet. We hebben afgesproken om a.s. zaterdag de diverse opties te bespreken.

Donderdag 22 Januari.

Vandaag vroeg naar kantoor. Helaas moest er bij nader inzien nog eerst vergaderd worden, zodat het vertrek zo’n 1½ uur later werd. Maar tenslotte ging ik dan toch met Merkior naar de dispensary in Miva. Na20 kmover de hoofdweg gaan we de secundaire wegen op. Onze chauffeur stuurt de Ford behendig langs en over allerlei obstakels. Door bossen en langs onafzienbare theevelden bereiken we Miva, Een uitgestrekt dorpje met verspreid staande hutjes, een lagere school en een kleine dispensary. Het duurde een flinke tijd voordat de chairman Patrick  Mwapinga (0752514751) was opgetrommeld en z’n nette pak had aangetrokken, maar toen kregen we dan ook een uitgebreide rondleiding door het piepkleine ziekenhuisje.

Ook hier weer een aansluiting op een watersysteem, een koelbox op butagas, dat af en toe op was zodat ook hier de medicamenten met spoed elders tijdelijk moeten worden ondergebracht.

De verlostafel was nog nooit gebruikt en was ook lastig in elkaar te zetten door zr. Martha Mwasanga. Gelukkig kon ik de diverse hulpstukken in elkaar sleutelen, zodat zij de eerstvolgende bevalling met vertrouwen tegemoet kon zien.

Ook de plaatsing van het zonnepaneel verdiende geen schoonheidsprijs (094). Het ding leek achteloos op het golfplaten dak te zijn gegooid, maar zat gelukkig toch met een paar grote spijkers vast. Alleen niet in de juiste stand: de zon staat hier immers meestal bijna loodrecht boven je hoofd, zodat het dus niet erg handig is om het paneel daar schuin onder te plaatsen. We hebben beloofd dat we iemand zullen sturen om dat foutje te herstellen. En mede omdat we de zuster, die goed overweg zei te kunnen met een breimachine, er eentje uit Nederland beloofd hebben, mochten we niet vertrekken zonder een, naar plaatselijke maatstaven groot, geschenk. Nadat van de zwarte kip de poten bij elkaar waren gebonden kreeg ik die officieel door de chairman aangeboden (122). Het beest heeft de hele terugweg zonder noemenswaardig protest met samengebonden poten achter in de laadbak gelegen. In Njombe heb ik hem aan Eveline overhandigd, zodat zij hem voor de maaltijd kan prepareren.

Op de terugweg nog even gestopt in Njoomlole waar ik een paar jaar geleden al eens geweest was i.v.m. het waterfilterproject. De vrouwelijke vice chairman was intussen chairman geworden en was nu midden in een dorpsraadsvergadering. We hebben daar even bijgezeten en niet alleen het normale gastenboek ingevuld, maar ook nog een heel speciaal exemplaar dat voor alle zekerheid in een plastic zak werd bewaard.

De touwpomp, waar ze destijds voor aan het sparen waren, was helaas wegens geldgebrek nog niet gerealiseerd.

Vrijdag 23 januari.

Een kantoordag vandaag. Met Maria ons studentenbestand doorgenomen, maar haar Engels is voor mij lastig te begrijpen. Misschien dat Ester straks in Nederland meer duidelijkheid kan  verschaffen. In elk geval is het zo dat Benjamin en Erick dit jaar hun middelbare school afronden, en dat er wel nieuwe kandidaten beschikbaar zijn voor ons studiefondsje. Benjamin probeer ik al een paar dagen telefonisch te bereiken, maar zijn GSM is buiten bereik. Morgen krijgt hij op school in Tukuyu zijn graduation (schooldiploma) en ergens in februari moet hij het officiële staatsexamen doen. Tukuyu ligt helaas te ver om daar morgen even heen te gaan. Maar misschien spreek ik hem toch nog hier in Njombe voor mijn vertrek.

Urian voltooit dit jaar zijn lerarenopleiding en kan dan voor de klas op een secondary school. Over Elvina krijg ik nog weinig duidelijkheid, maar Tumaini schijnt nu toch aangenomen te zijn op een school en voor onze nieuwe weldoeners lijken er ook kandidaten beschikbaar te zijn.

Buiten wordt doorgewerkt aan de latrine; het blijkt toch lastig om met de slordig geproduceerde blokken een fatsoenlijk huisje te bouwen. Met moddermortel gaat het een stuk beter, maar dat was eigenlijk niet de bedoeling (141).

Een ander koppel is nog steeds bezig de I-brickmachine op te stellen. Dat heeft heel wat voeten in aarde en het is ze lastig aan het verstand te brengen dat de binnenkant van de mal superschoon moet zijn. Gebrek aan het meest simpele gereedschap maakt het extra moeilijk: een plamuurmes of gewoon borsteltje is niet eens voorhanden. Voor een staalborstel en een vijl moet ik naar de stad, waar ik voor 4000 Tsh het heertje ben. Meteen maar even een hangslot gekocht voor mijn kast in het hotel en een spiegel, zodat ik me eindelijk eens fatsoenlijk kan scheren.

’s Middags bleek weer met alle hevigheid wat het regenseizoen hier inhoudt. Het water golft om het gebouw heen en verdwijnt kolkend in het dal richting Visiwi!

Met Sarah een overzicht gemaakt van de touwpompen die met ondersteuning van de Rotary zijn gerealiseerd en de vorig jaar overgebleven rugzakjes opgespoord. Die gaan maandag mee naar Malombwe voor de nieuwe eersteklassertjes.

Via de internetverbinding van SHIPO dit verslag naar huis gestuurd

De cookit die ik vorig jaar bij Ester had achtergelaten om uit te proberen, is helaas nergens meer te vinden, dus aan het eind van de middag maar even naar het huis van Vincent gegaan en die van Helena teruggevraagd. Zij heeft er wel mee geëxperimenteerd en het blijkt te werken (278). Ik heb haar natuurlijk meteen het pakje van Joke gegeven. Het huis was van binnen weer een stukje verfraaid: in de woonkamer nu een schitterend gestukadoord plafond dat met de architraven en rozetten in een Amsterdams grachtenpand niet zou misstaan, maar de buitenkant en de omgeving van hun huis past weer beter in de Ropjeskuil van Alkmaar!

’s Avonds toch maar weer eens de keuken van het ARM-hotel getest: gekookte kip: een halve kip in een kom soep met groente en bijna een kilo patates! Viel mee, maar behoorlijk pittig gekruid.

Letterlijk voldaan en best wel moe, onwijs vroeg naar bed. 

Zaterdag 24 januari.

Op de fiets (van Walter) naar het internetcafé van Nazareth. Erg behulpzaam daar maar de operators lieten uiteindelijk toch een 3e figuur opdragen die de verbinding tot stand kon brengen. Alles ging echter onvoorstelbaar traag, maar uiteindelijk is het toch gelukt om een boodschap naar huis te sturen. Even later, terug in het hotel, belde Ans: de e-mail was gearriveerd, maar zonder bijlage (dit verslag dus). ’s Middags met een lekker biertje en de laptop onder de parasol totdat het onweer en het regenseizoen zich weer deed gelden. De Afrikanen lieten zich echter niet van de wijs brengen en bleven rustig onder de hevig lekkende parasol zitten! ‘s Avonds diner in het hotel: chicken breast; wat moeten Tanzanianen toch over een formidabel gebit beschikken!

Zondag 25 januari.

Na het ontbijt een rondje gewandeld richting Nazareth. Omdat daar de hoogmis nog steeds aan de gang was en omdat ik een afspraak met father Chaula wilde maken, maar even naar binnen gelopen, precies op tijd voor de collecte, dus dat trof! Er werd natuurlijk uitbundig gezongen, gedanst, geyeld en gepreekt. Na afloop inderdaad de father gesproken en een afspraak gemaakt: dinsdagavond diner bij hem op de pastorie. Rest van de dag gelezen en gecomputerd.

’s Avonds nog maar weer kip gegeten in het restaurant. Het is daar erg rustig. Meestal ben ik de enige klant zodat ik dus de volledige aandacht krijg. Het Engels van de serveerster is bijna net zo goed als dat van mij. Voorbeeldje: “I would like boiled chicken” … “Yes”…”how long will that take?”…”Excuse me?’…”takes it a lot of time?”…”No”…”half an hour?”…”no”…”less?”…”yes”…”15 minutes?”… “no 30 minutes”  Het duurde uiteindelijk ongeveer ¾ uur, maar de kip was wel redelijk weg te krijgen.

Maandag 26 januari.

Vroeg op (06:00) want volle dag. Op kantoor weer geen stroom, dus geen pc, dus geen e-mail naar huis. Frank Kaduma, directeur van SHIPO, is terug uit Dar es Salaam, kennis gemaakt en mijn programma voor de resterende 9 dagen doorgenomen. Hij belooft zijn medewerking om daar zoveel mogelijk van rond te krijgen. Daarna met Sarah naar Malombwe. We gaan met de Ford 4wd naar Lyamkena en van daar over tertiaire, of nog lager geklasseerde wegen naar Malombwe. Wel even wennen want in de regentijd zijn alle kuilen gevuld met water en je komt pas aan de weet hoe diep ze zijn als je er in duikt.

In Malombwe worden we uiteraard heel hartelijk welkom geheten door hoofdonderwijzer Laurence Lutengamaso Makao (193) en 6 van de 24 leden van de bouwcommissie en van het dorpscomité. Eerst gaan we naar het klaslokaal waarin de 1e en de 2e klas zijn verzameld. Er zitten ook een paar (28!) pre-primary leerlingen bij. Waar die eigenlijk thuis horen is niet helemaal duidelijk, maar dit lokaal zit zo eigenlijk al weer propvol. Bij het uitdelen van de rugzakjes blijkt dat er heel wat afwezig zijn, wat maar goed is ook, want anders zou dit lokaal nu al te klein zijn voor de 126(!) kinderen (195) die op de lijst staan. We delen ook ballonnen en snoepjes uit en de headteacher is heel blij met mijn zakjapanner die ik al lang niet meer gebruik. We hebben een meeting met hem en met de comitéleden. Na het uitgebreide voorstellen aan elkaar blijkt dat ze al 50.000 bakstenen klaar hebben staan om verder te gaan met de bouw van nog 2 leslokalen en mijn suggestie om daar eventueel nog een keukentje met provisiekamer aan toe te voegen, zodat er een voedselprogramma kan worden opgestart, wordt enthousiast begroet. Het enige probleem daarbij zijn de financiën.

Tussen de middag blijkt ook dat een heel groot deel van de 176 leerlingen bij de school blijft hangen: de weg naar huis is voor hen kennelijk te lang. Sommigen moeten wel8 km. lopen! Zij krijgen dus hun eerste maaltijd van de dag pas als ze om een uur of 5 thuis komen. Een middagmal op school zou een enorme verbetering in hun situatie zijn.

Een ander groot probleem is het lerarentekort: er zijn 3 leraren en een vrijwilliger voor de 6 klassen met in totaal 176 leerlingen; van I t/m V resp. 67,31,10,23,17 en dan nog die28 inde preprimary (232)! Het districtsbestuur in Njombe belooft wel meer leraren, maar daar blijft het bij. Ik beloof om vandaag of morgen even bij zr. Mkulu langs te gaan. Ik ken haar nog van vorig jaar en zij schijnt de beschikbare onderwijzers over de verschillende scholen in het district te verdelen en misschien helpt mijn aandrang een beetje, je weert maar nooit!

Leraren voor I en II zijn Scholastika Kipambe en Farida Mahfimbo, terwijl Onolina Bohelia als volonteer aan het team is toegevoegd. Het schoolregistratienummer is IR04/2/180 en de school is dus zelfstandig en voor de schooluniformen is de kleur marone gekozen. Aan meubilair zouden ze best wat lundiarekken en cupboards kunnen gebruiken, dus misschien kan dat in de container die eind 2009 hopelijk in Nederland op de boot kan?

‘s Middags gaan we naar Chasawaya, iets voorbij Makambako. Sarah weet een “short cut” die inderdaad korter is, maar veel meer hindernissen blijkt te hebben. Achteraf was de normale route waarschijnlijk sneller geweest, maar we komen toch ongeschonden in Makambako, waar we miss Kaduma  oppikken om haar schooltje te bezoeken. Dat blijkt op slot, maar we kunnen beide klaslokalen toch bekijken omdat her en der het glas in de ramen ontbreekt. Ze zien er netjes uit, maar geen brei- of naaimachines meer. Dat hebben ze voorlopig uitbesteed  naar de stad, maar ons idee om de weeskinderen na hun opleiding een machine mee naar huis te geven zou voor hen een mooie start zijn. Daarvoor zouden jaarlijks gemiddeld zo’n 10 naai- of breimachines nodig zijn. De latrine van de school is nog niet voorzien van een handenwasvoorziening en miss Kaduma belooft  daar alsnog werk van te maken.

Ook de enige watervoorziening, de touwpomp werkt niet: er is een buis losgeraakt en het touw blijkt te lang. Sarah weet dat met behulp van een ijzerzaagblad dat ze toevallig bij zich heeft en mijn zakmes heel vernuftig op te lossen. Het blijkt dat er toch werk gemaakt moet worden van een korte cursus bij SHIPO voor de eigenaren van een touwpomp.

Nu terug naar de Christiaan Stiemerschool om de klassen 3 t/m 5 te bezoeken en klassenfoto’s te maken. En voordat we vertrekken worden ze tenslotte allemaal buiten opgesteld om het schoollied te zingen (245). Ze doen dat onder leiding van één van hen met veel enthousiasme.

Op de terugweg naar Njombe verdwalen we halverwege nog even ergens tussen de hutjes omdat we daar een zak kippenvoer bij de ouders van Minuka (een SHIPO-medewerker) moeten afleveren, maar we weten uiteindelijk toch de grote weg weer te vinden. Het is de hele dag schitterend weer geweest en pas ’s avonds na het eten (mijn Miva-kip van vorige week) bij John en Marjolein, breekt de zondvloed weer los.

Dinsdag 27 januari.

Vandaag gesprek met Urian en Benjamin.

De eerste, gesponsord door Ellen en Geert, is bezig met de afronding van zijn teachersopleiding. Dit jaar bestaat voor 50% uit praktijk en 50% school. Eind juli is hij klaar en krijgt door de overheid een plaats als leraar aangewezen. Zelf kiezen is er niet bij! Dat kan alleen als hij op een private secondary school gaat lesgeven; dat verdient wel meer dan de 160.000 Tsh (€ 90,-/mnd!) maar bied geen mogelijkheid om na een jaar of 3 verder te studeren op kosten van de overheid. Hij is nu 25, wees, en verantwoordelijk voor zijn 3 broers (22-19-16), waarvan er al één op de middelbare school zit.

Benjamin, is ook klaar met zijn middelbare school, wil graag naar de universiteit, maar omdat dat financieel onhaalbaar is, wil hij ook wel een diplomaopleiding tot leraar volgen. Daar kunnen we hem denk ik wel in steunen. Met zijn ogen gaat het iets beter; hij lijdt aan een of andere allergie waardoor hij soms wazig ziet. Met mijn bril ziet hij een stuk beter, maar geld voor een oogarts of een bril heeft hij niet.

Een bezoek met Sarah aan zr. Mkulu is van korte duur: zij ontvangt ons allerhartelijkst maar staat op het punt te vertrekken. Ze introduceert ons bij de grote baas mr. Lumato, wiens wachtkamer stampvol zit, maar we worden direct binnengelaten. Zelfs de mevrouw waarmee hij in gesprek is moet wachten tot wij geïntroduceerd zijn en duidelijk is waarvoor wij komen. Dan wordt zij op de gang gezet! Ik vertel Lumato dat de dorpelingen klaar zijn om verder te bouwen, de stenen al klaar hebben staan en dat het geld in Nederland klaar ligt, maar dat het weinig zin heeft verder te gaan als er toch geen leraren komen. Hij zegt dat de norm voor een primary school 1 leraar per 45 leerlingen is. Dus Malombwe heeft “recht” op 176/45 =3,91 leraar. Hij belooft ons met de hand op het hart dat er volgende maand een extra leraar naar Malombwe gaat. Het lerarenprobleem is nauwelijks oplosbaar. De ward Makambako heeft 50.000 inwoners, waarvan 10.000 lagere school kinderen.. En daar zijn maar 15 scholen voor. Een school mag wettelijk maximaal 450 leerlingen hebben, maar komt nu op gemiddeld op 670 uit. Hij vraagt of wij misschien kunnen helpen bij het bouwen van meer scholen! Ik zeg dat we ons vooralsnog op Malombwe concentreren. Daar moeten nog 2 leslokalen komen, een teacherswoning, een teacherslatrine, bewegwijzering langs de weg en eventueel een keuken met provisiekamer.

Terug op kantoor de mogelijkheden van de cookit uitgelegd aan Joseph. Hij ziet er wel wat in en zal de gebruiksaanwijzing vertalen in het Swahili en een geschikt persoon zoeken om er mee te experimenteren. Het model buiten gedemonstreerd en de zwarte pan in het brandpunt wordt inderdaad behoorlijk heet.

’s Avonds diner bij father Chaula. Hij is heel erg blij met mijn idee om wat naai- en breimachines naar Nazareth te sturen zodat ze afgestudeerde naaisters en breisters een bron van inkomen mee naar huis kunnen geven. Het eten op de pastorie is perfect en ook gezellig; er zaten ook nog 2 dames aan en een father uit Makete, gekleed in een superstrakke krijtstreep, met traditioneel zwart priestervest en een dito witte stijve boord. Het geheel werd gecompleteerd met een knalrode vechtpet, die ook tijdens het diner alleen voor het bidden heel even afging. Na afloop werd ik door Chaula in zijn enorme 4wd keurig bij het ARM hotel afgeleverd. 

Woensdag 28 januari.

Vandaag met Merkior en de SHIPO-chauffeur Henry Lutumo naar het district Ludewa. Ongeveer140 km. met best wel lastige stukken erin, maar we hebben goed weer. Aangekomen in het “gemeentehuis” van Mundindi worden daar snel de notabelen van het dorp bij elkaar getrommeld en volgt de gebruikelijke kennismakingsprocedure. Rogatus Mgaya is de Village Secretary van Mundindi en Marco Benson Twoga de coach. Laurent M. Mkinga (0768343802)  is de Ward Education Officer van de Mundindi Ward en Edward Mathias Wayotile (0768057255) de Divisional Secretary van Liganga.

Ik ga met de WEO eerst naar de dispensary van Njelela, waar Shipo voor een zonnepaneel en verlichting heeft gezorgd. De medical officer is heel erg blij met de elektrische verlichting (297) en  heeft er zelf nog maar een privé accu aangekoppeld. Verder zijn er weinig voorzieningen: geen verlostafel, en een 5 tal betere bedden zouden heel welkom zijn. Koeling is er niet, als er serum nodig is wordt dat in een “naburige” dispensary gehaald.

We kijken ook nog even bij de kleuterschool waar we vorig jaar met Jochem gefilmd hebben. Er zijn maar 2 van de drie klasjes in gebruik omdat de leidsters niet betaald worden. Ze krijgen alleen van SHIPO een maandelijkse vergoeding van 4500 Tsh (€ 2,70). De keuken wordt goed gebruikt en de daklekkage bij de schoorsteen is hersteld. Nu het plafond nog, en de wip buiten. Bij de choo ontbreekt de handenwasinstallatie: de coach heeft daar kennelijk nog geen uitleg over gegeven en Laurent Mkinga en de leidsters wisten niet eens dat er een dorpscoach is aangesteld. De foto’s van een tippy tap (263) op mijn cameraatje gaven wat meer duidelijkheid en ze gaan er eentje maken. . . zeggen ze.

Merkior maakt van de gelegenheid gebruik om een vergadering met een of ander comité te houden. Daar komt ook ons naai- en breimachineproject aan de orde en ze zijn er erg voor in. Intussen maak ik buiten wat kinderfoto’s (325) en een zekere Zabu (Zabron) Mgimba is erg blij met het autootje dat ik van Zeb heb meegekregen.

Terug naar Mundindi. Onderweg zie ik veel Mkerema bomen (328). Hoge stammen met een heel brede platte bladerkroon: iets voor Ikelu?

Na de lunch (kip met rijst) in het hotel van de National Development Corporation, waar we vannacht ook zullen slapen, gaan we naar de dispensary van Mundindi. Ook hier geen fatsoenlijke bedden en een verlostafel zonder kniesteunen en maar één van de twee wielen.

Verder naar de primary school, ingericht in een voormalig kerkgebouwtje.  Onbegrijpelijk dat daarin les gegeven kan worden, de ventilatie is zo ongeveer het enige dat in orde is en hier krijgen meer dan 650 kinderen les (333)!

Ook de primary school waar ik vorig jaar met Jochem gefilmd heb vereren we met een bezoekje, hoewel we al weten dat er niemand aanwezig zal zijn: de kinderen hebben vandaag vrij, want de leraren zijn met z’n allen naar de stad om hun salaris op te halen!

De WEO laat ons op de terugweg naar Mundindi ook trots een gehandicaptenschooltje zien. Uit het hele land komen hier blinde, dove, doofstomme en kreupele kinderen naar toe. Vanaf St.III gaan ze naar de normale primary school waar we net waren en waar ze heel goed in het systeem schijnen mee te draaien.

In de keuken zonder rookgasafvoer wordt op een open vuur gekookt (344) De rook vindt, behalve door het raam, gelukkig ook nog een uitweg door het uitgifteluik naar de eetzaal en heeft ook het plafond daar dan ook pikzwart gemaakt.

Nadat we  nog even een paar hier in het dorp gemaakte slabs bekeken hebben gaan we naar een plaatselijke openluchtkroeg die wel wat aan Zanzibar doet denken (356). We drinken een lauw biertje en gaan weer terug naar het NDC voor het diner: ugali en kip! Bijtijds naar mijn kamer om nog wat aan de laptop te werken, hoewel dat om 11 uur lastig werd omdat toen de generator werd uitgeschakeld en ik alleen nog maar de verlichting van mijn telefoon en de laptop had. Die generator is hier de enige bron van elektriciteit en die draait uitsluitend als de hotelgasten zelf  de benzine leveren. Wij hadden wel een jerrycan met benzine mee, maar halverwege de rit bleek dat die lek was. Gelukkig konden we onderweg bij een van de SHIPO coaches een andere can lenen, maar intussen waren we dus wel een kwart van onze “elektriciteit” voor Mundindi kwijt!

Donderdag 29  januari.

Na het ontbijt (kippensoep met hele kippen er in en een soort koude oliebollen erbij) de hotelrekening betaald. Ik was wel 12.000 Tsh kwijt! Dus bijna € 7,- voor 8 diners, 3 overnachtingen, en 4 x ontbijt. Laurent Mkinga gaat ook weer mee. We beginnen met de primary school Luhaha. Met headteacher Paul, boomlang en in supercool zomertenue en uitgerust met een grote “gouden” bril, bezoeken we de klassen VI, VII en III. In elke klas natuurlijk de formele begroeting en een klein verhaaltje over Nederland. Als de kinderen vragen mogen stellen, willen ze natuurlijk mijn naam weten. De voornaam gaat nog wel, maar de pogingen van het schoolhoofd om mijn achternaam uit te spreken, veroorzaakt grote hilariteit.

De school is net als de meeste: heel erg oud en gammel, gemetseld met modder (358). Alleen de daken kunnen er mee door; die zijn namelijk een paar jaar geleden door SHIPO van nieuwe golfplaten voorzien.

Vervolgens de primary school in Amani met hoofdonderwijzer Jacob Mwingira, ook weer oude en primitieve opstallen.

Dan naar het hoofddoel van deze reis, de secondary school Mundindi, gelegen in Amani. De school ligt ver van alle bebouwing en staat op een perceeltje van zo’n slordige300 Ha! We vergaderen met het hoofd John Maweve (PO box 870 Njombe), chairman Amani village Simon Muinuka, Mary Mhasibu-Sc, coach Marco Bwoga, execute-officer van de village Amani Octavian Mtewele, Selina A. Haule Diwani van Mundindi, ward ex.off. and chairman constr.committee Mundindi sec.school Venant Kayombo en de Mlikitiwa bodi van de Mundindi sec. school Athanasio Mtweve. De plannen en de behoeften van de school worden uitgebreid voor het voetlicht gebracht. Er zijn nu 247 jongens en 280 meisjes op school in 6 eerste, 3 tweede en 3 derde klassen. (385) Om ongewenste zwangerschappen en HIV/aids besmettingen te voorkomen zouden de meisjes zo spoedig mogelijk in een hostel op het schoolterrein moeten worden ondergebracht. De eerste 5.000.000 Tsh (de € 3000,- van Keer op Keer te Heiloo) is al binnen. We spreken af dat de school z.s.m. een verzoek om hulp bij SHIPO indient. De directeur van SHIPO heeft toegezegd dat er vervolgens op korte termijn een projectvoorstel opgesteld zal worden. Dat gaat dan naar Karibu-Tanzania, waarna de fondsenwerving kan starten. Er is een kans dat het Kennemer College en/of het PCC gaat deelnemen in het project. Bouw Service Heyloo zal een ontwerp maken voor een logiesgebouw voor 700 leerlingen, het verwachte totaalbestand over 3 jaar. Het gebouw moet in fasen worden gerealiseerd, onder toezicht van technici van SHIPO.

Een andere belangrijk punt, de watervoorziening, is gedeeltelijk opgelost: er is een gravity systeem aangelegd: het water wordt door een kilometerslange leiding vanaf de overkant van het dal aangevoerd (383). De levering van een voorraadtank is door het district beloofd.

Septictanks zijn gebouwd, maar de riolering moet daar nog op worden aangesloten.

Elektriciteit is een andere belangrijke behoefte, waarover nog naar een oplossing moet worden gezocht.

En naast de bouw van meer leslokalen en een eetzaal/aula moeten er ook leraarswoningen worden gebouwd. Er zij er2 inaanbouw, daar moeten er per jaar nog 2 bijkomen.

Na de bezichtiging van de gebouwen en een gedeelte van het terrein, blijkt er geen tijd meer te zijn voor een lunch. Daarom krijg ik die mee in de vorm van 2 kippen (404). De poten van de arme beesten zijn samengebonden en zo gaan ze in de achterbak van de auto, tussen de lifters die we mee krijgen en op de terugweg her en der moeten droppen.

In Madilu bezoeken we nog de primary school die in aanbouw was toen ik hier een paar jaar geleden al eens was. Hij is gesponsord door de stichting Ludewa, van Esters vader. Natuurlijk wordt er van de gelegenheid gebruik gemaakt om een lijst van behoeften op te sommen. Ik zeg dat ze die bij die stichting moeten droppen en beloof dat voor ze te doen. Een inspectie van de leerlingenlatrine loopt uit op een pijnlijke ervaring. De betonnen latei boven de toegang is toch lager dan ik dacht en ik knal er flink tegen aan. Even later gutst het bloed onder mijn pet vandaan, maar een geluk is dat ons volgende bezoek dispensary van Njelele is. Mooie gelegenheid om daar de deskundigheid van de Medical  Officer te testen! Hij knipt een keurige tonsuur boven mijn voorhoofd, dept het bloeden en is niet zuinig met jodium. Daarna een pleister erop en een zakje paracetamolletjes mee tegen de hoofdpijn. Dat is wel nodig, want de “weg” naar huis is nog lang (ca.120 km!). Bij de dispensary zat nog een moeder met een doodziek kind, dat daar ter plaatse niet geholpen kon worden. We nemen hen mee naar een “nabij” gelegen dispensary, ca80 km. verderop. Uiteindelijk ben ik best wel moe als we om 19:00 uur weer in Njombe arriveren.

Vrijdag 30 januari.

Een dag vol kleine klusjes op kantoor. We halen wat spullen op in de stad om het SHIPO naambord nòg mooier te maken, en ik heb een lunchafspraak met father Chaula in een poging om de grote Caterpillar die bij Nazareth staat voor een vriendenprijsje één dag te lenen. Helaas gaat hij daar niet over, maar ik krijg het telefoonnummer van Fr. Anold Ngolle (0755053001) van het bisdom. Oygen zal hem vanavond bellen en een kostenopgave vragen.

Ik krijg een rondleiding  door het bedrijf Nazareth. Naast naai-(422), brei- en weeflessen wordt er ook aan textieldrukken gedaan en is er een computerklas. Nazareth heeft ook een dakpannenfabriekje: van zand cement en sisal worden heel dunnen stenen dakpannen gemaakt. Maar de sisal moet van ver komen en is duur, daarom ligt de productie momenteel stil. In de timmerwerkplaats is het daarentegen wel druk. Het is niet te geloven wat een bende het daar is. De timmerlieden klimmen over stapels hout en afval heen om de machines te bedienen. Het eindresultaat mag er echter best zijn: heel nette schoolmeubeltjes (454) en redelijk strakke kozijnen.

We bespreken ook de mogelijkheid voor Ans en Joke om volgend jaar eventueel als vrijwilliger in de naaiopleiding mee te draaien: dat zou heel erg op prijs gesteld worden. En ook mijn toezegging om een deel van de in Nederland ingezamelde naaimachines aan de afgestudeerde cursisten hier mee naar huis te geven valt in goede aarde. We zullen e.e.a. te zijner tijd via de post of e-mail contact nader uitwerken. Adres: father Chaula, P.O.box 54, NjombeTanzania. E-mail: chaulafrjames@yahoo.com

’s Avonds diner in het ARM hotel samen met de deelnemers van de vandaag afgesloten introductiecursus Smart Tec.

Zaterdag 31 januari.

Toch nog maar een kantoordagje erbij. Ik heb de sleutel gisteren meegenomen en een afspraak gemaakt met 2 bouwvakkers van Mhagama om een provisorische grondkering op te richten onder in het dal van het SHIPO terrein (464). Als we dan dinsdag de shovel krijgen, kunnen we daar de grond tegenaan schuiven. En zowaar ze waren er: als er maar wat extra’s te verdienen valt! Voor € 4,20 had ik mannen de hele dag aan het werk.

Oygen komt ook langs om te vertellen dat het huren van de shovel mogelijk is. Voor een dag gaat dat ongeveer 825.000 Tsh. kosten. Naar onze maatstaven alleszins redelijk, maar Frank zal maandag moeten beslissen of dat budgettair mogelijk is. Met genoemd bedrag kunnen we ook 275 mandagen betalen, dus de Caterpillar moet het werk dat 4 man in 14 weken kunnen overtreffen! De Caterpillar chauffeur komt ook langs om het werk te bekijken en de nodige afspraken te maken.

Zelf had ik op kantoor lekker de tijd om dit verslag te updaten en de ruim 460 tot dusver gemaakte foto’s te registreren.

Zondag 1 februari.

Lekker uitgeslapen tot 07:30, ontbijtje en klusjes op de laptop. Programma opgesteld voor de laatste 2 dagen. In de middag de omgeving nog maar eens verkend. Onderweg een klantje voor de truck van Zeb gevonden. Chesco durfde het eerst niet aan te pakken, maar toen zijn zusje het goed vond was hij er heel erg blij mee en zei netjes “asante”(486).

Maandag 2 februari.

Vroeg naar kantoor, want ik heb de sleutel van de voordeur en moet er dus als eerste zijn. Olotu en Sara geïnstrueerd voor hun taken voor mijn laatste 2 dagen. Ze zullen woensdag wel blij zijn dat die Mzungu-druktemaker weer weg is.

Frank belooft nogmaals dat het projectvoorstel voor Malombwe klaar is vóór morgenavond.

Met Olotu spullen gehaald voor het naambord van SHIPO. Voor wat beugels, schroeven en bouten moeten we in 4 verschillende “winkels” zijn. Meteen een busticket gehaald; met de beste bus, de Golden Blue, gaat niet lukken want die is kapot en in de garage, dus maar een kaartje gehaald voor die van Grazia.

Brahm krijg ik uiteindelijk via Elly Severe telefonisch te pakken: hij zit in Dar es Salaam! Of ik hem daar woensdag kan ontmoeten om containerafspraken te maken zal zeer de vraag zijn, dus morgen maar even op bezoek bij Betty, het hoofd van het Kibena hospital.

John is onverwachts naar Dar vertrokken, dus mijn 2 mooie kippen van vorige week donderdag zal ik niet meer terugzien.

Met Sara bezoek ik de middelbare school van Njombe om te kijken hoe een hostel voor leerlingen er uitziet. Ik kan dan straks in Nederland een ontwerpje maken.

Dan gaan we afspraken maken over de Caterpillar voor morgen, want Frank is akkoord met mijn voorstel om dat werk uit te voeren. De father die er over gaat blijkt onbereikbaar, dus naar Nazareth. Maar de Caterpillar machinist blijkt op het diocees in de stad te zijn. We moeten echter eerst betalen, dus met Maria naar de bank; dat kost 1¼ uur, heel normaal hier. Dan weer naar het diocees om af te rekenen. Al met al en heel gedoe, maar hopelijk met flink resultaat morgen.

Dinsdag  3 februari.

Vol verwachting naar kantoor. De Caterpillar zou om 07:45 klaar staan om met behulp van de SHIPO-mensen de asfaltweg over te steken. Intussen zelf even op de fiets de parallelweg op bruikbaarheid geïnspecteerd Na een half uurtje toch maar even naar Nazareth gefietst: de machine bleek nog in diepe rust, geen operator te bespeuren en de uitgangsroute voor de Caterpillar bleek totaal volgebouwd met aannemersmaterieel. Op mijn verzoek werd gelukkig wel begonnen met het opruimen daarvan.

Met Sarah naar het diocees om te kijken waar de chauffeur bleef: die was zich klaar aan het maken om de diesel voor de Caterpillar te gaan halen.

Met Olotu naar het Tanwat hospitaal om met Betty afspraken te maken over de ziekenhuisspullen. Op de terugweg nog even langs het diocees waar bleek dat de auto waarmee de chauffeur de diesel zou halen eerst gerepareerd moest worden. Niet duidelijk werd waarom ze niet  één van de vele andere aanwezige vervoermidden konden gebruiken. Maar het zou nu echt niet lang meer duren!

Ruim 4½ uur te laat kwam uiteindelijk het gevaarte van het diocees met veel geweld voorrijden. We zetten het verkeer stop en met behulp van allerlei afvalhout werd het  wegdek beschermd tegen de zware ijzeren rupsbanden (488). Eenmaal overgestoken (490), baande het apparaat zich een weg door greppels en houtwallen, waarbij de aanwezige bomen rigoureus tegen de vlakte werden geschoven. De prestaties waren geweldig: aan het eind van de dag was niet alleen de waterleiding van de buren kapot getrokken (504) en een eigen stroomkabel gesneuveld, maar ook zo ongeveer het hele SHIPO terrein op de juiste hoogte gebracht (495)! Zelfs hadden we nog tijd om ook een groot deel van het naastgelegen perceel van SHIPO onder handen te nemen (514).

Voor de 3½ caterpillaruren die we nu nog tegoed hebben heb ik Sarah en Olotu geïnstrueerd, want mijn taak bij SHIPO zit er op. Afscheid genomen op kantoor en doodmoe naar mijn hotelletje. Lekker onder de douche, een biertje en een etentje met Jan en z’n vrouw. Vlug de koffer ingepakt en bijtijds naar bed.

Woensdag 4 februari.

Om 5 uur de askari (bewaker) wakker gemaakt om een ontbijt voor mij te verzorgen. De gisteren bestelde taxichauffeur was keurig op tijd om mij in de stromende regen naar het busstation te brengen.

De Grazia-bus vertrok slechts  een half uurtje te laat, maar dat kon op die lange afstand gemakkelijk worden ingelopen. In het Mikumipark weer een paar kuddes olifanten gezien en ook enkel giraffen die zich vlak langs de weg tegoed stonden te doen aan de jonge groene blaadjes boven in de bomen.

Onderweg naar Dar contact gezocht met Gerald die mij inderdaad keurig heeft opgehaald op het busstation Ubungo. Met hem mee naar huis om Winnie en zoontje Mark op te halen. Nadat we in een heel leuk Mexicaans restaurant in de buurt hadden gegeten hebben ze me ook nog weer helemaal naar het vliegveld gebracht.

Daar liep alles gesmeerd. De baliemedewerker bij het inchecken was heel vriendelijk en uiteindelijk bereid om een Amsterdamlabel op mijn koffer te plakken. Ik vertelde hem dat ik veel dichter bij Schiphol dan bij Düsseldorf woon en dat mijn vrouw hem zeer dankbaar zou zijn als hij haar die lange rit zou besparen! Een Smsje naar Ans werd met grote vreugde ontvangen: ze zou mij gewoon op Schiphol kunnen afhalen!

Het KLM toestel kwam keurig op tijd aan en ging ook volgens schema weer de lucht in.

Donderdag 5 februari.

Aankomst op een stervenskoud Schiphol ook volgens schema, waar Ans met een lekkere, extra dikke jas klaar stond bij de uitgang!

Dutch Design Office
PCC Alkmaar
ncdo
Kroon Olie
Wilde Ganzen
Rotary Clubs
Eriks
Genap
Online Stempels
YouBeDo
Keer op keer